Свальбард шарты: Норвегияның Арктика архипелагындағы егемендігінің тарихы
Svalbard Treaty
Свальбард шарты: Норвегияның Арктика архипелагы Свальбардқа (Шпицберген) қадағалау құқығын мойындайды. Әскери қолдану шектеулі, коммерциялық қызметке рұқсат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Свалбард келісімі (алғашқыда Шпицберген келісімі) сол кезде Шпицберген деп аталған Свалбард Арктикалық архипелагында Норвегияның егемендігін мойындайды. Дегенмен, егемендікті жүзеге асыру белгілі бір шарттармен байланысты және барлық норвегиялық заңдар қолданылмайды. Келісім архипелагтың әскери мақсатта пайдаланылуын шектейді, бірақ ол демилитаризацияланбаған. Келісімге қол қойған елдерге аралдарда коммерциялық қызметпен айналысуға (көбінесе көмір өндіру) тең құқық берілді. 2024 жылғы мәліметтер бойынша, Норвегия мен Ресей осы құқықты пайдалануда. Ерекшелігі, архипелаг Свалбард келісімінің шарттарына сәйкес толығымен визасыз аймақ болып табылады. Келісім 1920 жылдың 9 ақпанында қол қойылып, 1920 жылдың 21 қазанында Ұлттар Лигасының келісімдер тізіміне тіркелді. Бастапқы Жоғары Келісуші Тараптар 14 болды: Дания, Франция, Италия, Жапония, Нидерланды, Норвегия, Швеция, Ұлыбритания (Австралия, Канада, Жаңа Зеландия, Оңтүстік Африка және Үндістанды қоса), және АҚШ. Бастапқы қол қоюшылардың арасында Жапония келісімді 1925 жылдың 2 сәуірінде ратификациялаған соңғы ел болды, ал келісім 1925 жылдың 14 тамызында күшіне енді. Келісімге көптеген басқа елдер де ратификацияланғаннан кейін, ал кейбіреулері күшіне енгенге дейін қосылды. 2024 жылға қарай келісімге 46 тарап қатысуда. Осыған байланысты, қазіргі тарихнамада Шпицберген келісімі атау өзгергенін көрсете отырып, анахронизм ретінде Свалбард келісімі деп жиі аталады.
Treaty recognising Norwegian sovereignty over the Arctic archipelago of Svalbard
The Svalbard Treaty (originally the Spitsbergen Treaty) recognises the sovereignty of Norway over the Arctic archipelago of Svalbard, at the time called Spitsbergen. The exercise of sovereignty is, however, subject to certain stipulations, and not all Norwegian law applies. The treaty restricts military uses of the archipelago, but it is not demilitarized. The signatories were given equal rights to engage in commercial activities (mainly coal mining) on the islands. as of 2024, Norway and Russia make use of this right. Uniquely, the archipelago is an entirely visa free zone under the terms of the Svalbard Treaty. The treaty was signed on 9 February 1920 and submitted for registration in the League of Nations Treaty Series on 21 October 1920. There were 14 original High Contracting Parties: Denmark, France, Italy, Japan, the Netherlands, Norway, Sweden, the United Kingdom (including Australia, Canada, New Zealand, South Africa, and India), and the United States. Of the original signatories, Japan was the last to ratify the treaty on 2 April 1925, and the treaty came into force on 14 August 1925. Many additional nations acceded to the treaty after it was ratified by the original signatories, including several before it came into force. as of 2024, there are 46 parties to the treaty. Accordingly, in modern historiography the Treaty of Spitsbergen is commonly referred to anachronistically as the Svalbard Treaty to reflect the name change.
Тарих
1596 жылы голланд зерттеушісі Виллем Баренц бұл аралдарды ашқан. Ол Шпицберген деп аталды, яғни "қалың тісті таулар" (сөзбе-сөз "шпицберг") деген мағынаны білдіреді. Онда адам қоныстанбаған. 1920 жылдары Норвегия бұл аралдардың атауын Шпицбард деп өзгертті. Шпицберген/Шпицбард бастапқыда ешқандай мемлекетке тиесілі емес бос аумақ ретінде қалыптасты, және әртүрлі елдердің азаматтары балық аулау, кит аулау, кен өндіру, ғылыми зерттеулер және кейіннен туризм салаларында қатысты. Ешбір елге қарасты болмағандықтан, Шпицбард көбінесе ережелер мен заңдардан босатылды, алайда 17 ғасырдың бірінші жартысында Англия, Нидерланды және Дания-Норвегия арасында кит аулау құқықтары мен территориялық таластар туды. 20 ғасырда басты аралда пайдалы қазбалар табылғаннан кейін, кеншілер мен кәсіп иелері арасындағы үнемі болатын қақтығыстар мемлекеттік басқару қажеттігін тудырды.
The archipelago was discovered by the Dutch explorer Willem Barentsz in 1596. It was named Spitsbergen, meaning 'sharp peaked mountains' (literally 'spits berg'). It was uninhabited. The islands were renamed in the 1920s by Norway as Svalbard. Spitsbergen/Svalbard began as a territory free of a nation, with people from different countries participating in industries including fishing, whaling, mining, research and later, tourism. Not belonging to any nation left Svalbard largely free of regulations or laws, though there were conflicts over the area due to whaling rights and sovereignty disputes between England, the Netherlands and Denmark–Norway in the first half of the 17th century. By the 20th century mineral deposits were found on the main island and continual conflicts between miners and owners created the need for a government.
Мазмұны
Шпицберген келісім-шартына 1920 жылғы 9 ақпанда Парижде, Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі Версаль келіссөздері барысында қол қойылды. Бұл келісімде халықаралық дипломатия Норвегияның егемендігін мойындады (Норвегиялық басқару 1925 жылы күшіне енді) және Свалбардқа қатысты басқа да принциптерді бекітті. Оларға мыналар кіреді: Әскери шектеулер: 9-бап әскери-теңіз базаларын және бекіністерін салуға, сондай-ақ Свалбардты соғыс мақсатында пайдалануға тыйым салады. Норвегия бұл ережені Норвегия Қарулы Күштерінің аумаққа кіруіне, егемендікті жүзеге асыруға және қоршаған ортаны қорғауға әлі де мүмкіндік беру ретінде түсіндіреді. Бұл, негізінен, Норвегия әскери күштерінің, әсіресе Норвегияның жағалау күзеті кемелерінің аумаққа сапарларын қамтиды. Дегенмен, кейбір басқа қол қойған мемлекеттер, әсіресе Ресей, осы түсіндірмеге қарсы шығады. Норвегия Біріккен Ұлттар Ұйымының Теңіз құқығы жөніндегі конвенциясына сәйкес Свалбард маңындағы континенттік шельфке ерекше құқықтары бар екенін мәлімдейді, ал Ресей бұл ұстаныммен келіспейді. Ресей сондай-ақ Свалбард маңындағы Норвегияның немесе НАТО-ның әскери іс-қимылдарына қарсылық білдіреді, олар, Ресейдің пікірінше, келісімнің әскери шектеулерін бұзады.
The Spitsbergen Treaty was signed in Paris on 9 February 1920, during the Versailles negotiations after World War I. In this treaty, international diplomacy recognized Norwegian sovereignty (the Norwegian administration went in effect by 1925) and other principles relating to Svalbard. This includes:
Military restrictions: Article 9 prohibits naval bases and fortifications and also the use of Svalbard for war like purposes. Norway interprets this provision as still permitting access to the territory by the Norwegian Armed Forces to exercise sovereignty and protect the environment. This largely encompasses visits by Norwegian military forces, particularly Norwegian Coast Guard vessels, to the territory. However, certain other signatory states, particularly Russia, dispute this interpretation. Notably, while Norway maintains that it has exclusive rights under the United Nations Convention on the Law of the Sea to the continental shelf around Svalbard, Russia rejects this position. Russia also objects to Norwegian or NATO military activities around Svalbard which, Russia claims, undermine the treaty’s military restrictions.
Табиғи ресурстарға қатысты даулар
Бұл аймақтағы балық аулау құқықтарына қатысты Норвегия мен Ресей (алдында Совет Одағы) арасында ұзақ жылдар бойы дау жалғасып келеді. 1977 жылы Норвегия Шпицбергенді қоршаған аймақта балық аулауды реттеді (бірақ аймақты шетелдіктерге жапқан жоқ).
There has been a long running dispute, primarily between Norway and Russia (and before it, the Soviet Union) over fishing rights in the region. In 1977, Norway established a regulated fishery in a zone around Svalbard (though it did not close the zone to foreign access).
Тараптар
Төменде тараптардың тізімі көрсетілген; төмендегі күндер бір елдің ратификациялау немесе қосылу құжатын тапсырған уақытын көрсетеді. Кейбір тараптар төменде көрсетілгендей, келісімге қосылған елдердің мұрагерлері болып табылады.
A list of parties is shown below; the dates below reflect when a nation deposited its instrument of ratification or accession. Some parties are successor states to the countries that joined the treaty, as noted below. Country Date of ratification Notes Afghanistan 1929 11 23 Albania 1930 04 29 Argentina 1927 05 06 Australia 1923 12 29 Extension by the United Kingdom. Austria 1930 03 12 Belgium 1925 05 27 Bulgaria 1925 10 20 Canada 1923 12 29 Extension by the United Kingdom. Chile 1928 12 17 China 1925 07 01 Acceded as the Republic of China. Both the People's Republic of China and the Republic of China claim to be the successor or continuing state, but as of 2024 all other parties to the treaty recognize only the People's Republic of China. Czech Republic 2006 06 21 Czechoslovakia acceded to the treaty on 1930 07 09. On 2006 06 21, the Czech Republic stated that it considered itself bound to the treaty since its independence on 1993 01 01, as a successor state. Denmark 1924 01 24 Extension to the entire Danish Realm. Dominican Republic 1927 02 03 Egypt 1925 09 13 Estonia 1930 04 07 Finland 1925 08 12 France 1924 09 06 Germany 1925 11 16 Acceded as the Weimar Republic. On 1974 10 21, East Germany stated that it also reapplied the treaty since 1974 08 07. East Germany reunited with West Germany in 1990. Greece 1925 10 21 Hungary 1927 10 29 Iceland 1994 05 31 India 1923 12 29 Extension by the United Kingdom. Ireland 1923 12 29 Ireland was part of the United Kingdom when the latter signed the treaty, but most of Ireland left the United Kingdom and formed the Irish Free State before the treaty was ratified. On 1976 04 15, Ireland stated that it also applied the treaty since its ratification by the United Kingdom. Italy 1924 08 06 Japan 1925 04 02 Latvia 2016 06 13 Lithuania 2013 01 22 Monaco 1925 06 22 Netherlands 1920 09 03 Extension to the entire Kingdom of the Netherlands. New Zealand 1923 12 29 Extension by the United Kingdom. North Korea 2016 03 16 Norway 1924 10 08 Poland 1931 09 02 Portugal 1927 10 24 Romania 1925 07 10 Russia 1935 05 07 Acceded as the Soviet Union. On 1992 01 27, Russia declared that it continued to apply the treaties concluded by the Soviet Union. Saudi Arabia 1925 09 02 Acceded as the Kingdom of Hejaz. Slovakia 2017 02 21 Czechoslovakia acceded to the treaty on 1930 07 09. On 2017 02 21, Slovakia stated that it considered itself bound to the treaty since its independence on 1993 01 01, as a successor state. South Africa 1923 12 29 Extension by the United Kingdom. South Korea 2012 09 11 Spain 1925 11 12 Sweden 1924 09 15 Switzerland 1925 06 30 United Kingdom 1923 12 29 Extension to Australia, Canada, India, New Zealand and South Africa. Ireland also applied the treaty since its ratification by the United Kingdom. United States 1924 04 02 Venezuela 1928 02 08
The parliament of Turkey approved the treaty in October 2023, followed by the president's assent in December 2023, but as of April 2024 the government had not yet deposited its accession. Yugoslavia also acceded to the treaty on 1925 07 06, but, as of 2024, none of its successor states have declared to continue application of the treaty.
Ел Ратификациялау күні Ескертпелер
Ауғанстан 1929 11 23
Албания 1930 04 29
Аргентина 1927 05 06
Австралия 1923 12 29 Ұлыбританияның кеңейтуі.
Австрия 1930 03 12
Бельгия 1925 05 27
Болгария 1925 10 20
Канада 1923 12 29 Ұлыбританияның кеңейтуі.
Чили 1928 12 17
Қытай 1925 07 01 Қытай Республикасы ретінде қосылды. Қытай Халық Республикасы мен Қытай Республикасы өздерін мұрагер немесе жалғастырушы мемлекет деп санайды, бірақ 2024 жылдан бастап келісімшарттың барлық басқа тараптары тек Қытай Халық Республикасын мойындайды.
Чехия 2006 06 21 Чехословакия 1930 07 09 күні келісімге қосылды. 2006 жылғы 21 маусымда Чехия 1993 жылғы 01 қаңтарда тәуелсіздігін алғаннан бері өзін келісімге байланысты мемлекет ретінде санайтынын мәлімдеді.
Дания 1924 01 24 Данияның бүкіл аумағына таралады.
Доминикан Республикасы 1927 02 03
Египет 1925 09 13
Эстония 1930 04 07
Финляндия 1925 08 12
Франция 1924 09 06
Германия 1925 11 16 Веймар Республикасы ретінде қосылды. 1974 жылы 21 қазанда Шығыс Германия 1974 жылдан бастап Шартты қайта қолданғанын мәлімдеді. 1990 жылы Шығыс Германия Батыс Германиямен бірікті.
Грекия 1925 10 21
Венгрия 1927 10 29
Исландия 1994 05 31
Үндістан 1923 12 29 Ұлыбританияның кеңейтуі.
Ирландия 1923 12 29 Ирландия келісімге қол қойған кезде Ұлыбританияның құрамына кірді, бірақ Ирландияның көпшілігі келісімге қол қойылмас бұрын Ұлыбританиядан шығып, Ирландия еркін мемлекетін құрды. 1976 жылғы 15 сәуірде Ирландия Ұлыбританияның келісімді ратификациялағанынан кейін оны да қолданғанын мәлімдеді.
Италия 1924 08 06
Жапония 1925 04 02
Латвия 2016 06 13
Литва 2013 01 22
Монако 1925 06 22
Нидерланды 1920 09 03 Бүкіл Нидерланд Корольдігіне кеңейту.
Жаңа Зеландия 1923 12 29 Ұлыбританияның кеңейтуі.
Солтүстік Корея 2016 03 16
Норвегия 1924 10 08
Польша 1931 09 02
Португалия 1927 10 24
Румыния 1925 07 10
Ресей 1935 05 07 Кеңес Одағы ретінде қосылды. 1992 жылғы 27 қаңтарда Ресей Кеңес Одағымен жасалған келісімдерді қолдануын жалғастыратынын мәлімдеді.
Сауд Арабиясы 1925 09 02 Хиджаз Корольдігі ретінде қосылды.
Словакия 2017 02 21 Чехословакия 1930 07 09 күні келісімге қосылды. 2017 жылғы 21 ақпанда Словакия 1993 жылғы 01 қаңтарда тәуелсіздігін алғаннан бері өзін келісімге байланысты деп санайтынын мәлімдеді.
Оңтүстік Африка 1923 12 29 Ұлыбританияның кеңейтуі.
Оңтүстік Корея 2012 09 11
Испания 1925 11 12
Швеция 1924 09 15
Швейцария 1925 06 30
Ұлыбритания 1923 12 29 Австралия, Канада, Үндістан, Жаңа Зеландия және Оңтүстік Африкаға дейін кеңейтілді. Ирландия да Ұлыбританияның келісімін бекіткеннен кейін келісімді қолданды.
АҚШ 1924 04 02
Венесуэла 1928 02 08
A list of parties is shown below; the dates below reflect when a nation deposited its instrument of ratification or accession. Some parties are successor states to the countries that joined the treaty, as noted below. Country Date of ratification Notes Afghanistan 1929 11 23 Albania 1930 04 29 Argentina 1927 05 06 Australia 1923 12 29 Extension by the United Kingdom. Austria 1930 03 12 Belgium 1925 05 27 Bulgaria 1925 10 20 Canada 1923 12 29 Extension by the United Kingdom. Chile 1928 12 17 China 1925 07 01 Acceded as the Republic of China. Both the People's Republic of China and the Republic of China claim to be the successor or continuing state, but as of 2024 all other parties to the treaty recognize only the People's Republic of China. Czech Republic 2006 06 21 Czechoslovakia acceded to the treaty on 1930 07 09. On 2006 06 21, the Czech Republic stated that it considered itself bound to the treaty since its independence on 1993 01 01, as a successor state. Denmark 1924 01 24 Extension to the entire Danish Realm. Dominican Republic 1927 02 03 Egypt 1925 09 13 Estonia 1930 04 07 Finland 1925 08 12 France 1924 09 06 Germany 1925 11 16 Acceded as the Weimar Republic. On 1974 10 21, East Germany stated that it also reapplied the treaty since 1974 08 07. East Germany reunited with West Germany in 1990. Greece 1925 10 21 Hungary 1927 10 29 Iceland 1994 05 31 India 1923 12 29 Extension by the United Kingdom. Ireland 1923 12 29 Ireland was part of the United Kingdom when the latter signed the treaty, but most of Ireland left the United Kingdom and formed the Irish Free State before the treaty was ratified. On 1976 04 15, Ireland stated that it also applied the treaty since its ratification by the United Kingdom. Italy 1924 08 06 Japan 1925 04 02 Latvia 2016 06 13 Lithuania 2013 01 22 Monaco 1925 06 22 Netherlands 1920 09 03 Extension to the entire Kingdom of the Netherlands. New Zealand 1923 12 29 Extension by the United Kingdom. North Korea 2016 03 16 Norway 1924 10 08 Poland 1931 09 02 Portugal 1927 10 24 Romania 1925 07 10 Russia 1935 05 07 Acceded as the Soviet Union. On 1992 01 27, Russia declared that it continued to apply the treaties concluded by the Soviet Union. Saudi Arabia 1925 09 02 Acceded as the Kingdom of Hejaz. Slovakia 2017 02 21 Czechoslovakia acceded to the treaty on 1930 07 09. On 2017 02 21, Slovakia stated that it considered itself bound to the treaty since its independence on 1993 01 01, as a successor state. South Africa 1923 12 29 Extension by the United Kingdom. South Korea 2012 09 11 Spain 1925 11 12 Sweden 1924 09 15 Switzerland 1925 06 30 United Kingdom 1923 12 29 Extension to Australia, Canada, India, New Zealand and South Africa. Ireland also applied the treaty since its ratification by the United Kingdom. United States 1924 04 02 Venezuela 1928 02 08
The parliament of Turkey approved the treaty in October 2023, followed by the president's assent in December 2023, but as of April 2024 the government had not yet deposited its accession. Yugoslavia also acceded to the treaty on 1925 07 06, but, as of 2024, none of its successor states have declared to continue application of the treaty.
Түркия парламенті 2023 жылдың қазан айында келісімді мақұлдады, содан кейін 2023 жылдың желтоқсанында президент келісімін берді, бірақ 2024 жылдың сәуірінде үкімет әлі қосылу туралы келісімін тапсырған жоқ. Югославия да 1925 жылғы 06 шілдеде келісімге қосылды, бірақ 2024 жылдан бастап оның бірде-бір елінің келісімді қолдануды жалғастыратынын мәлімдеген жоқ.
A list of parties is shown below; the dates below reflect when a nation deposited its instrument of ratification or accession. Some parties are successor states to the countries that joined the treaty, as noted below. Country Date of ratification Notes Afghanistan 1929 11 23 Albania 1930 04 29 Argentina 1927 05 06 Australia 1923 12 29 Extension by the United Kingdom. Austria 1930 03 12 Belgium 1925 05 27 Bulgaria 1925 10 20 Canada 1923 12 29 Extension by the United Kingdom. Chile 1928 12 17 China 1925 07 01 Acceded as the Republic of China. Both the People's Republic of China and the Republic of China claim to be the successor or continuing state, but as of 2024 all other parties to the treaty recognize only the People's Republic of China. Czech Republic 2006 06 21 Czechoslovakia acceded to the treaty on 1930 07 09. On 2006 06 21, the Czech Republic stated that it considered itself bound to the treaty since its independence on 1993 01 01, as a successor state. Denmark 1924 01 24 Extension to the entire Danish Realm. Dominican Republic 1927 02 03 Egypt 1925 09 13 Estonia 1930 04 07 Finland 1925 08 12 France 1924 09 06 Germany 1925 11 16 Acceded as the Weimar Republic. On 1974 10 21, East Germany stated that it also reapplied the treaty since 1974 08 07. East Germany reunited with West Germany in 1990. Greece 1925 10 21 Hungary 1927 10 29 Iceland 1994 05 31 India 1923 12 29 Extension by the United Kingdom. Ireland 1923 12 29 Ireland was part of the United Kingdom when the latter signed the treaty, but most of Ireland left the United Kingdom and formed the Irish Free State before the treaty was ratified. On 1976 04 15, Ireland stated that it also applied the treaty since its ratification by the United Kingdom. Italy 1924 08 06 Japan 1925 04 02 Latvia 2016 06 13 Lithuania 2013 01 22 Monaco 1925 06 22 Netherlands 1920 09 03 Extension to the entire Kingdom of the Netherlands. New Zealand 1923 12 29 Extension by the United Kingdom. North Korea 2016 03 16 Norway 1924 10 08 Poland 1931 09 02 Portugal 1927 10 24 Romania 1925 07 10 Russia 1935 05 07 Acceded as the Soviet Union. On 1992 01 27, Russia declared that it continued to apply the treaties concluded by the Soviet Union. Saudi Arabia 1925 09 02 Acceded as the Kingdom of Hejaz. Slovakia 2017 02 21 Czechoslovakia acceded to the treaty on 1930 07 09. On 2017 02 21, Slovakia stated that it considered itself bound to the treaty since its independence on 1993 01 01, as a successor state. South Africa 1923 12 29 Extension by the United Kingdom. South Korea 2012 09 11 Spain 1925 11 12 Sweden 1924 09 15 Switzerland 1925 06 30 United Kingdom 1923 12 29 Extension to Australia, Canada, India, New Zealand and South Africa. Ireland also applied the treaty since its ratification by the United Kingdom. United States 1924 04 02 Venezuela 1928 02 08
The parliament of Turkey approved the treaty in October 2023, followed by the president's assent in December 2023, but as of April 2024 the government had not yet deposited its accession. Yugoslavia also acceded to the treaty on 1925 07 06, but, as of 2024, none of its successor states have declared to continue application of the treaty.