Кіріспе

Оңтүстік Африка кәсіподақ федерациясы

Оңтүстік Африка Кәсіподақ Конгресі (COSATU немесе Cosatu) – Оңтүстік Африкадағы кәсіподақ федерациясы. Ол 1985 жылы құрылған және 21 мүше кәсіподақпен елдегі үш негізгі кәсіподақ федерациясының ең ірісі болып табылады.

Құрылғы және ерте тарихы

1985 жылғы 30 қарашада 33 кәсіподақ Оңтүстік Африканың Наталь университетінде кәсіподақ федерациясын құру мәселесін талқылау үшін бас қосты. Бұл, апартеидке қарсы тұрған және "расалық, жыныстық дискриминациясыз және демократиялық Оңтүстік Африканы" құруға ұмтылған бәсекелес кәсіподақтар мен федерациялар арасындағы төрт жылдық бірлік келіссөздерінен кейін болды. COSATU 1985 жылғы 1 желтоқсанда ресми түрде құрылды. Құрылтайшы кәсіподақтардың ішінде Оңтүстік Африка кәсіподақтары федерациясының (FOSATU) ұйымдары, Ұлттық жұмысшылар федерациясы және бірнеше тәуелсіз кәсіподақтар, әсіресе Ұлттық кеншілер одағы болды. Илайджа Барай ұйымның алғашқы президенті, ал Джей Найду бірінші бас хатшы болып тағайындалды. 1989 жылғы 26 шілдеде COSATU, Біріккен Демократиялық Фронт және Халықтық Демократиялық Қозғалысы Ұлттық Наразылық Науқанын бастады, оның барысында тек ақтарға арналған мекемелер басылып алынды, ал мемлекет тарапынан тыйым салынған ұйымдар өзін "тыйымсыз" деп жариялады.

Оңтүстік Африка металл жұмысшыларының ұлттық одағының шығарылуы

2014 жылдың 8 қарашасында COSATU-дың ең ірі филиалы – Оңтүстік Африка металл жұмысшыларының ұлттық одағының (NUMSA) бас хатшысы Ирвин Джим, одақ арнайы орталық атқару комитетінің дауыс беру нәтижесінде COSATU-дан шығарылғанын хабарлады. Дауыс беру 33-24 есебімен шығаруға қолдау көрсетті. NUMSA COSATU конституциясын бұзды деген айып тағылды.

2014 жылдың 6 қарашасында NUMSA арнайы орталық атқару комитетінің отырысын өткізбеу үшін шұғыл заңдық өтініш білдірді, бірақ Оңтүстік Гаутенг жоғары соты осы өтінішті кейінге шегерді, соның салдарынан отырыс өтті. 2014 жылдың 10 қарашасында 7 одақ NUMSA-ның шығарылуына байланысты COSATU-дың шешім қабылдау органдарындағы қатысуын ерікті түрде тоқтататындарын жариялады және арнайы ұлттық құрылтай шақыруды талап етті.

Еңбек және әлеуметтік қозғалыстар

Оңтүстік Африка әлемде ВИЧ/ЖҚС жұқтырғандар саны ең көп елдердің бірі. 2005 жылғы бағалау бойынша 5,5 миллион адам ВИЧ-пен өмір сүрді, бұл халықтың 12,4% құрайды. 2020 жылы Шығыс және Оңтүстік Африкада шамамен 20,6 миллион адам ВИЧ-пен өмір сүрді. Кәсіподақ қозғалысы осы пандемиямен күресте белсенді рөл атқарды. COSATU – «Емдеу әрекеті» кампаниясының (TAC) маңызды серіктесі, тіркелген қайырымдылық ұйымы және саяси күш. Олар ВИЧ/ЖҚС туралы білім беруді және түсініктікті насихаттаумен, жаңа инфекциялардың алдын алумен, сондай-ақ антиретровирустық препараттарға қолжетімділікті арттырумен айналысады. 1998 жылы COSATU емдеуді қолдау науқаны жүргізу туралы қаулы қабылдады. «Сол кезде ең төмен жалақы алатын қызметкерлер дәрі-дәрмекке қаражаты жетпегендіктен көз жұмып жатқаны анық болды», – дейді COSATU кампаниялар үйлестірушісі Теодора Стил. «Біз TAC-ты емдеуді қолдау науқанындағы табиғи одақтас деп есептедік. Конгресс барысында TAC-қа көмектесу және оны дамыту туралы ресми қаулы қабылдадық. COSATU биліктегі ANC партиясымен ресми одақтас болғанына қарамастан, антиретровирустық препараттарға халықтың кең қолжетімділігін қамтамасыз етуді талап етіп, үкіметпен келіспеушіліктер тудырды. Abahlali baseMjondolo 2010 жылғы мемлекеттік сектор қызметкерлерінің ереуіліне қолдау білдіріп, күшті мәлімдеме жасады.

Логотип

Логотиптегі дөңгелек экономиканы көрсетеді. Дөңгелектің алтын түсі елдің байлығын символдайды. Дөңгелекті итеріп тұрған екі ер адам мен сәбиі бар әйел жұмысшылардың кездесетін қиындықтарды – нәсілдік және гендерлік дискриминацияны, сондай-ақ экономикалық құлдырауды бейнелейді. Бұл тұлғалар қара түсті, себебі олар қара нәсілділердің нәсілдік басқыншылыққа қарсы күресін көрсетеді. Олардың қолында жұмысшы класын білдіретін қызыл ту бар. Логотиптегі ұран "Біреуге тиген зиян – бәріне тиген зиян" деген мағынаны білдіреді, ол кәсіподақтың жұмысшы класын біріктіретін әлеуметтік ынтымақастылығын көрсетеді.

Палестиналық белсенділік

2020 жылы COSATU 15 мамыр күні (Нақба күні) палестиналықтарға қолдауын білдірді және палестиналықтардың жерге құқығын COSATU-ның Оңтүстік Африкадағы апартеидке қарсы күресімен байланыстырды. 2021 жылы палестиналықтар Израиль сотының Шейх Джарра тұрғындарын Иерусалимдегі үйлерінен күштеп шығару туралы шешіміне қарсы наразылық танытты. Израиль әскерлері Рамазан айында, көптеген палестиналықтар үшін қасиетті айда, әл-Ақса мешітіне шабуыл жасады. COSATU палестиналықтарға қолдау көрсету мақсатымен Джоханнесбургтің Сандтон қаласындағы АҚШ елшілігіне шеру ұйымдастырды, сонымен қатар АҚШ үкіметі Палестинаның тәуелсіздігін мойындауы және палестиналықтарға қарсы жасалған ауыр адам құқығы бұзушылықтарын тоқтатуы қажет екенін мәлімдеді.