Кіріспе

Француздық кәсіподақ орталығы – Жалпы еңбек конфедерациясы (CGT) – 1895 жылы Лимож қаласында құрылған ұлттық кәсіподақ орталығы. Ол Францияның бес ірі кәсіподақ конфедерациясының алғашқысы. Дауыс беру нәтижелері бойынша ол ең ірісі (2002 жылғы кәсіби сайлауда 32,1%, 2008 жылғы сайлауда 34,0%), ал мүшелік саны бойынша екінші орында тұр. Оның мүшелерінің саны 1995–1996 жылдары 650 000-ға дейін азайды (Франсуа Миттеран 1981 жылы президент болып сайланған кезде бұл көрсеткіш екі еседен астам болған), бірақ қазірде 700 000-нан 720 000-ға дейін өсті, бұл Франция демократиялық еңбек конфедерациясынан (CFDT) сәл кем. Тарихшы М. Дрейфус пікірінше, 1990 жылдардан бері CGT бағыты баяу өзгеріп келеді, осы кезеңде ол француз коммунистік партиясымен (PCF) барлық байланыстарын үзіп, одан бейтараптыққа көшкен. CGT, әсіресе 1995 жылғы жалпы ереуілден бастап, жеке сектордағы кәсіподақ қызметіне көбірек назар аударуда.

18951914: Анархо-синдикализм

1919 жылға дейін CGT-да анархосиндикалистік бағыттар басым болды, Эмиль Пуже 1906 жылдан 1909 жылға дейін одақтың вице-секретары және басшысы болды. CGT билік органдарына да, жұмыс берушілерге де қатысты зор қарсылық танытты. Бұған қоса, ол ешқандай саяси партияға қосылудан бас тартты. 1906 жылы Амиен хартасы (Амиен хартасы) осы кәсіподақтың тәуелсіздігін жариялады. 1909 жылы одақ басшылығының мүшелері мен жүздеген CGT мүшелері Жорж Клемансо басқаратын француз үкіметінің бұйрығымен қаза табады, ол ереуілшілерге оқ атуға әскер шақыртты.

Бірінші дүниежүзілік соғыс: келіспеушілік

Леон Жуо басшылығымен Конфедерация Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде жұмыс тоқтатуға шақырмау үшін "қасиетті одаққа" қосылды, бұл CGT-нің алғашқы ішкі жіктелуіне әкеп соқты. Мұндай жұмыс тоқтатулар сол дәуірдегі Еуропалық саяси солшылдар арасындағы келіспеушіліктердің бір мәселесі болды. Жуо CGT-ны билікпен байланыстыруға тырысқанда, оның қарсыластары ұлтшылдық көзқарастың кең таралғанын және француз жұмыс берушілерімен емес, неміс жұмысшыларымен күреске басымдық бергенін сынады. Олар 1917 жылғы қазан революциясының жаңалықтарын үмітпен қарсы алды. 1919 жылы Пьер Монатте CGT ішінде "Революциялық синдикалистік комитеттер" (Comités syndicalistes révolutionnaires) ағымын құрды, ол соғыс кезінде кәсіподақтың үкіметпен ынтымақтастығына қарсы болды; бұл "Union sacrée" ұлттық блогының атынан жасалды.

1917 жылдың қазан айындағы үміт

Ресей революциясынан кейін француз жұмысшы қозғалысы большевиктерді қолдаған және ішкі істерде қатаң шаралар қолдаушы революционерлер мен, соғыстан бұрынғы Екінші Интернационалға қайта қосылуды және реформалар жасауды жақтаған реформаторлар арасында күшейе түсті. Осы бөліністің салдарынан революционерлер партиядан шығарылды. 1920 жылғы Турс съезінде Жұмысшылар интернационалының француз бөлімшесі (SFIO) мүшелерінің көпшілігі Владимир Ильич Лениннің 21 талабын қабылдады, бұл Коммунистік интернационалдың француз бөлімшесінің (SFIC) құрылуына әкелді. Радикалдар Біртұтас жұмысшылар конфедерациясын (CGTU) құрды, онда коммунистер бастапқыда анархистермен және революциялық кәсіподақ өкілдерімен бірге жұмыс істеді.

Келісу және Екінші дүниежүзілік соғыс

1934 жылы солшыл партиялар оңшыл "лигалардың" ықпалына қарсы тұру үшін бірікті. Екі жыл өткен соң, 1936 жылғы заң шығарушы сайлауда Халықтық фронт жеңіске жетті. Осы орайда, CGT және CGTU қайта бірікті. Бенуа Фрашон маусым айында жұмыс берушілер мен үкімет өкілдерімен 1936 жылғы Матиньон келісімдері туралы келіссөздер жүргізді. Дегенмен, 1939 жылы Германия мен Кеңес Одағы арасындағы келісімге байланысты коммунистер таратылды, содан кейін CGT Виши үкіметі тарапынан таратылды, бірақ ол Қарсылық қозғалысының құрамында жаңадан құрылды. Оның үстіне, Франция Коммунистік партиясы оған үлкен ықпал етті.

1945-1947 жылдар: Бөлім

Коммунистер үкіметтен қуылғаннан және 1947 жылғы жалпы ереуілден кейін, тағы бір бөлініс болды, бұл жолы реформашыл оңшылдардың кетіп қалуымен, ал 1948 жылы Леон Жуха АҚШ Орталық барлау агенттігінің қолдауымен «Жұмысшы күші» (Force ouvrière немесе FO) ұйымын құрды. FO коммунистік ықпалды Амиен хартасымен қақтығысады деп сынады; және олар көбінесе социалистер, кейбіреулері троцкистер, ал кейбіреулері анархистер болды. Бірлігін сақтау мақсатында Ұлттық білім беру федерациясы (FEN) CGT-дан шықты, бірақ FO-ға қосылмады. Коммунист Бенуа Фрашон CGT-ның жетекшісі болды.

Солшылдар одағы мен одағы

Француздық кәсіподақ қозғалысында CGT үстемдік еткенмен, 1966 жылға дейін оқшауланған күйде болды. Осы сәтте ол өзінің әрекеттерін Француз Демократиялық Еңбек Конфедерациясымен (Confédération française démocratique du travail немесе CFDT) координациялауды шешті. 1968 жылдың мамыр айында Францияда CGT-ны радикалды солшылдар сынға алды, себебі оның жетекшісі Жорж Сегю премьер-министр Жорж Помпидумен Гренель келісімдеріне қол қойды, бұл революцияға жасалған сатқындық деп есептелді. 1970 жылдары ол «Сол жақтар одағын» (Француз Коммунистік партиясы (PCF), Социалистік партия (PS) және Солшыл Радикал партиясы (PRG) арасындағы одақ) қолдады. 1978 жылғы парламенттік сайлаудағы жеңілістен кейін CFDT-мен (Социалистік партиямен байланысы күштірек болған және «өздік басқару» (self-management) мен кластық күрестен бас тартқаннан кейін оңға қарай бет бұрған) одақ үзілді.

1980 жылдар

1982 жылы Анри Красуцкийдің сайлануы, екі жылдан кейін коммунистік министрлердің (Шарль Фитерман, Марсель Риго және Джек Ралите) отставкаға кетуі, Пьер Моройдың орнына Лоран Фабиус премьер-министр лауазымына ауысқаннан кейін конфедерацияның бастапқы радикалданғанына әкелді. Алайда, өкілеттігі аяқталғаннан кейін (1982–1992), Красуцкий ПКФ-тан алшақтады. Оның орнын басқан Луи Вианнет те солай істеді, тіпті партияның саяси бюросынан да кетіп қалды. Аймақтағы CGT бөлімшелерінде тәуелсіздікке ұмтылыс күшейді. Бұл идеяны Француз Батыс Африкасындағы CGT жетекшісі Бассиру Гье қолға алды. 1955 жылғы 11-12 қарашада Дакарда өткен Сенегал және Мавритания аумақтық кәсіподақтар одағының мәжілісінде делегаттардың көпшілігі француз CGT-сынан бөлінуге дауыс берді. 1956 жылғы 14-15 қаңтарда Сент-Луисте өткен конференцияда Африка жұмысшыларының жалпы конфедерациясы (CGTA) құрылды, осы арқылы Батыс Африка CGT ұйымдары француз CGT-сынан толық бөлінді. Конференцияда 67 делегаттың 50-і бөлінуді қолдады. Тогода 1948 жылы CGT-ның 45 100 мүшесі болды (ұйымдасқан еңбекшілердің 65%). 1952 жылы бұл көрсеткіш 34 000-ға дейін төмендеді (ұйымдасқан еңбекшілердің 46%). CGT 1936 жылы Мадагаскарда бөлімше ашты.

Жаһандық климаттық іс-қимыл апталығын қолдау

2019 жылдың 16 шілдесінде CGT бас хатшысы Филлипе Мартинес одақ 2019 жылдың 20 қыркүйегінен басталатын климаттық әрекеттер аптасын қолдайтынын жариялады.