Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Клод Жан Алуэз (6 маусым 1622 – 28 тамыз 1689) – иезуит миссионері және Солтүстік Американы зерттеген француз саяхатшысы. Ол Супериор көлі маңында өмір сүрген жергілікті халықтар арасында бірнеше миссия құрған.
Claude Jean Allouez (June 6, 1622 – August 28, 1689) was a Jesuit missionary and French explorer of North America. He established a number of missions among the indigenous people living near Lake Superior.
Өмірбаян
Аллуэз Францияның оңтүстік-орталық бөлігінде, Жоғарғы Луара департаментіндегі Сен-Дидье-ан-Велай қаласында дүниеге келген. 1639 жылы ол Ле-Пюи колледжін бітіріп, Францияның Тулуза қаласында иезуит жаңашылына (novice) айналды. 1655 жылы ол Рим-католик шіркеуінің дін қызметкері болып тағайындалды. Аллуэз 1658 жылы Квебекке келді және бірден Сент-Лоуренс өзені бойындағы американдық үндістер тайпалары арасында миссионерлік жұмыс істеуге дайындалу үшін виандот және анишинаабе тілдерін оқуға кірісті. 1660 жылы ол Квебек штатындағы Трои-Ривьердегі миссияның жетекшісі болды. Ол 1663 жылға дейін сонда болды, содан кейін ол Кубектің епархиясының бір бөлігінің, қазіргі АҚШ-тың орталық аймағының бас викарі болып тағайындалды. Бұл тағайындауды Жаңа Францияның алғашқы епископы Франсуа де Лаваль жасады. 1665 жылдан 1669 жылға дейін Аллуэз батыс миссияларына сапар жасады. 1667 жылы ол 1649-50 жылдардағы ирокездердің шабуылы кезінде қашқан ниписсинг үндістерінің ауылына барды және 1667 жылдың 29 мамырында Нипигон өзенінің жағасында алғашқы қасиетті миссаны өткізді. Ол көмекшілерді іздеу үшін Квебекке оралды, бірақ бірден миссияларға қайтып келді. 1669 жылдың 3 желтоқсанында Аллуэз Висконсин штатының Оконто қаласында алғашқы миссаны өткізді. Ол потаватоми халқына миссионер болып қызмет етті. Меномини тайпасы тері сауда желісіне қатыса бастады және христиан дініне көшті. Келесі жылы ол мескваки тайпасымен бірге болды, Сент-Марк миссиясын құрды және майами және маскутен үндістері арасында Сент-Джеймс миссиясын құрды, содан кейін сол жылдың соңында Грин-Бэйге оралды. Ана тілдерін жақсы білуі және үнді халықтары арасындағы беделінің арқасында ол Саулт-Сте. Мари, Мичиган қаласында Ұлы көлдер мен Миссисипи өзені аңғары Франция королінің иелігі деп ресми түрде жариялау рәсімінде басты сөйлеуші болды. Ол осы жерді Жаку Маркетттің қайтысы туралы хабар келгенге дейін өз базасы ретінде пайдаланды, содан кейін Аллуэздің Иллинойс тайпалары арасында Маркетттің жұмысын жалғастыруына тапсырма берілді. 1676 жылдың ақпан айында Мичиган көліне бара жатқанда, оның серіктері қайыққа желкен орнатып, мұздың үстімен жүзуге тырысты. Наурыз айында ол Уайтфиш шығанағына жетіп, ай соңында Каскаскияға келді. Ол Маркетттің үндістерге уағыздауын 1689 жылы, қазіргі Нилс, Мичиган, Индиана штатының Оңтүстік Бенд қаласының солтүстігінде қайтыс болғанға дейін жалғастырды. Ол Нилс қаласында жерленген. Әйгілі Аллуэздің сол кездегі жазбаларының көп бөлігі сақталған. Олар сол кездегі миссиялар туралы түсінік береді және Американың орталық бөлігіндегі католик шіркеуінің кең және маңызды тарихын қамтиды. Сондай-ақ, ол Иллинойс үндістері туралы алғашқы құжатталған мәліметтерді де қамтиды. Ол шамамен 10 000-ға жуық жаңа дінге өткендерді (неофиттерді) крещение рәсімінен өткізген деп есептеледі.
Allouez was born in Saint Didier en Velay in the département of Haute Loire in south central France. In 1639, he graduated from the College of Le Puy, and became a Jesuit novice in Toulouse, France. In 1655, he was ordained a priest of the Roman Catholic Church. Allouez arrived in Quebec in 1658 and immediately began a study of the Wyandot and Anishinaabe languages to prepare himself for work as a missionary among the American Indian tribes along the St. Lawrence River. In 1660 he became the superior of the mission at Trois Rivières, Quebec. His stay there lasted until 1663 when he was named vicar general of a part of the diocese of Quebec that is now the central region of the United States. This appointment was made by Bishop François de Laval, the first bishop of New France. From 1665 through 1669 Allouez made a missionary tour of the western missions. In 1667 he visited the village of the Nipissing Indians who had fled there during the Iroquois onslaught of 1649 50 and celebrated the first mass beside the Nipigon River May 29, 1667. He went back to Quebec in search of assistants, and immediately returned to the missions. On December 3, 1669 Allouez said the first Mass in Oconto, Wisconsin. He served as a missionary to the Potawatomi. The Menominee began participating in the fur trade network and converting to Christianity. The next year he was with the Mesquakie, establishing St. Mark's Mission, and founding the mission of St. James among the Miami and Mascouten Indians, finally returning to Green Bay later that year. Because of his fluency in native languages and the prestige in which he was held by the Indian nations, in Sault Ste. Marie, Michigan, he was a principal speaker at the ceremony that formally declared the Great Lakes and the Mississippi River valley as territory of the King of France. This became his base until word arrived of the death of Jacques Marquette, and Allouez was assigned to continue Marquette's work among the Illinois. In February 1676, on his way to Lake Michigan, his companions rigged a sail on the canoe to sail over the ice. By March he was at Whitefish Bay and reached Kaskaskia by the end of the month. He continued Marquette's evangelizing of the Indians until his death in 1689, near what is today Niles, Michigan just north of South Bend, Indiana. He is buried in Niles. A good portion of Father Allouez's written work from the time has been preserved. It provides insight into the missions of the time and provides a record that is extensive and important of the Catholic Church in mid America. It also contains the first documented accounts of the Illinois Indians. He is reputed to have baptized around 10,000 neophytes.