Кіріспе

Британдық Корольдік Әуе күштері маршалы (1893–1969)

Корольдік Әуе күштері маршалы Уильям Шолто Дуглас, 1-ші Барон Дуглас Кертлсайд (23 желтоқсан 1893 – 29 қазан 1969) – Корольдік Әуе күштерінің жоғары дәрежелі қолбасшысы болды. Бірінші дүниежүзілік соғыста ұшқыш, содан кейін ұшқыштар тобының командирі, ал соңында эскадрилья командирі болып қызмет еткеннен кейін, соғыстар аралық кезеңде ұшқыш-нұсқаушы болып жұмыс істеді, кейін Әуе министрлігінде Бастық штабтың міндеттері бойынша директоры және Әуе штабының орынбасары болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Дуглас Ұлыбритания шайқасында стратегиялық мәселелер бойынша басқа жоғары лауазымды қолбасшылармен келіспеушіліктерге ұшырады. Дуглас "Үлкен қанат" стратегиясын, яғни жаудың бомбалаушыларынан Ұлыбританияны қорғау үшін көптеген истребительдерді пайдалану арқылы, белсендірек қақтығысуды жақтады. Одан кейін ол Истребительдер бас қолбасшысы болып тағайындалды, осы қызметінде Ұлыбритания шайқасындағы шығындардан кейін бас қолбасшылықтың күшін қайта жаңғыртуға, сондай-ақ неміс Люфтваффесінен әуедегі бастаманы тартып алу үшін шабуылға көшуге жауапты болды. Дуглас RAF Жерорта теңізі командованиесінің әуе офицері болды, ол Эгей теңізіндегі Родос және Додеканес аралдарына жоспарланған британдық десанттық операцияны, яғни "Accolade" операциясын қолдады және ол тоқтатылғанына көңілі толмады. Соғыстан кейін ол Германиядағы британдық оккупациялық аймақтың командирі болды. 1949 жылдан 1964 жылға дейін ол British European Airways компаниясының төрағасы қызметін атқарды.

Ерте өмір

Профессор Роберт Лэнгтон Дугластың және оның әйелі Маргарет Джейн Дугластың (құрметті әкесі Кэннон болған) ұлы Дуглас, Эммануэль мектебінде, Тонбридж мектебінде және Оксфорд университетінің Линкольн колледжінде білім алды.

Ерте әскери мансап

1914 жылғы 15 тамызда Дуглас Корольдік далалық артиллериясының екінші лейтенанты болып тағайындалды. 1915 жылғы қаңтарда командирімен келіспеушілікке ұшырағаннан кейін, ол No. 2 эскадрильяға бақылаушы ретінде ауысты. Көп ұзамай ол ұшқыш болып оқып, No 1301 Корольдік Аэроклуб сертификатын алды. 1915 жылғы 9 маусымда лейтенант болып тағайындалды. 1915 жылғы шілдеде Шорхэмдегі No. 14 эскадрильяға, содан кейін 1915 жылғы тамызда Батыс майданында B.E.2c ұшақтарымен No. 8 эскадрильяға ауысты. 1915 жылғы желтоқсанда уақытша капитан шенімен ұшу командирі болып тағайындалды. 1916 жылғы қаңтарда Монтроудағы No. 18 эскадрильяға қосылды. 1916 жылғы 14 қаңтарда Әскери крестпен марапатталды. Дуглас No. 43 эскадрильяның командирі болып тағайындалды, ол 1916 жылғы сәуірде Батыс майданында Sopwith 1½ Strutters ұшақтарымен, ал 1916 жылғы 1 шілдеде уақытша майор болып тағайындалғаннан кейін, 1917 жылғы тамызда Батыс майданында S.E.5 ұшақтарымен No. 84 эскадрильяның командирі болды. 1919 жылғы 8 ақпанда Ұшқыштардың Еңбегі үшін айрықша крестімен марапатталды. Соғыстан кейін Дуглас Хандли Пейдж компаниясында және коммерциялық ұшқыш ретінде қысқа уақыт жұмыс істеді, содан кейін 1920 жылы Хью Тренчардпен кездейсоқ кездескеннен кейін Корольдік әуе күштеріне қайта оралды. 1920 жылғы 25 наурызда эскадрилья жетекшісі лауазымына тұрақты түрде бекітілгеннен кейін, Дуглас Корольдік әуе күштерінің штаб колледжіне оқуға түсіп, төрт жыл бойы ұшу нұсқаушысы болып қызмет етті. 1927 жылы Императорлық қорғаныс колледжіне оқуға түсуге дейін нұсқаушылық қызметін жалғастырды. 1932 жылғы маусымда Императорлық қорғаныс колледжінде нұсқаушы болды, содан кейін 1935 жылғы 1 қаңтарда әуе коммодоры шеніне көтеріліп, 1936 жылғы 1 қаңтарда Әуе министрлігінде штабтық міндеттер директоры болды. 1938 жылғы 1 қаңтарда әуе вице-маршалы шеніне көтеріліп, 1938 жылғы 17 ақпанда Әуе штабының көмекші бастығы болды.

Екінші дүниежүзілік соғыс

1940 жылы 22 сәуірде Екінші дүниежүзілік соғыс толыққанды басталған кезде ол Әуе штабының бас қолбасшысының орынбасары тағайындалды. 1940 жылы 11 шілдеде Бат орденінің серігі атағымен марапатталды. 1940 жылы Дуглас пен Траффорд Ли Малори, №11-топтың басшысы Кит Парк және Жауынгерлік әскерлердің бас қолбасшысы Хью Даудинг Британия шайқасының стратегиясы бойынша пікір келіспеді. Дуглас «Үлкен қанат» стратегиясын, яғни Ұлыбританияны жаудың бомбалаушыларынан қорғау үшін көптеген истребительдерді жинақтап пайдалануды жақтады. 1940 жылы қазанда Чарльз Портал Әуе штабының бастығы болғаннан кейін, ол Дугласты қолдады, Парк пен Даудингті қызметтен шеттетуге және Даудингтің орнына Дугласты Жауынгерлік әскерлердің Бас қолбасшысы етіп тағайындады, 1940 жылы 25 қарашада әуе маршалы шеніне көтерді. 1941 жылы 1 шілдеде Бат орденінің кавалер-командующийы болды, ал 1942 жылы 14 сәуірде әуе маршалы шеніне ие болды. Осы шамада Премьер-министр Уинстон Черчилль Дугласты Қытай-Бирма-Индия театрына басшылық етуге ұсынды, бірақ АҚШ армиясының штаб бастығы генерал Джордж Маршалл Дугластың американдықтарды жақтырмауы себепті тағайындауға келіспеді. Жауынгерлік әскерлердің бас қолбасшысы ретінде Дуглас Британия шайқасындағы шығындардан кейін әскердің күшін қайта жаңғыртуға, сондай-ақ неміс Люфтваффесінен ауадағы басымдыққа қол жеткізу үшін оларды шабуылға шығаруға жауапты болды. Сондықтан ол «Цирк» атты, толыққанды сәтті болмаған шабуылдық операцияның негізгі ұйымдастырушысы болды, онда көптеген истребительдер бомбалаушылармен бірге жақсы ауа-райы кезінде Солтүстік Францияның үстінен өтті. 1942 жылы 1 шілдеде Дуглас уақытша әуе маршалына көтерілді. 1945 жылы шілдеде Британдық оккупациялық әскерлерінің бас қолбасшысы болды. 1946 жылы 1 қаңтарда Бат орденінің Ұлы кресімен марапатталды. 1946 жылы 1 қаңтарда Корольдік әуе күштерінің маршалына көтерілген Дуглас 1946 жылы мамыр айында Германиядағы британдық оккупациялық аймақтың екінші басшысы болды. Дуглас 1947 жылы зейнеткерлікке шығып, 1949 жылы BEA төрағасы болды, ол 1964 жылға дейін осы лауазымда қалды. Ол екі томдық автобиографиялық еңбек, Бірінші дүниежүзілік соғысты қамтитын «Жауынгерлік жылдар» және Екінші дүниежүзілік соғысты қамтитын «Басқару жылдары» атты кітаптарын жариялады. Дуглас 1969 жылы 29 қазанда Нортгемптон ауруханасында қайтыс болды және Лондонның Страндтағы Сент Клемент Дэйнс шіркеуіне жерленді. Ол дінге сенбеген адам болды.

Отбасы

Киртлсайдтың лорды Дуглас үш рет үйленген. Бірінші әйелі Беатрис Мей Хадд болды, олар 1919 жылдың 1 тамызында Суррейдегі Кройдон қаласындағы Тіркеу кеңсесінде неке қиып, баласыз ажырасып кетті. Екінші әйелі 1933 жылы Джоан Лесли (қызметтес аты Денни) болды; бұл неке де баласыз аяқталып, 1952 жылы ажырасты. Үшінші әйелі 1955 жылы Хейзел Уокер болды, олардан Кэтрин есімді қызы дүниеге келді.