Кіріспе

Ағылшын жазушысы және мемлекеттік қызметкер сэр Эрнест Артур Гоуэрс (2 маусым 1880 – 16 сәуір 1966) – британдық мемлекеттік қызметкер және автор. Ол 1948 жылы алғаш жарық көрген «Түсінікті тілмен» (Plain Words) кітабы және Фаулердің «Қазіргі ағылшын тілінің қолданысы» (Modern English Usage) атты классикалық еңбегін қайта жөндеуімен танымал. Авторлық есімі шықпас бұрын, ол 1903 жылы мемлекеттік қызметке қабылданып, ұзақ жыл қызмет етті. Оның соңғы толық уақытты лауазымы – Лондон аймағындағы Азаматтық қорғаныс жөніндегі аға өңірлік комиссар (1940–1945). Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін ол көптеген үкіметтік сауалдарды зерттеу комиссияларының төрағасы болып тағайындалды, оның ішінде 1949 жылғы өлім жазасы жөніндегі Корольдік комиссия да бар. Ол сонымен қатар Харлоу жаңа қаласын салу корпорациясының төрағасы болды.

Білім және ерте өмір

Гоуэрс Лондон қаласында невролог сэр Уильям Гоуэрс пен оның әйелі Мэридің (Лидс Меркурий газетінің иелерінің бірі Фредерик Бейнстің қызы) кіші ұлы ретінде дүниеге келді. Отбасы Королева Анна көшесінде, W1 мекендеген. Эрнест ағасы Уильям Фредерик Гоуэрске (1875–1954) еріп, Регби мектебіне оқыды, онда ол оқуда және спортта өте жақсы нәтижелер көрсетті. Регбиде Эрнест тамаша органшы екенімен де көзге түсті, бұл өмір бойына хоббиге айналды. Екі бауыр да Кембриджде классикалық әдебиеттерді оқуға стипендия ұтып алды (Уильям – Кембридждегі Тринити колледжіне, ал Эрнест – Кембридждегі Клэр колледжіне). Олардың әпкелері Эдит пен Эвелин көбінесе үйде оқыды, екеуі де ересек болғаннан кейін пигменттік ретинитке шалдығып, көру қабілетін жоғалтты. 1905 жылы Гоуэрс Томас Макгрегор Грирдің қызы Констанс Грирге үйленді (Солтүстік Ирландия Сенатының мүшесі және Антрим графтығының лейтенант орынбасары). Олардың екі қызы мен бір ұлы болды.

Мемлекеттік қызметтегі мансап

1902 жылы Гоуэрс Кембридж университетінің классикалық трипосында бірінші дәрежеге ие болды және Лондондағы Рен мемлекеттік қызметке дайындау орталығында жоғары бәсекелі мемлекеттік қызмет емтиханына оқуға түсті. Ол сондай-ақ 1906 жылы Ішкі ғибадатхана емтиханына қатысып, оны тапсырды. 1903 жылдың желтоқсанында ол мемлекеттік қызмет емтиханын сәтті тапсырып, "өз заманының ең көрнекті мемлекеттік қызметкері ретінде қарастырылуы мүмкін" деген пікірге негіз салды. 1912 жылдың қараша айында Ллойд Джордж оны Ұлттық денсаулық сақтау жөніндегі комиссияға тағайындады, ол жас және перспективті мемлекеттік қызметкерлер тобының (оның ішінде Джон Андерсон, Уоррен Фишер, Артур Салтер және Клод Шустер) құрамына кірді. Олар мемлекеттік қызметтің әртүрлі бөлімдерінен таңдалып алынғандықтан "Қаржылық жиын" деп аталды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде "Қаржылық жиынның" мүшелері басқа министрліктерге жіберілді. Гоуэрс лауазымын формалды түрде сақтап қалғанмен, Сыртқы істер министрлігіне бекітілді, онда ол Ұлыбританияның құпия соғыс үгіт бөлімі Веллингтон-хауста Чарльз Мастерманның жетекшілігімен жұмыс істеді.

Көмір өнеркәсібімен күресу

1917 жылы Гоуэрс мемлекеттік қызметкерлердің келісім және төрелік кеңесінің хатшысы болып тағайындалды. 1919 жылы ол 25 жылға созылған көмір өнеркәсібімен байланысын бастады, Сауда кеңесіне шахталар бөлімінде өндіріс директоры болып кірді. Келесі жылы ол кен ісі жөніндегі тұрақты хатшы болып, бөлімді басқаруға тағайындалды, және ол Кеншілер ереуілі кезінде осы лауазымда қалды. 1927 жылы ол Ішкі кіріс басқармасының төрағасы болды, бірақ заңдағы кемшіліктер тез арада байқалды. "Таймс" газеті жазды: "Сэр Эрнест Гоуэрс және оның әріптестері қиындықтармен батыл күресті, бірақ Парламент олардың қолына бөгет қойды". 1938 жылы Гоуэрстің төрағалығымен жаңа және күшті орган – Көмір комиссиясы құрылды. 1942 жылдың шілдесінде Ұлыбританиядағы барлық қазылмаған көмір кеніш иелерінің меншігінен шығып, Көмір комиссиясына берілді.

Лондон аймағының азаматтық қорғаныс жөніндегі аға өңірлік комиссары

1930 жылдары Говерс және оның әріптестері соғыс және басып алу қаупіне дайындалуға да қатысты. 1935 жылдан бастап ол көмір өнеркәсібіндегі көңілі толмаған жұмысын қорғаныс координациялау департаментіне қарасты азаматтық қорғаныс жоспарлаумен бірге жүргізді. 1938 жылы Джон Андерсонға азаматтық қорғаныс жоспарлауды басқару тапсырылды және азаматтық қорғаныс аймақтарының желісі құрылды. Еван Уоллес Лондон аймағының басшысы болып тағайындалды, бірақ денсаулығының нашарлауына байланысты 1940 жылы зейнетке шығуға мәжбүр болды. Оның орынбасары Говерс Лондон аймағындағы азаматтық қорғаныс жөніндегі аға өңірлік комиссар болып тағайындалды және табиғи тарих мұражайының төменгі қабатындағы бетон бункерден бомбалау кезінде азаматтық қорғаныспен басқарды, Гарольд Скотт пен Эдвард "Тедди" Эванс оның орынбасарлары болды. Премьер-министр Уинстон Черчилль Говерске: "Егер үкіметпен байланыс өте қиын немесе мүмкін емес болса, сізге министрлермен кеңеспей-ақ үкімет атынан әрекет ету қажет болуы мүмкін" деді. "Таймс" газеті Говерс туралы былай деп жазды: "Ол осы лауазымда әкімші және көшбасшы ретіндегі толық қабілетін көрсетті. Жанкүйер, әрекетке бейім, әрдайым көңілді, маңызды мәселелерді қалай байқау керектігін білетін ол кез келген күтпеген жағдайдың шебері болып көрінді және нәтижесінде онымен байланысқа түскендердің барлығына сенім сыйлады."

Соғыстан кейінгі қалпына келтіру

Соғыстан кейін Говерс Харлоу жаңа қаласын дамыту корпорациясының төрағасы болып тағайындалды, ол соғыс кезіндегі бомбалаудан зардап шеккен адамдарды баспанамен қамтамасыз ету мақсатында салынып жатқан бірнеше жаңа қаланың бірі еді. Бірақ ол қала және елді мекендерді жоспарлау министрлігінің бюрократиялық кедергісіне тап болды және оның үш жылдық шарты жаңартылмады. Оған жасы тым үлкен екені айтылды. Бұл оның 1945 жылы шетелдік қызметтегі әйелдер, 1946 жылы дүкендердің жұмыс уақыты, 1948 жылы ерекше тарихи немесе сәулеттік құндылығы бар үйлер және 1952 жылы ауыз және тырнақ ауруы бойынша құрылған бірқатар сауалнамаларға төрағалық етуге шақырылуына бөгет болмады. Осының нәтижесінде ол "Өмір үшін өмір ме?" – "Өлім жазасы мәселесі" (1956) атты кітап жазды. Саяси пікірталас созылды және Англияда өлім жазасы толыққанды түрде тек 1965 жылы ғана жойылды.

Қарапайым сөздер мен ағылшын тілінің қазіргі қолданылуы

Говерс бюрократиялық ағылшын тілінің қолданылуы туралы алғаш рет 1929 жылы "Негізінен корольдің ағылшын тілі туралы" деген мақаласында жариялап, мансабы бойы осы мәселеге белсенділік танытты. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін, үй шаруашылығы қызметінің басшысы Эдвард Бриджес оны мемлекеттік қызметкерлерді оқыту курстарында пайдалану үшін ағылшын тілінің қолданылуы туралы анықтамалық жазуға шақырды. 1951 жылы "Жай сөздер" кітабы жарық көрді, ал екі кітап 1954 жылы біріктіріліп, Ұлыбритания мемлекеттік баспасынан "Толық Жай Сөздер" деген атпен жарияланды. Бұл еңбек 1973 жылы сэр Брюс Фрейзер, ал 1986 жылы Сидни Гринбаум мен Джанет Уиткат тарапынан қайта қарастырылды. 2014 жылдың наурызында Говерстің шөбересі Ребекка Гоуэрстің жаңа редакциясы Penguin Books баспасында жарық көрді. 1956 жылы 76 жасқа келген Говерс Оксфорд университетінің баспасынан 1926 жылдан бері тек ұсақ өзгерістермен басылып келген H.W. Фаулердің "Заманауи ағылшын тілінің қолданылуы" еңбегін қайта қарау жұмысын қабылдады. Говерс бұл жұмысты аяқтауға тоғыз жыл жұмсады. 1996 жылы Говерстің басылымы Роберт Бёрчфилд редакциялаған негізгі өзгертулермен алмастырылды. Говерс 1930 жылдары Суссексте үй сатып алып, соғыстан кейін тұрақты түрде онда өмір сүрді, кітаптар жазып, шағын шаруашылықты басқарды. Ол әкесі жұмыс істеген аурухана – Ұлттық жүйке аурулары ауруханасының (қазіргі Ұлттық неврология және нейрохирургия ауруханасы), Лондонның Куинскверіндегі басқарма төрағасы болды және Петерсфилдке жақын орналасқан Ле Корт Чешир үйінің басқармасында жұмыс істеді. Говерс 1966 жылдың сәуір айында 85 жасында Суссекстегі Мидхерст қаласындағы Король Эдуард VII ауруханасында, Фаулердің "Заманауи ағылшын тілінің қолданылуы" еңбегін қайта қарағаннан кейін тоғыз ай өткен соң қайтыс болды. Ол 1952–1960 жылдары Ұлыбритания империясы орденінің қызғылт жезөкше таяқшасын ұстаған адам болды. Ол Темзадағы Кингстон корольдік округінің құрметті азаматы және Британдық сәулетшілер институтының құрметті мүшесі болды, өз мансабынан бас тартып, оған күтім жасау үшін көшіп келген әйел, сондай-ақ Ле Кортта ерікті болып жұмыс істеді. Композитор Патрик Говерс оның немересі, ал математик сэр Тимоти Говерс оның шөбересі.