Кіріспе
Перу әуе күштері (Peruvian Air Force, FAP) – Перу Қарулы Күштерінің елді және оның мүдделерін әуе күші арқылы қорғауға жауапты әскер түрі. Басқа міндеттерге ішкі қауіпсіздікті сақтауда көмек көрсету, төтенше жағдайларда құтқару жұмыстарын жүргізу және халықаралық бейбіт сақшылық операцияларына қатысу кіреді.
The Peruvian Air Force (lang es, FAP) is the branch of the Peruvian Armed Forces tasked with defending the nation and its interests through the use of air power. Additional missions include assistance in safeguarding internal security, conducting disaster relief operations and participating in international peacekeeping operations.
20 ғасыр
1929 жылы 20 мамырда Перу армиясы мен теңіз күштерінің авиациялық бөлімдері біріктіріліп, Куерпо де Авиасьон дель Перу (Перу авиациялық корпусы, қысқартылған CAP) құрылды. 1933 жылғы Колумбия-Перу соғысы барысында оның Vought O2U Corsair және Curtiss F11C Hawk ұшақтары Амазония аймағында күресті. CAP Колумбия әуе күштеріне үш ұшақ жоғалтты. Корпус 1936 жылы 12 наурызда Куерпо Аэронаутико дель Перу (Перу авиациялық корпусы, сондай-ақ қысқартылған CAP) деп қайта аталды.
Эквадор мен Перу соғысы
1941 жылы ӘҚК Эквадор-Перу соғысына қатысты. Сол кезде ӘҚК-да Caproni Ca.114 және Солтүстік Американың NA.50 Torito истребительдері, Douglas DB 8A 3P шабуылдық ұшақтары, Caproni Ca.135 Tipo Peru және Caproni Ca.310 Libeccio бомбалаушылары болды. Перу әуе күштері соғыс кезінде десант бөлімін құрды және оны 1941 жылдың 27 шілдесінде Эквадордың стратегиялық Пуэрто-Боливар портының қаласын басып алу үшін тиімді пайдаланды. Бұл Америкадағы әуе десант әскерлерінің соғыста қолданылған алғашқы жағдайы болды. Жозе Киньонес Гонсалес лейтенант соғыста Перу ұшқышы болды. 1941 жылдың 23 шілдесінде оның ұшағы, Солтүстік Американың NA 50 истребителі, Зарумилла өзенінің жағасындағы Эквадор шекаралық бекетіне жасалған төменгі қабатты шабуыл кезінде зақымдалды. Перуліктердің дәстүрлі айтуынша, Киньонес жерден оққа түскеннен кейін, зақымдалған ұшағын Эквадордың зениттік позициясына қасақана құлатып, оны жойды. Ол қаза болғаннан кейін капитан шеніне көтерілді және бүгінде Перудың ұлттық батыры саналады. 1942 жылы әуе күштеріне әуе суретке түсіру қызметі қосылды.
Қырғи қабақ соғыс
1950 жылдары генерал Мануэль А. Одриа президенттігі кезінде Перу әуе күштері қайта ұйымдастырылды және 1950 жылдың 18 шілдесінде оның атауы Fuerza Aérea del Perú (Перу әуе күштері немесе FAP) болып өзгертілді. Перу осы кезеңде АҚШ-тың одақтасы болды және көбінесе АҚШ және Ұлыбританияда жасалған ұшақтармен жабдықталды. Генерал Одрияның президенттік мерзімінің соңына қарай FAP ағылшындық Electric Canberra бомбалаушыларын және Hawker Hunter, Lockheed F 80 Shooting Star және North American F 86 Sabre истребительдерін пайдалану арқылы реактивтік эраны бастады. Бірақ 1968 жылдың 3 қазанында кеңестік идеологияға жақын Перу армиясының генералы Хуан Веласко Альварадо басқарған әскери хунта президент Фернандо Белаунде Терриге қарсы жылдам және қан төгілмейтін төңкеріс жасады. Веласко Перуді Кеңес блогымен жақын қарым-қатынасқа келтірді және АҚШ-пен қарым-қатынас нашарлады. 1969 жылы АҚШ Перуға қару-жарақ ембаргосы салды, бұл Перудың американдық қару-жарағына қосалқы бөлшектер алуын қиындатты. 1970 және 1980 жылдары Перу әскери техника үшін Кеңес Одағына жүгінді. Осы кезеңде FAP бірнеше кеңес жасаған ұшақтарды сатып алды, оның ішінде Sukhoi Su-22 истребительдерін, Antonov An-26 және An-32 көлік ұшақтарын, сондай-ақ Mil Mi-8, Mi-17, Mi-25 және Mi-26 тікұшақтарын алды. Кеңес әскери кеңесшілері де Перуға жіберілді. Веласко 1975 жылы басқа әскери шенеуніктермен құлатылды, ал Белаунде 1980 жылы азаматтық президент ретінде қайтадан билікке келді. 1984 жылы FAP француздық Mirage 5P және 5DP, сондай-ақ Mirage 2000 ұшақтарын сатып алды. АҚШ-пен қарым-қатынас жақсарды және FAP американдық ұшақтарды иеленді, мысалы, Cessna A-37B Dragonfly шабуылдық ұшағы, сондай-ақ Lockheed C-130 және L-100 Hercules көлік ұшақтары.
Тұрақсыздық
Перу экономикасының 1980 жылдардың соңы мен 1990 жылдардың басындағы дағдарысы шығындарды қысқартуға және әскери авиапарктің мөлшерін азайтуға әкеп соқты. Ұшқыштарды даярлауға бөлінетін қаржының азаюы 1970 жылдармен салыстырғанда, бір ұшқышқа шаққан жылдық ұшу сағаттарының (ЖҰС) азаюына себеп болды. Әуе күштері ұшқыштарының біліктілігі мен тәжірибесін бағалауда жылдық ұшу сағаттарының саны маңызды рөл атқарады: ЖҰС-тың көп болуы жақсы даярланған ұшқыштарды және жалпы әскери дайындық деңгейін көрсетеді. FAP-тың ЖҰС көрсеткішінің төмен болуына бірнеше себеп болуы мүмкін: жабдықтың тозуына қатысты алаңдаушылық, әсіресе ескірген ұшақтар үшін қосалқы бөлшектердің жетіспеушілігі, ұшақтардың техникалық жағдайының нашарлауы және отын тапшылығы – бұл факторлардың барлығы әсер етеді. Дегенмен, Талара және Ла Хойя әуе базаларында орналасқан сияқты, кейбір "элиталық" ұшқыштар мен бөлімдерге ұшу сағаттарының көбірек берілгендігі мүмкін. Осы бөлімдер қазірге дейін заманауи ұшақтармен жабдықталған және елді қорғау міндетін атқаруда.
Сенепа соғысы
Перу әуе күштері 1995 жылы Амазонка бассейнінде Эквадор әуе күштеріне қарсы Кенепа соғысына қатысты. Олар Перу армиясына әуеден қолдау көрсетіп, Ми-25 тікұшақтарымен, Канберра бомбалаушыларымен, А-37 және Су-22 ұшақтарымен бомбалау жүргізді. Сенімді жолдардың болмауына байланысты әскерлер Ми-17 тікұшақтарымен, сондай-ақ L-100 Hercules, An-28 және An-32 ұшақтарымен тасымалданды. Соғыс кезінде кем дегенде екі тікұшақ атып түсірілді.
Фудзимори үкіметі
1997 және 1998 жылдары ӘҚЖ-ның (FAP) жағдайы жақсара бастады. Президент Альберто Фуджиморидің әскери тұрғыдан батыл жоспарларын іске асыру үшін ӘҚЖ-ға толықтай жаңарту және жаңа қару-жарақ сатып алу қажет болды. 1997 жылы ӘҚЖ Беларусьтен 21 МиГ-29 және 18 Су-25 шабуылдық ұшағын сатып алды. 1998 жылы Ресейден тағы үш МиГ-29 ұшағы сатып алынды, соның қосымшасында 1984 жылы Францияның Dassault Aviation компаниясынан сатып алынған 12 Мираж 2000 ұшағы бар еді, нәтижесінде Перудың қарулы күштерінде барлығы 54 ұшақ болды. Бұл сатып алулардың құны жоғары болды және көптеген сарапшылар олардың сол кездегі маңызды қауіпсіздік мәселелерін, атап айтқанда марксистік партизандар, «Шаянар жол» (Sendero Luminoso) тобына қарсы тиімділігіне күмән келтірді. Дегенмен, ӘҚЖ 1995 жылғы Эквадормен болған Сенапа соғысын есінде сақтап, МиГ-29 ұшақтарын Чиклайо және Талара әуе базаларында, шекараға жақын орналастырды.
21 ғасыр
Перудің Мираж 2000C/B және МиГ-29С истребительдері қазіргі көпүрлі истребительдер паркінің негізін құрайды, сонымен қатар арнайы Су-25 жақын қолдау ұшақтары да бар. Оның Мираж 2000P Боливия және Чили шекарасына жақын орналасқан Ла-Хоя әуе базасында орналасқан; үш Анд мемлекетінің теңіз шекарасы бойынша ұсақ даулары бар, ал тарихи қарсыласы Чилимен туындаған шиеленіс Перу үшін ұзақ жылдар бойы проблема болып келеді. 2008 жылы RAC MiG FAP-тің МиГ паркін МиГ-29SMT стандартына жаңартуды бастады. 2009 жылы Dassault Перумен бірлесіп Мираж паркін жан-жақты тексеру және кейбір электрониканы модернизациялау жұмыстарын жүргізді. 2013 жылдан бері Перу еуропалық жеткізушілермен FAP-тің ескірген әуе күштерінің ұшақтарын қолданылған Su-35, Rafale немесе Eurofighter ұшақтарымен алмастыру жоспары аясында келіссөздер жүргізіп келеді. Осыған дейін FAP Испаниядан 60 Eurofighter Typhoon EF 2000 және Ресейден 60 Sukhoi Su-35 ұшағын сатып алу мүмкіндігін қарастырды. Перу президенті Оланта Умала үшін баға маңызды мәселе болды, ол ұлттық бюджетке сәйкес келетін бәсекеге қабілетті истребительдерді іздеді. 2014 жылы Перу Cessna A-37 ұшақтарының операциялық және механикалық жабдықтарын жаңарта бастады, аналогты басқару жүйесін жаңа цифрлық аппараттармен алмастырды. Перу итальяндық AW139 тікұшақтарымен ескірген пайдалы тікұшақтарды жаңғырту, алмастыру және іздеу-құтқару операцияларын жаңғырту мүмкіндігін бағалап жатыр. Сатып алу 12 тікұшақтан тұрады және құны 193 миллион долларды құрайды. 2021 жылдың сәуір айында KAI KF-21 Boramae ұшағы таныстырылғаннан кейін The National Interest Перудың 4.5 буын истребительдің әлеуетті тұтынушысы болуы мүмкін екенін хабарлады.
Қызметкерлер
Персонал (2001 жылғы жағдай бойынша) Комиссиялық офицерлер 1 909 Комиссиялық емес офицерлер 7 559 Кадеттер 325 Оқу-жаттығудағы сержанттар 296 Мерзімді қызметшілер 7 880 Азаматтық қызметкерлер 8 708 Барлығы 17 969 (азаматтық қызметкерлерді есептемегенде)