Кіріспе
Генерал-лейтенант Ромео Даллеардың кітабы "Шайтанмен қолдасу: Руандадағы адамзаттың жеңілісі" – Канада әскерлерінің генерал-лейтенанты Ромео Даллеардың, майор Брент Бирдслидің көмегімен жазылған кітабы. Ол алғаш рет 2003 жылдың қыркүйегінде Random House Canada баспасында жарық көрді. Кітап Даллаирдің 1993–1994 жылдары Біріккен Ұлттар Ұйымының Руандаға көмек миссиясының (ЮНАМИР) күш командирі ретінде атқарған қызметін, оның ішінде 1994 жылғы тутсиге қарсы геноцидтің куәсі болған оқиғаларын баяндайды. Кітап 2003 жылғы Саяси жазу бойынша Шогнесси Коэн сыйлығының және 2004 жылғы Әдебиеттік емес туындылар бойынша генерал-губернатор сыйлығының иегері атанды. Француз тіліндегі басылымы "J'ai serré la main du diable: La faillite de l'humanité au Rwanda" ("Шайтанмен қолдастым: Руандадағы адамзаттың құлдырауы") деп аталады. "Шайтанмен қолдасу: Ромео Даллеардың саяхаты" (2004) деректі фильмі және 2007 жылғы көркем фильмі кітаптан шабыттанып, ішінара оған негізделген. Екі фильмнің түсіріліміне де Даллеар кеңес берді.
Shake Hands with the Devil: The Failure of Humanity in Rwanda is a book by Lieutenant General Roméo Dallaire of the Canadian Forces, with help from Major Brent Beardsley. It was first published by Random House Canada in September 2003. The book chronicles Dallaire's tour as Force Commander of the United Nations Assistance Mission for Rwanda (UNAMIR) in 1993–1994, during which he witnessed the 1994 Genocide Against Tutsi. The book won the 2003 Shaughnessy Cohen Award for Political Writing, and 2004 Governor General's Award for nonfiction. The edition published in French is entitled J'ai serré la main du diable: La faillite de l'humanité au Rwanda. The documentary film Shake Hands with the Devil: The Journey of Roméo Dallaire (2004) and a 2007 dramatic feature film are inspired by and in part based on the book. Dallaire was consulted in the making of both films.
Қорытынды
1994 жылы Руандада 100 күн ішінде 800 мыңнан астам адам қаза тапқан деп саналады. Генерал-лейтенант Ромео Далер осы жаппай қырғынды өз көзімен көрді. "Шайтанмен қол алысу" кітабында ол осы оқиғалар кезінде бастан өткерген қиындықтар мен зұлматтарды сипаттайды. Кітапта Далер 1993 жылдың тамызында Кигалиге келгеннен кейін БҰҰ жоғары жағына өзінің міндетін орындау үшін жеткілікті жабдық пен адам күшінің болмауын ескерткенін айтады. Бірақ, БҰҰ-ның араласу рәсімдерінің нақты болмауы және халықаралық қауымдастықтың Руандаға деген көңілсіздігі салдарынан Далердің көмекке шақырулары ешқайсысына да жауап берілмеді. Күннен күнге жағдай нашарлап, ақырында генералдың әскерлері отынсыз, ақшасыз және қажетті құрал-жабдықсыз қалды. Сонымен қатар, Radio Télévision Libre des Mille Collines (RTLM) радиостанциясының этникалық жекқорлыққа құрылған үгітіне ынталандырылған хуту жасақтары тутсилерге шабуыл жасады, ал елдің солтүстік шекарасынан билікті басып алу мақсатымен көшпенділер армиясы азаматтық соғыс бастады. Кигалиде шабуылдаушылармен кесілген азаматтардың денелері жинала бастады, ал Далермен келіссөздер жүргізуге өкілеттік алған көптеген орташа көзқарасты саясаткерлер де қаза тапты.