Кіріспе

Альф Пройсен (23 шілде 1914 – 23 қараша 1970) – норвегиялық әнші-әндер авторы және жазушы.

Альф Пройсен (23 шілде 1914 – 23 қараша 1970) – норвегиялық жазушы, ақын, драматург, әнші-күйші және музыкант. Пройсен 20 ғасырдың екінші жартысындағы ең маңызды норвегиялық мәдени тұлғалардың бірі болды. Ол кітаптар, газеттер және пластинкалар сияқты әртүрлі БАҚ-та жұмыс істеді. Ол музыкаға, сондай-ақ теледидар мен радиоға да маңызды үлес қосты. 1954 жылдан өліміне дейін «Arbeiderbladet» газетінде жазды. Ол «Миссис Пепперпот» (норвег. Teskjekjerringa) кітаптарының сериясымен де белгілі болды. Балалар кітаптарының көркем кейіпкері оны балалар жазушысы ретінде таныстырды. Кітаптар сериясы алғаш рет 1956 жылы жарық көрді және 1959 жылы алғаш рет ағылшын тілінде басылды.

Өмірбаян

Ол Норвегияның Хедмарк округіндегі Рингсакердегі Рудшёгдада Альф Олафсен болып дүниеге келді. Ол Пруссия Корольдігінің атымен аталған Прёйзендегі Крофт шаруашылығында өсті. Ол Олаф Андреасеннің (1880–1959) және Джули Матиасдаттердің (1879–1961) ұлы еді. Ол шаруа отбасындағы төрт баланың ең кішісі ретінде тәрбиеленді.

Мансап

Пройсен Норвегия қолданбалы ғылымдар мектебінде шәкірт болып, 1942 жылдан 1945 жылға дейін жыл сайынғы студенттік шолуларда копирайтер және актер болды. Ол NRK телерадиокомпаниясымен байланыс орнатып, 1947 жылы алғашқы жазбасын жасады. Көп ұзамай Пройсен бүкіл елге танымал болды. «Husmannspolka», «Tango for to», «Lillebrors vise», «Du ska få en dag i mårå», «Julekveldsvis», «Jørgen Hattemaker», «Musevisa» және «Romjulsdrøm» сияқты әндер арқылы ол 1950 және 1960 жылдары зор танымалдыққа ие болды. Пройсен көптеген өнер салаларына үлес қосты: балалар радиосы, әңгімелер, театр және музыка. Оның көптеген әңгімелері мен әндері өскен ауылдық жерге ұқсас ортада өрбіді. 1945 жылы ол «Dørstokken heme» атты әңгімелер жинағымен әдебиетке қадам басты. Оның жалғыз романы «Трост и таклампа» (1950) кітап және пьеса ретінде сәтті болды. 1950-1960 жылдары ол радио және теледидар бағдарламаларында жиі пайда болды. 1970 жылы Пройсен Норвегия мәдениет кеңесінің құрметті сыйлығымен марапатталды. Пройсеннің шығармашылығының көп бөлігі қысқа әңгімелерден тұрады. Оның көптеген туындылары балаларға арналған. Тескжекжерринга туралы алғашқы әңгімелер «Kooperatøren» журналында жарияланды. 1956 жылы «Тескедсгумман» кітаптарының сериясының бірінші кітабы жарық көрді. 1967 жылдан бастап швед теледидарында танымал сериалдар көрсетілді. 1980 жылдары 130 сериядан тұратын жапон мультфильмі жасалды. «Тескжекжерринга» Penguin Books классикалық сериясында жарық көрді және халықаралық деңгейде танымал болды.

Жеке өмір

Ол 1948 жылы Элсе Сторхаугқа (1916–2015) үйленді. Олардың екі баласы болды: қызы Элин Джули (1949 жылы туған) және ұлы Альф Кетил (1951 жылы туған). Альф Пройсен 56 жасында қатерлі ісіктен қайтыс болды. Ол Ослодағы Вяр Фрельсерс бейістігінде жерленген. Альф Пройсен туралы бірнеше өмірбаян жазылды, оның ішінде қызы Элин Пройсеннің кітабы, сондай-ақ Хельге Хаген мен Даг Солбергтің еңбектері бар. 1992 жылы Ове Рёсбак кітабы жарық көрді. Рёсбак сонымен қатар Dagbladet газетінде, бірнеше дереккөзі Пройсеннің 1960-шы жылдары өзінің екіұстамалығын талқылағанын растағанын жазды. Samtiden журналының 2007 жылғы 2-шы санында Dagbladet гея белсендісі Карен Кристин Фрилемен сұхбаттасып, ол Пройсеннің оған еркектерге деген сезімі мен қос өмірі туралы айтқандығын растады. Dagbladet редакторы Кнут Олав Амос кейіннен болған пікір таласы гей/екіұстамалыққа қатысты қарама-қайшы сезімдерді көрсеткенін айтты.

Prøysenhuset (Шаруа үйі)

Prøysenhuset - Рингсакердегі Рудшогдада орналасқан мәдени орталық және мұражай. Орталықта концерт залы, сыйлық дүкені, кафе және ойын алаңы бар. Мұражайдың басты бөлігі – Альф Пройсеннің өмірі мен шығармашылығын баяндайтын тұрақты көрме. Оны Snøhetta архитектуралық және инженерлік фирмасы жобалаған. Орталық 2014 жылғы шілдеде Альф Пройсеннің туғанына 100 жыл толуына орай Рингсакер муниципалитетіне сыйлық ретінде тарту етілді. Оны кәсіпкер және инвестор Артур Букард қаржыландырды. Сондай-ақ, жергілікті компаниялар да орталықты қаржыландыруға атсалысты. Қазіргі таңда Рингсакер муниципалитетінің Мәдениет басқармасының құрамындағы бөлім ретінде жұмыс істейді.