Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Даниялық жазушы (1873–1950)
Danish author (1873–1950)
Йоханнес Вильгельм Дженсен (20 қаңтар 1873 – 25 қараша 1950) – Данияның 20 ғасырдың бірінші жартысындағы ең ұлы жазушыларының бірі ретінде танымал. Ол 1944 жылғы Әдебиет бойынша Нобель сыйлығының иегері атанды, «ақындық қиялының сирек кездесетін күші мен құнарлылығы, сонымен қатар кең ауқымды интеллектуалдық қызығушылық және батыл, жаңаша шығармашылық стилі үшін» сыйлық берілді. Оның қарындасы Тит Дженсен де белгілі жазушы және ерте феминистердің белсенді өкілі болды, кейде көңілді де, кейде даулы пікірлерін білдіретін.
Johannes Vilhelm Jensen (; 20 January 1873 – 25 November 1950) was a Danish author, known as one of the great Danish writers of the first half of 20th century. He was awarded the 1944 Nobel Prize in Literature "for the rare strength and fertility of his poetic imagination with which is combined an intellectual curiosity of wide scope and a bold, freshly creative style". One of his sisters, Thit Jensen, was also a well known writer and a very vocal, and occasionally controversial, early feminist.
Алғашқы жылдар
Ол Данияның Солтүстік Ютландиядағы Фарсо ауылында ветеринар дәрігерінің ұлы болып дүниеге келді және ауылдық ортада өсті. Копенгаген университетінде медицинаны оқып жүргенде, оқуын қаржыландыру үшін жазушы болып жұмыс істеді. Үш жыл оқыған соң, ол карьерасын өзгертіп, өзін толығымен әдебиетке арнады.
He was born in Farsø, a village in North Jutland, Denmark, as the son of a veterinary surgeon and he grew up in a rural environment. While studying medicine at the University of Copenhagen he worked as a writer to fund his studies. After three years of studying he chose to change careers and devote himself fully to literature.
Әдеби шығармалары
Авторлық жұмысының алғашқы кезеңіне фин-де-секуль пессимизмі әсер етті. Оның мансабы 1898–1910 жылдар аралығында жарық көрген «Химмерланд оқиғалары» жинағынан басталды, онда оның туған Данияның аймағындағы оқиғалар суреттелген. 1900 және 1901 жылдары ол өзінің алғашқы шедеврін – король Кристиан II туралы заманауи тарихи роман «Конгенс Фальдты» (1933 жылы ағылшын тіліне «The Fall of the King» деп аударылған) жазды. Әдеби сыншы Мартин Сеймур Смит оны «Даттардың шешімсіздігі мен жанқиярлықтың жетіспеушілігінің айыптамасы» деп сипаттады, Дженсен мұны ұлттық дерт деп қарады. Бұл тұрғыдан алғанда, ол 16 ғасыр адамының терең зерттелуі болып табылады. 1906 жылы Дженсен ең үлкен әдеби жетістігіне қол жеткізді: Дания әдебиетіне прозалық өлеңді енгізген «Digte 1906» (яғни «1906 жылғы өлеңдер») жинағы. Ол сонымен қатар поэзия, бірнеше пьеса және көптеген эсселер жазды, көбінесе антропология және эволюция философиясы туралы. Оның «Ане ог Коен» («Анна мен сиыр») атты әңгімесін түрмеде отырған жазушы және аудармашы Виктор Фолк Нельсон 1928 жылы ағылшын тіліне аударды. Ол эволюция теориясын «Den lange rejse» (1908–22) атты алты томдық циклда дамытты, ол ағылшын тіліне «The Long Journey» (1923–24) деп аударылды және 1938 жылы екі томдық басылымда жарық көрді. Бұл көбінесе оның прозадағы басты еңбегі болып саналады, Киелі кітаптағы Жаратылыс мифіне Дарвиннің баламасын жасауға батыл және әсерлі тытыру. Бұл жұмыста адамзаттың мұз дәуірінен бастап Колумб заманына дейінгі дамуын, алға қойған пионерлерге баса назар аудара отырып көреміз. Отандасы Ханс Кристиан Андерсен сияқты, ол көп саяхаттады; АҚШ-қа жасаған сапары оның «Paa Memphis Station» («Мемфис, Теннеси теміржол станциясында») атты өлеңіне шабыттандырды, ол Данияда кеңінен танымал. Уолт Уитман Дженсенге әсер еткен жазушылардың бірі болды. Кейіннен Дженсен атеист болды.
The first phase of his work as an author was influenced by fin de siècle pessimism. His career began with the publication of Himmerland Stories (1898–1910), comprising a series of tales set in the part of Denmark where he was born. During 1900 and 1901 he wrote his first masterpiece, Kongens Fald (translated into English as The Fall of the King in 1933), a modern historical novel centred on King Christian II. Literary critic Martin Seymour Smith said it is an "indictment of Danish indecision and lack of vitality, which Jensen saw as a national disease. Apart from this aspect of it, it is a penetrating study of sixteenth century people." In 1906 Jensen created his greatest literary achievement: the collection of verses Digte 1906 (i. e. Poems 1906), which introduced the prose poem to Danish literature. He also wrote poetry, a few plays, and many essays, chiefly on anthropology and the philosophy of evolution. His short story "Ane og Koen" ("Anne and the Cow") was translated into English by incarcerated author and translator Victor Folke Nelson in 1928. He developed his theories of evolution in a cycle of six novels, Den lange rejse (1908–22), translated into English as The Long Journey (1923–24), which was published in a two volume edition in 1938. This is often considered his main work in prose, a daring and often impressive attempt to create a Darwinian alternative to the Biblical Genesis myth. In this work we see the development of mankind from the Ice Age to the times of Columbus, focusing on pioneering individuals. Like his compatriot Hans Christian Andersen, he travelled extensively; a trip to the United States inspired a poem of his, "Paa Memphis Station" [At the train station, Memphis, Tennessee], which is well known in Denmark. Walt Whitman was among the writers who influenced Jensen. Jensen later became an atheist.
Карьерасының соңғы жылдары
Дженсеннің ең танымал әдеби туындыларының бәрі 1920 жылға дейін аяқталды, осы жыл ол Химмерлендтегі Аарс қаласында "Аарс музей орталығын" іске қосты. Содан кейін ол көбінесе амбициялық биологиялық және зоологиялық зерттеулерге ден қойып, Дарвин идеяларына негізделген этикалық жүйе құруға тырысты. Ол сонымен қатар классикалық поэзияны жаңаруға үміттенді. Ол көп жыл бойы журналистикамен айналысып, күнделікті баспасөзге мақалалар мен хроникалар жазды, бірақ ешқашан ешбір газет штатына қосылмады.
Jensen's most popular literary works were all completed before 1920, a year which also marks his initiation of the 'Museumcentre Aars' in the town of Aars in Himmerland. After this he mostly concentrated on ambitious biological and zoological studies in an effort to create an ethical system based upon Darwinian ideas. He also hoped to renew classical poetry. For many years he worked in journalism, writing articles and chronicles for the daily press without ever joining the staff of any newspaper.
Әдебиет саласындағы Нобель сыйлығы
1944 жылы Иоганнес В. Дженсенге «ақындық қиялының сирек кездесетін күші мен құнарлылығы, сонымен қатар кең ауқымды интеллектуалдық қызығушылық пен батыл, жаңаша шығармашылық стильдің үйлесімі үшін» әдебиет саласындағы Нобель сыйлығы табысталды. 1945 жылғы 10 желтоқсанда Стокгольмде өткен марапаттау рәсімінде Швед академиясының тұрақты хатшысы Андерс Остерлинг былай деді:
In 1944 Johannes V. Jensen was awarded the Nobel Prize in Literature "for the rare strength and fertility of his poetic imagination with which is combined an intellectual curiosity of wide scope and a bold, freshly creative style." At the award ceremony in Stockholm on 10 December 1945 Anders Österling, permanent secretary of the Swedish Academy said:
Дженсен Нобель әдебиет сыйлығына 53 рет ұсынылған, алғаш рет 1925 жылы. Ол 1931 жылдан 1944 жылға дейін әр жыл сайын ұсынылды.
Jensen had been nominated for the Nobel Prize in Literature on 53 occasions, the first time in 1925. He was nominated every year between 1931 and 1944.
Мұра
Дженсен Дания мәдени өміріндегі даулы тұлға болды. Ол ойсыз, кескілестікке ұмтылған жазушы еді, оның көбінесе күмәнді нәсілдік теориялары оның беделін түсірді. Дегенмен, ол ешқашан фашистік көзқарас танытпады. Бүгінде Дженсен әлі де Дания модернизмінің негізін қалаушысы саналады, әсіресе қазіргі поэзия саласында проза өлеңін енгізуімен және тікелей, қарапайым тіл қолдануымен. Оның тікелей әсері 1960 жылдарға дейін сезілді. Киплинг, Хамсун немесе Сандбург сияқты Дания жауабы болмаса да, оны осы үш автормен салыстыруға болады. Ол өңірлік жазушының көзқарасын қазіргі заманғы академиялық және ғылыми бақылаушының тұжырымымен үйлестіреді. Ол жазу формасын тәжірибелеуімен де танымал болды. 1900 жылдың желтоқсанында баспагер Эрнст Бойзенге жазған хатында ол қуаныш пен қайғыны бірдей көрсетеді. Осы 1900 жылдардағы дизайн қарапайым көз және ауыз суретінен танылатын нұсқаға өркендеді. 1999 жылы "Патшаның құлауы" (1901) романы Politiken және Berlingske Tidende газеттері тәуелсіз түрде 20 ғасырдың ең үздік Дания романы деп жариялады. Солтүстік Гренландиядағы Йоханнес В. Дженсен атындағы жер оның құрметіне берілді.
Jensen was a controversial figure in Danish cultural life. He was a reckless polemicist and his often dubious racial theories have damaged his reputation. However, he never showed any fascist leanings. Today Jensen is still considered the father of Danish modernism, particularly in the area of modern poetry with his introduction of the prose poem and his use of a direct and straightforward language. His direct influence was felt as late as the 1960s. Without being a Danish answer to Kipling, Hamsun or Sandburg, he bears comparison to all three authors. He combines the outlook of the regional writer with the view of the modern academic and scientific observer. He was famous for experimenting with the form of his writing, amongst other things. In a letter sent to publisher Ernst Bojesen in December 1900, he includes both a happy and sad face. It was in the 1900s that the design evolved from a basic eye and mouth design into a more recognizable design. In 1999, The Fall of the King (1901) was acclaimed as the best Danish novel of the 20th century by the newspapers Politiken and Berlingske Tidende, independently of each other. Johannes V. Jensen Land in Northern Greenland was named in his honor.
Ағылшын тіліндегі шығармалары
"The Long Journey", 1–3 томдары, (От және мұз; The Cimbrians; Кристофер Колумб) Нью-Йорк, 1924 жыл.
The Long Journey, vol 1–3, (Fire and Ice; The Cimbrians; Christopher Columbus) New York, 1924.