Кіріспе

Физикалық телефон байланысы

Тұрақты желі (тұрақты желі, жер желісі, негізгі желі, бекітілген желі және сымдық желі) – бұл абоненттік құрылғыдан металл сымдар арқылы жүзеге асырылатын телефон байланысы, сондай-ақ POTS, жұпталған сым, телефон желісі немесе қоғамдық коммутацияланған телефон желісі (PSTN) деп те аталады. Тұрақты желі қызметтері дәстүрлі түрде телефон стансасына аналогты мыс сым арқылы ұсынылады. Тұрақты желі қызметі әдетте оптикалық талшық (Fiber to the x) немесе басқа кеңжолақты қызметтер (VDSL/Cable) арқылы Voice over IP технологиясын пайдаланатын, Интернет-протоколға негізделген басқа да заманауи телефон қызметтерінен ерекшеленеді, бірақ кейде интернет желісі арқылы ұсынылатын заманауи стационарлық телефон қызметтері тұрақты желі (ұялы емес қызмет) деп аталады.

Сипаттамалары

Тұрақты телефон қызметі әдетте телефон компаниясының орталық кеңсесі немесе сым орталығы арқылы ұсынылады. Сыртқы желі алмасу аймағындағы тарату нүктелері арасындағы кабельдік деңгейлерден тұрады, сондықтан бір жұп мыс сым немесе оптикалық талшық әр абоненттік орналасқан жерге, мысалы, үйге немесе кеңсеге желі интерфейсі арқылы жетеді. Абоненттік үй-жайлардағы сымдар желі интерфейсінен (NID) үй-жай ішіндегі бір немесе бірнеше телефон орналасқан жерге дейін созылады. Тұрақты телефон желісіне қосылған абоненттің телефоны сымды немесе сымсыз болуы мүмкін және әдетте үйлер сияқты белгілі бір орында орналасқан сымсыз құрылғылардың немесе жүйелердің жұмыс істеуін білдіреді. Тұрақты сымсыз құрылғылар әдетте электр желісінен қуат алады, бұл ұялы сымсыз немесе портативті сымсыз құрылғылардан өзгеше, олар аккумулятормен жұмыс істейді. Ұялы және портативті жүйелерді белгілі бір орында пайдалануға болатынына қарамастан, тұрақты жүйелермен салыстырғанда тиімділік және өткізу қабілеті төмендейді. Ұялы немесе портативті, аккумулятормен жұмыс істейтін сымсыз жүйелер электр қуаты үзілген немесе табиғи апат жағдайында тұрақты жүйелер үшін резервтік көшірме ретінде пайдаланылуы мүмкін. Тұрақты телефон желісінің тағы бір мүмкіндігі – орталық кеңседегі цифрлық абоненттік желіге қол жеткізу мультиплексіріне (DSLAM) қосылатын, T1/T3 немесе ISDN деп аталатын жоғары жылдамдықты интернетке қол жеткізу.

Пайдалану және статистика

2003 жылы ЦРУ-ның Дүниежүзілік фактілер кітабында әлем бойынша шамамен 1,263 миллиард негізгі телефон желісі тіркелген. Қытай 350 миллионмен ең көпке ие болса, АҚШ 268 миллионмен екінші орында тұрды. Ұлыбританияда 23,7 миллион тұрғын үй телефоны болды. 2013 жылғы Халықаралық телекоммуникация одағының есебінде әлемдегі тұрақты телефон абоненттерінің саны шамамен 1,26 миллиардқа жетеді деп көрсетілген. Африка және Үндістан сияқты әлемнің көптеген аймақтарында ұялы телефондарды пайдаланудың өсуі тұрақты телефондарды басып өтті. АҚШ-та 2017 жылы үй шаруашылықтарының 45,9 пайызында әлі де тұрақты телефон болса, жартысынан астамы тек ұялы телефондарды пайдаланды. Бұл үрдіс Канадада да осыған ұқсас, онда 2013 жылы әр бес үйдің бірінде телефон қызметі үшін тек ұялы телефон қолданылды. Дегенмен, IP дауыс беру (VoIP) қызметтері дәстүрлі тұрақты телефондарға балама болып табылады, бұл нөмірлерді физикалық мекенжайға байламай пайдалануда ұстап тұруға мүмкіндік береді, осылайша оларды қазіргі жұмыс істеу тәсілдеріне бейімдейді. FCC тұрақты телефондар мен IP дауыс беру абоненттерінің санын пайдаланудың ұзақ мерзімді тенденцияларын бақылау үшін жүргізіп отырады.

2000 жылдар

Көптеген елдерде көптеген адамдар үшін стационарлық телефон байланысы оңай қолжетімді болған жоқ. Африканың кейбір елдерінде ұялы телефондардың өсуі стационарлық телефон қызметінің өсуінен басып өтті. 1998 мен 2008 жылдар аралығында Африкаға барлығы 2,4 миллион ғана стационарлық телефон қосылды. Ал, 2000 мен 2008 жылдар аралығында ұялы телефонды пайдалану 100 адамның 2-сінен 33-іне дейін өсті. 2004 жылы АҚШ-та 12 мен 17 жас аралығындағы адамдардың шамамен 45%-ы ғана ұялы телефон иесі болды. Сол кезде көпшілігі стационарлық телефонға тәуелді болуға мәжбүр болды. Бірақ, төрт жыл өткен соң, бұл көрсеткіш шамамен 71%-ға дейін өсті. Сол 2008 жылы ересектердің 77%-ы ұялы телефон иесі болды.

2010 жылдар

2013 жылы АҚШ-тағы ересектердің 91%-ы ұялы телефонға ие болды. Ұялы телефоны барлардың шамамен 60%-ы смартфон пайдаланды. Ауруларды бақылау және алдын алу орталығы 2017 жылдың 4 мамырында жариялаған 19 956 үй шаруашылығын қамтыған ұлттық сауалнама көрсеткендей, АҚШ-тағы үй шаруашылықтарының 45,9 пайызы әлі де стационарлық телефонды сақтап, ал 50,8 пайызы тек ұялы телефонды пайдаланды. 39 пайыздан астамы екі түрін де қолданды. Канадада әрбір бес үй шаруашылығының бірінде ұялы телефон ғана қолданылады. 2013 жылы статистика бойынша, үй шаруашылықтарының 21%-ы тек ұялы телефонды пайдаланатынын мәлімдеді. 35 жасқа дейінгі мүшелеріне тиесілі үй шаруашылықтарында ұялы телефонды ғана пайдалану көрсеткіші айтарлықтай жоғары. 2013 жылы жас үй иелерінің 60%-ы тек ұялы телефонды пайдаланатынын айтты. 2019 жылы Канаданың 54% және Францияның 80% үй шаруашылығы стационарлық телефонға ие болды.

2020 жылдар

2020 жылдың маусым айында Австралия ересектерінің 60% тек қана ұялы телефондарды қолданғаны, стационарлық телефондары болмағаны хабарланды. 2021 жылы Австралияның 14,5% және Американың 29,4% үй шаруашылығы ғана үйде стационарлық телефонды қолданды. Қарама-қарсылығы, Ұлыбританияның 73% үй шаруашылығы 2020 жылы әлі де стационарлық телефонды қолданды. 2022 жылы неміс үй шаруашылықтарының 82,9% кем дегенде бір стационарлық телефонға ие болды, ал АҚШ үй шаруашылықтарының 73% тек ұялы телефонды, 25% стационарлық және ұялы телефонды, ал 1% ғана стационарлық телефонды қолданды. 2023 жылдан бастап Эстония және Нидерланды қоғамдық коммутацияланған телефон желісінің (PSTN) ескі бөліктерін тоқтатты. Біріккен Корольдікте аналогты мыс сымды стационарлық телефон желісі 2025 жылы тоқтатылмақ. Ұлыбританияда VoIP-тің алмастырылуы "Цифрлық дауыс" (BT қызметінде) деп аталады. Франция, Германия және Жапония да өздерінің желілерін алмастыру процесінде. Порттау арқылы, IP дауыс беру қызметтері бұрын дәстүрлі телефон желілерінде тіркелген стационарлық телефон нөмірлерін пайдалана алады. VoIP қызметтерін интернет байланысы бар кез келген жерде, көптеген құрылғыларда, соның ішінде смартфондарда қолдануға болады, бұл қоңырауларға жауап беруге үлкен икемділік береді және мысалы, қашықтан, мобильді және үйден жұмыс істеуді жеңілдетеді. VoIP порттау стационарлық телефон нөмірлерін пайдалануда қалдыруға мүмкіндік береді, оларды бір орынға байланысты нақты стационарлық телефондардан босатады. Бұл қоңырау шалушылар стационарлық телефон нөмірін артық көретін немесе ескі стационарлық телефон нөмірлерінің қосылып қалуын қалайтын жағдайларда пайдалы.