Ішек және асқазан инфекциясы

Кіріспе

Асқазан мен ішек инфекциясы

Бактериялар жағдайлардың жартысынан астамына жауап береді. Алдын алу үшін антибиотиктерді қолдану көбінесе ұсынылмайды. Оңтүстік Еуропа, Ресей және Қытайда қауіп орташа деңгейде. TD кейіннен тітіркенішті ішек синдромы және Гийен-Барре синдромымен байланысты. Сондай-ақ бұл "Таиланд ішегінің бұзылуы" деп те аталады.

Белгілері мен симптомдары

TD ауруының басталуы көбінесе саяхаттың алғашқы аптасында болады, бірақ инфекциялық агенттің инкубация кезеңіне байланысты саяхат ішінде кез келген уақытта, тіпті үйге оралғаннан кейін де пайда болуы мүмкін. Бактериялық TD әдетте күрт басталады, бірақ Cryptosporidium жеті күнге, ал Giardia 14 күнге немесе одан да ұзаққа инкубациялануы мүмкін, содан кейін белгілер пайда болады. Әдетте, саяхатшы күніне төрт-бес рет жұмсақ немесе сулы дәрет тастайды. Басқа жиі кездесетін белгілер: іштің ауыруы, ісіну, қызба және жалпы әлсіздік. Асқарақтық айтарлықтай төмендеуі мүмкін. Дәретте қан немесе шырыш, күшті іш ауыруы немесе жоғары температура болса, бұл холера сияқты ауыр себептің белгісі болуы мүмкін, ол тез әлсіздікпен және шырыш қоспасы бар сулы диареяның күшті ағынымен (кейде "күріш суы" тәрізді дәрет деп сипатталады) сипатталады. Мұндай жағдайларда медициналық көмек алу қажет; сусыздану – холераның қауіпті салдары, уақтылы емдемесе, 24 сағат ішінде өлімге әкелуі мүмкін. H&E немесе Warthin күміс бояуында: оның қылқан жапырағы Brachyspira aalborgi-нің қылқан жапырағынан қалың және ұзын болады. Өкінішке орай, оны жиі дұрыс диагноз қоймайды, себебі дәрет үлгісінен өсіру мүмкін емес, ал 16S ПТР панелінің праймерлері Brachyspira тізбектерімен сәйкес келмейді. Вирустар ересектердегі саяхатшылар диареясының 20% азырақ жағдайларына себеп болса да, нәрестелер мен балаларда шамамен 70% жағдайға жауапты болуы мүмкін. Вирустық агенттерге байланысты диарея антибиотиктерге жауап бермейді, бірақ көбінесе өзінен-өзі шектеледі. Саяхатшылар мен кемпингтік жағдайда кездесетін саяхатшылар диареясының бір түрі, кейде жабайы жердегі диарея деп аталады, патогендердің таралу жиілігі сәл өзгеше болуы мүмкін. Кемпингтерде көбінесе өте қарапайым (болса) санитарлық жағдайлар болады, бұл оларды дамып келе жатқан елдерге қарағанда да қауіпті етеді. Саяхатшылар диареясы көбінесе үш-бес күн ішінде (орташа ұзақтығы: 3,6 күн) жоғалады, бірақ шамамен 20% жағдайда ауру төсек режимін қажет етеді, ал 10% жағдайда аурудың ұзақтығы бір аптадан асып түседі. Керісінше, Мексикада тұрған американдық студенттерде пайда болған иммунитет, бір зерттеуде, әсер етуі тоқтатылғаннан кейін сегіз аптадай уақыттан кейін жоғалып кетті.

The onset of TD usually occurs within the first week of travel, but may occur at any time while traveling, and even after returning home, depending on the incubation period of the infectious agent. Bacterial TD typically begins abruptly, but Cryptosporidium may incubate for seven days, and Giardia for 14 days or more, before symptoms develop. Typically, a traveler experiences four to five loose or watery bowel movements each day. Other commonly associated symptoms are abdominal cramping, bloating, fever, and malaise. Appetite may decrease significantly. Blood or mucus in the diarrhea, significant abdominal pain, or high fever suggests a more serious cause, such as cholera, characterized by a rapid onset of weakness and torrents of watery diarrhea with flecks of mucus (described as "rice water" stools). Medical care should be sought in such cases; dehydration is a serious consequence of cholera, and may trigger serious sequelae—including, in rare instances, death—as rapidly as 24 hours after onset if not addressed promptly. on H&E or Warthin silver stain: its brush border is stronger and longer that Brachyspira aalborgi's brush border. It is unfortunately often not diagnosed as coproculture does not allow growth and 16S PCR panel primers do not match Brachyspira sequences. While viruses are associated with less than 20% of adult cases of travelers' diarrhea, they may be responsible for nearly 70% of cases in infants and children. Diarrhea due to viral agents is unaffected by antibiotic therapy, but is usually self limited. A subtype of travelers' diarrhea afflicting hikers and campers, sometimes known as wilderness diarrhea, may have a somewhat different frequency of distribution of pathogens. Campsites often have very primitive (if any) sanitation facilities, making them potentially as dangerous as any developing country. Although travelers' diarrhea usually resolves within three to five days (mean duration: 3.6 days), in about 20% of cases, the illness is severe enough to require bedrest, and in 10%, the illness duration exceeds one week. Conversely, immunity acquired by American students while living in Mexico disappeared, in one study, as quickly as eight weeks after cessation of exposure.

Санитарлық тазалық

Ұсыныстар күмәнді тағамдар мен сусыннан аулақ болуды қамтиды, себебі ТД негізінен санитарлық гигиенаның нашарлауынан туындайды, бұл су мен тағамның бактериялық ластануына әкеледі. Тамақ пен сусын таңдағандағы қарапайым, ақылға қонымды сақтық шараларын ұстану қажет: Қарқынды қайнату барлық белсенді бактерияларды, вирустарды және қарапайымдыларды өлтіреді. Ұзақ қайнату көбінесе қажет емес; көптеген микроорганизмдер 55–70 °C (130–160 °F) жоғары температурада бірнеше секунд ішінде өлтіріледі. Екінші тиімді әдіс – сүзу және химиялық дезинфекцияны біріктіру. Сүзгілер көптеген бактерияларды және қарапайымдыларды жояды, бірақ вирустарды жоққа шығармайды. Галогендермен – хлорлы ағартқыш, йодтың спирттік ерітіндісі немесе коммерциялық таблеткалармен – химиялық өңдеу Giardia сияқты қарапайымдыларға қарсы төмен немесе орташа тиімділікке ие, бірақ бактериялар мен вирустарға қарсы жақсы әсер етеді. Көрінетін ультракөк сәулесі вирустарға да, жасушалық организмдерге де тиімді, бірақ ол тек таза суда ғана жұмыс істейді және өндірушінің нұсқауларын судың максималды тереңдігі/ультракөк сәулесінен қашықтығы және доза/әсер ету уақыты бойынша қатаң сақтаған жағдайда ғана тиімді. Басқа да артықшылықтарына – қысқа өңдеу уақыты, қайнату қажеттілігінің жоқтығы, дәмнің өзгеруі және ыдыс сумен салыстырғанда ұзақ мерзімді шығындардың төмендеуі жатады. Су лайлы немесе бұлыңғыр болғанда ультракөк сәулесінің тиімділігі төмендейді, себебі ультракөк сәулесі жарық түрі болғандықтан, судағы кез келген бөлшектер микроорганизмдерді ультракөк сәулесінен қорғайтын көлеңке жасайды.

Дәрі-дәрмектер

Бисмут субсалицилаты күніне төрт рет қабылдау саяхатшылардың диареясының жиілігін азайтады. Иммундық жүйесі әлсіреген саяхатшылар, созылмалы ішек ауруларымен ауыратындар, бұрын ауыр диареяны көп рет бастан өткергендер, немесе диареяның басталуы аса қиындық тудыруы мүмкін жағдайларда, жоғарыда аталған тәуекелдерден артық пайдасы болған жағдайларда антибиотиктер қажет болуы мүмкін. Профилактикалық емдеуге кинолон антибиотиктері (мысалы, ципрофлоксацин), азитромицин және триметоприм/сульфаметоксазол жатады, бірақ соңғы жылдары соңғысының тиімділігі төмендегені байқалды. Рифаксимин де пайдалы болуы мүмкін. Квинолон антибиотиктері висмут сияқты металл катиондарымен байланысуы мүмкін, сондықтан оларды бисмут субсалицилатымен бірге қабылдауға болмайды. Сульфа аллергиясы болған адамдар триметоприм/сульфаметоксазолды қабылдамауы керек.

Егу

Ауызша холера вакцинасы холераның алдын алуға тиімді болғанымен, ТД-ның алдын алуда тиімділігі күмәнді. 2015 жылғы шолу ТД-дан туындайтын асқынулар қаупі жоғары адамдар үшін қолдануға болатынын көрсеткен.

Пробиотиктер

2007 жылғы бір шолу пробиотиктердің саяхатшылар диареясын (ТД) алдын алуда қауіпсіз және тиімді болуы мүмкін екенін көрсетті, ал тағы бір шолуда ешқандай пайдасы болмады.

Емдеу

Көптеген жағдайларда TD жеңіл болып, емдеусіз бірнеше күнде өтеді, бірақ ауыр немесе созылған жағдайларда маңызды мөлшерде сұйықтық жоғалуы және қауіпті электролиттік тепе-теңдіктің бұзылуы мүмкін. Диареяға байланысты дегидратация дәрілік препараттар мен контрацепциялық құралдардың тиімділігін де өзгерте алады. Сондықтан, жеткілікті мөлшерде сұйықтық ішу (ауыз арқылы регидратациялық терапия) аса маңызды. Саудалық регидратациялық сусындар кеңінен қолжетімді; сондай-ақ, тазартылған су немесе басқа да мөлдір сұйықтықтар, сондай-ақ жоғалған электролиттерді толықтыру үшін тұзды печеньелер немесе ауыз арқылы регидратациялық тұздар (көптеген елдердегі дүкендерде және дәріханаларда қолжетімді) ұсынылады. Таңдалған антибиотик саяхат бағытына байланысты өзгереді. Триметоприм-сульфаметоксазол және доксициклин препараттарына қарсы тұрақтылық деңгейі жоғары болғандықтан енді ұсынылмайды. Рифаксимин және рифамицин АҚШ-та ETEC-тен туындаған TD-ны емдеу үшін мақұлданған. Егер диарея емге қарамастан жалғаса берсе, саяхатшыларға тағайындалған антибиотикке төзімді бактериялық штаммдар, сондай-ақ вирустық немесе паразиттік инфекциялар болуы мүмкін екені тексерілуі керек. Антидиареялық препараттарды, әдетте, екі жасқа дейінгі балаларға беруге болмайды.

Эпидемиология

Жыл сайын шамамен 10 миллион адам – халықаралық саяхатшылардың 20-дан 50%-ы – саяхатшылардың ішекті бұзылысына (ТД) шалдығады. Бұл ауру дамып келе жатқан елдерде көбірек кездеседі, онда көрсеткіш 60%-дан асып түседі, бірақ оның әлдебір түрі әлемдегі дерлік барлық саяхат бағыттарында тіркелген.

Қоғам және мәдениет

Моктезуманың кек алуы – Мексикада жұқтырылатын саяхатшылар диареясын білдіретін, көп қолданылатын сөз. Бұл атау Моктезума II (1466–1520) – ацтек цивилизациясының Тлатоани (егесі) – 16 ғасырдың басында испан конкистадоры Эрнан Кортеспен құлатылып, қазіргі Мексика мен Орталық Американың көп бөлігін испан тәжінің билігіне өткізген оқиғаға байланысты. Кортес және оның әскерлері шешек вирусын әкелгені маңызды. Мексикалықтар бұрын ешқашан осы вирусты көрген емес. Соның салдарынан 1520 жылы Теночтитлан халқы 40 пайызға кеміді.

Жай даладағы диарея

Шөл даладағы диарея, сондай-ақ шөл даладағы диарея (WAD) немесе қалың жердегі диарея деп аталады, ол рюкзакпен саяхаттаушылар, жаяу жүргіншілер, кемпинг жасаушылар және басқа да табиғатта демалыс жасаушылардың іш өтуіне байланысты, бұл жағдайлар үйде де, шетелде де, шөл далада немесе қалың жерде кездеседі. Оның себебі саяхатшылар диареясының басқа түрлеріне ұқсас фекальды микроорганизмдер, көбінесе бактериялық немесе вирустық инфекциялар. Шөл даладағы кемпингтерде әдетте санитарлық жағдайлар болмайтындықтан, инфекцияға шағу қаупі дамып келе жатқан елдердегідей болады.