Кіріспе

Чехословакиялық мылтық - ВЗ. 58 (немесе Са vz. 58) – Чехословакияда жобаланып, өндірілген және 1950 жылдардың соңында 7,62 мм samopal vzor 58 ретінде қабылданып, vz. 52 өздігінен зарядталатын мылтығы мен 7,62×25 мм Токарев Са 24 және Са 26 автоматтарының орнына келген шабуылдық мылтық. Сырт көрінісінен vz. 58 советтік АК-47-ге ұқсас болғанымен, ол қысқа икемді газ поршеніне негізделген ерекше конструкция. Ол Калашников мылтықтарымен, тіпті доңғалақшасымен де ешбір бөлігі ортақ емес.

Тарих

Қарудың жасалуы 1956 жылы басталды; жобаны бас инженер Жири Чермак басқарды және ол Брно қаласындағы «Конструкта Брно» зауытына тағайындалды. Кеңес Одағы Варшава шартының күштеріне ортақ оқ-дәрілерді стандарттауды талап ете бастады. Осының нәтижесінде «Коште» («шүбір») деп аталған прототип, бұрынғы vz. 52 мылтығы мен vz. 52 жеңіл пулеметінде қолданылған чехословакиялық 7.62×45 мм vz. 52 оғының орнына, кеңестік 7.62×39 мм M43 оғын қабылдайтын етіп жасалды. Шабуылды мылтық 1958 жылы қаруға алынды және 25 жыл ішінде (1984 жылға дейін) 920 000-нан астам қару өндірілді, олар Чехословакия, Куба және бірнеше Азия және Африка елдерінің қарулы күштерінде қолданылды. vz. 58 үш негізгі нұсқада шығарылды: стандартты vz. 58 P («жаяу әскері») моделі, синтетикалық материалдан (пластикпен сіңдірілген ағаш, ескі үлгілерде ағаш қолданылған) жасалған бекітілген тұмсығы бар, vz. 58 V («әуе десантшысы»), оң жаққа бүгілетін металл иық тірегімен жабдықталған, және vz. 58 Pi («инфрақызыл көздеуішпен жаяу әскері»), ол vz. 58 P-ге ұқсас, бірақ қабылдағыштың сол жағына орнатылған «көкпарлы» рельстік бекіткіші бар, ол NSP2 түнгі көздеуішін орнатуға арналған; сонымен қатар, ажыратылатын бүгілетін екі аяқ және кеңейтілген конустық жарық сөндіргіші де бар. Бірінші екі нұсқадағы екі типті тұмсық өзара алмастырылатын және мылтықтың өзіндегі бірдей бекіту нүктесіне орнатылады, ол екі нұсқада да бірдей. vz. 58-ге мұрагер 1990 жылдары ұсынылды; 5.56×45 мм NATO ČZ 2000 шабуылды мылтығы ықтимал ауыстыру ретінде қарастырылды, бірақ Чехияда қорғаныс қаражатының жетіспеуіне байланысты бағдарлама кейінге шегерілді. Тағы бір жақындағы бәсекелес – ČZW 556 шабуылды мылтығы және ČZW 762 жеңіл пулеметі, екеуі де газды пайдалануға қарағанда сенімдірек және жоғары өнімділікке ие болатын рычагты кідіріс механизмін қолданады. 2011 жылы чех армиясы vz. 58-ді CZ 805 BREN-мен алмастыра бастады. vz. 58 әлі де словак армиясының негізгі шабуылды мылтығы болып табылады, бірақ словак армиясы да ескі vz. 58 мылтықтарын ауыстыру үшін CZ 805-ті қарастырып жатыр.

Жұмыс істеу механизмі

ҰБТ. 58 – газдық күшпен жұмыс істейтін, оқта атқанда пайда болатын кеңейіп келе жатқан күйдіру газын, ұңғыланған тесіктен, патрон ұясынан түтік үстінде орналасқан қуыс цилиндрге жіберіп, қысқа иықты поршеньді итермелейтін таңдаулы ату қаруы. ҰБТ. 58-де газ реттегіші жоқ, сондықтан газ қысымының күші толығымен поршень басына түсіп, оны бір серпіліспен артқа қарай жылға береді. Поршень тек поршень таяғының иығы орындыққа дегенде ғана артқа тартылады, әрі қозғала алмайды. Поршень иығы мен орындық арасында поршеньді алға жылға қайтаратын жеңіл серіппе орналасқан. Газ цилиндрі поршень артқа жылғаннан кейін газды шығарып, қалған газдар екі тесік арқылы цилиндрдің астыңғы жағынан атмосфераға таратылады. Барлық поршень таяғы тозудың алдын алу үшін хромдалған. Бұғу жүйесі болтқа ілмектелген және болт тасушысына орналасқан, екі құлыптағыш тірегі бар құлыптағыш бөліктен тұрады, олар қабылдағыштың ішкі бағыттағыш рельстеріндегі құлыптағыш иықтарға түсіп, бекітеді. Қару поршень таяғының болт тасушысына соққанда, оны артқа қарай итеріп, поршеньді ұқсас қысқа соққымен ашылады. Ешқандай кедергісіз қозғалғаннан кейін, болт тасушысының көлбеу беті шарбақты болттың құлыптағыш бөлігінің астына жылжып, оны көтеріп, болат корпустағы құлыптағыш ойықтардан шығарады. Шарбақты болттың құлыптағыш бөлігі жоғары көтеріледі, бұл қозғалыс бастапқы сығу үшін қажетті күшті қамтамасыз етеді. Содан кейін, артқа жылғаннан кейін, патрон ұясынан бос патрон гильзасын шығаратын оқ тасушы блок жылғалайды. Тұрақты шығарып тастағыш болттың астыңғы жағындағы ойықтан өтеді және гильза қарудан жоғары лақтырылады.

Ерекшеліктері

Жазылымды серіппесі бар экстрактор мен оқ ату тетігі болттың ішінде орналасқан, ал бекітілген эжектор қабылдағыштың ішінде орналасқан. Экстрактор оқ ату тетігін ұстап тұрады және өз иілімі мен серіппесімен жұмыс істейді. Қаруда дәстүрлі айналмалы балғасы жоқ, оның орнына түзу сызықты балғасы бар. Балға – бір жағынан бүкіл ұзындығы бойына өз жұмыс серіппесін орналастыру үшін ойылған болаттан жасалған цилиндр. Цилиндрдің ашық жағына пластина дәнекерленген, ал оның екі жағында қабылдағыш бағыттағыш рельстерімен сығалап жылжу үшін ойықтар жасалған. Бұл түзу сызықты балға соққыға кіріп, әр оқ атқан сайын еркін қозғалатын оқ ату тетігін алға итереді. FSN сериясы: Жаңадан өндірілген азаматтық жартылай автоматты түрлері. Стандартты (FSN 01, 390 мм), жиналмалы жиекпен немесе онсыз (FSN 01F және FSN 01W, ағаш жиек және иек тірегі бар), немесе қысқартылған (279 мм) ұңғысы бар (сонымен қатар жиналмалы жиекпен), сыртқы бөліктері көк түсті. 01W-ден басқа барлық түрлері бакелиттен жасалған жиектері бар. CSA vz. 58 Sporter: .222 Remington, .223 Remington (5.56 НАТО) немесе 7.62×39 мм калибрлы, бұл мылтықтар мен карабиндер Česká zbrojovka емес, Czech Small Arms компаниясы жасаған. Олар Compact (190 мм ұңғысы, жиналмалы жиек), Carbine (300 немесе 310 мм ұңғысы, жиналмалы жиек) және Rifle (390 немесе 410 мм ұңғысы, бекітілген спорттық жиек) үлгілерінде шығарылды. Сонымен қатар, .223 Remington калибрлі "Тактикалық" үлгісі болды, оның 410 мм ұңғысы, рельстік қол қорғауышы және жиналмалы атыс бөлігі бар. Барлық үлгілерде синтетикалық қол қорғауыштары бар, бірақ 7.62×39 мм мылтық үлгісі синтетикалық немесе фенолді ағаштан жасалған қол қорғауыштарымен де қол жетімді. Rimfire VZ 58: "Ogar 58" Чехиядағы Highland Arms компаниясы жасап, өндірді, сонымен қатар .22 LR түрлендіру жиынтығы "Ogar 22" бар. Түрлендіру жиынтығы VZ 58-дің барлық калибрлері мен түрлеріне арналған. Vz 2008: Century Arms компаниясы жасаған, чехиялық бөлшектер жиынтығын және АҚШ-та жасалған қабылдағыш пен ұңғыны пайдаланған түрлері. Rung Paisarn RPS 001: vz-дің өңделуі. 58, M16A2 құрауыштарымен, алғаш рет 1986 жылы Таиландтағы Rung Paisarn Heavy Industries компаниясы өндірген. AP 67: 7.62×51 мм НАТО нұсқасы.