Кіріспе
Actinomyces бактериялар туысы – Actinomycetia бактериялар класының бір туысы. Олардың барлығы грамположитивті және факультативті анаэробты, анаэробты жағдайда жақсы өседі. Actinomyces түрлері эндоспоралар құрауы мүмкін, ал жеке бактериялар таяқша тәрізді болса, Actinomyces колониялары гифалардың тармақталған желілері сияқты саңырауқұлақтар құрайды. Осы колониялардың сыртқы түрі бастапқыда организмді саңырауқұлақ деп қате түсінуге алып келді және «сәулелі саңырауқұлақ» (грек тілінен actis – сәуле немесе шоқ, және mykes – саңырауқұлақ) деген Actinomyces атауына себеп болды. Actinomyces түрлері кең таралған, топырақта және жануарлардың микробиотасында, соның ішінде адам микробиотасында кездеседі. Олар топырақ экологиясындағы маңызды рөлімен белгілі; олар органикалық өсімдік материалдарын, лигнинді және хитинді ыдырататын көптеген ферменттерді өндіреді. Сондықтан олардың болуы компост пайда болуына септігін тигізеді. Кейбір түрлер адамдар мен малдың тері флорасында, ауыз флорасында, ішек флорасында және кіндік флорасында кездеседі. Олар адамдар мен малдарда ауруларды тудыруы мүмкін, әдетте жаралар арқылы организмнің ішкі қабаттарына мүмкіндік алғанда. Басқа оппортунистік инфекциялар сияқты, иммуножеткіліксіздігі бар адамдарда тәуекел жоғары. Жоғарыда аталған барлық қасиеттері және тармақталған жіпшелер құруы бойынша олар Nocardia-ға ұқсас. Басқа анаэробтар сияқты, Actinomyces түрлері де өте сезімтал, сондықтан оларды өсіру және оқшаулау қиын. Клиникалық зертханалар оларды өсіріп, оқшаулайды, бірақ теріс нәтиже инфекцияны жоққа шығармайды, себебі бұл in vitro жағдайында өсуге құлшынбауынан болуы мүмкін.
Actinomyces is a genus of the Actinomycetia class of bacteria. They all are gram positive and facultatively anaerobic, growing best under anaerobic conditions. Actinomyces species may form endospores, and while individual bacteria are rod shaped, Actinomyces colonies form fungus like branched networks of hyphae. The aspect of these colonies initially led to the incorrect assumption that the organism was a fungus and to the name Actinomyces, "ray fungus" (from Greek actis, ray or beam, and mykes, fungus). Actinomyces species are ubiquitous, occurring in soil and in the microbiota of animals, including the human microbiota. They are known for the important role they play in soil ecology; they produce a number of enzymes that help degrade organic plant material, lignin, and chitin. Thus, their presence is important in the formation of compost. Certain species are commensal in the skin flora, oral flora, gut flora, and vaginal flora of humans and livestock. They are also known for causing diseases in humans and livestock, usually when they opportunistically gain access to the body's interior through wounds. As with other opportunistic infections, people with immunodeficiency are at higher risk. In all of the preceding traits and in their branching filament formation, they bear similarities to Nocardia. Like various other anaerobes, Actinomyces species are fastidious, thus not easy to culture and isolate. Clinical laboratories do culture and isolate them, but a negative result does not rule out infection, because it may be due simply to reluctance to grow in vitro.
Геномдық
16S рибосомалық РНК (16SrRNA) тізбектеріне негізделген филогенетикалық ағаштар Actinomyces туысының өте алуан түрлі екенін, бірнеше кластерге жіктелетін полифилетикалық тармақтануды көрсетті. Actinomyces және Mobiluncus туыстары RpoB, RpoC және ДНК гираза B протеині тізбектерін қолданып құрастырылған филогенетикалық ағашта монофилеттік клад құрайды. Бұл кладты Actinomyces және Mobiluncus туыстарында ғана кездесетін, изолейцин тРНК синтетазасындағы үш аминқышқылдық енгізілістен тұратын сақталған ерекше белгі де нығайта түседі.
Патология
Актиномикоталар әдетте тіс жеңінде кездеседі және тіс процедуралары мен ауыз қуысының абсцестеріндегі инфекцияның ең көп таралған себебі болып табылады. Actinomyces түрлерінің көптеген түрлері адамдар мен басқа сүтқоректілердің, әсіресе ауыз қуысының мүмкіндікті патогендері болып табылады. Сирек жағдайларда, бұл бактериялар актиномикоз ауруын тудыруы мүмкін, ол ауыз, өкпе немесе асқазан-ішек жолында абсцестердің пайда болуымен сипатталады. Актиномикоздың көбінесе А. israelii түрінен туып, ол эндокардитті де тудыруы мүмкін, бірақ оның салдарынан туындаған симптомдар басқа бактериялық инфекциялардың симптомдарына ұқсас болуы мүмкін. Aggregatibacter actinomycetemcomitans пародонт ауруларында, әсіресе агрессивті және локализірленген түрінде маңызды екені анықталды. Бұл туыс әдетте ауыз-жақ аймағының ауруларын тудырады. Ол ауырсызданбайтын "ісікті жақ сүйек" симптомдарымен сипатталады. Лимфаденопатия осы ауру түрінде сирек кездеседі. Актиномикоздың тағы бір түрі – кеуде ауруы, ол көбінесе неоплазма ретінде қате диагноз қойылады, себебі ол кеуде қабырғасына дейін созылатын масса құрайды. Бұл организмдердің орафаринкстен аспирациялануынан туындайды. Симптомдары: кеудедегі ауырсыну, қызба және салмақтың төмендеуі. Асқазан-ішек жолының актиномикозы – бұл актиномикоздың тағы бір көрінісі. Бұл іш қабырғасына немесе перианальды аймаққа ағып тұратын синус жолына әкелуі мүмкін. Симптомдары: қызба, іштің ауыруы және салмақтың төмендеуі. Actinomyces түрлерінің иттердің орталық нерв жүйесін "бұрынғы жарақаттың немесе басқа органдардың зардап шегуінің тарихы немесе дәлелі болмағанда" инфекциялайтыны да көрсетілген. Жамбас актиномикозы – жатын ішіндегі құрылғыларды пайдаланудың сирек кездесетін, бірақ дәлелденген асқынуы. Ауыр жағдайларда жамбас абсцестері пайда болуы мүмкін. Жатын ішіндегі құрылғылармен байланысты жамбас актиномикозын емдеу құрылғыны алып тастау және антибиотиктермен емдеуді қамтиды.
Диагностика
Актиномикоз ауруы кезінде аурудың тіндік жазықтықта созылмалы түрде өршуі, синустық жолдың дамуы (ол жазылып, қайталануы мүмкін), сондай-ақ антибиотиктердің стандартты курсынан кейін инфекцияның емге бағынбауы мүмкін. Ауру кең тараған жағдайда хирургиялық араласу қажет болуы мүмкін. "A. actinomycetemcomitans" Iinuma және басқалар, 1994. "A. bouchesdurhonensis" Fonkou және басқалар, 2018. A. bovis Harz, 1877 (Мақұлданған тізімдер, 1980). A. bowdenii Pascual және басқалар, 1999. "A. capricornis" Saito және басқалар, 2021. A. catuli Hoyles және басқалар, 2001. "A. culturomici" Fonkou және басқалар, 2018. A. dentalis Hall және басқалар, 2005. A. denticolens Dent және Williams, 1984. A. faecalis Zhou және басқалар, 2021. A. gaoshouyii Meng және басқалар, 2017. A. gerencseriae Johnson және басқалар, 1990. "A. glycerinitolerans" Palakawong Na Ayudthaya және басқалар, 2016. A. graevenitzii Pascual Ramos және басқалар, 1997. A. haliotis Hyun және басқалар, 2014. "A. houstonensis" Clarridge және Zhang, 2002. A. howellii Dent және Williams, 1984. "A. ihuae" Fonkou және басқалар, 2018. "A. ihumii" Ndongo және басқалар, 2016. A. israelii (Kruse, 1896) Lachner Sandoval, 1898 (Мақұлданған тізімдер, 1980). A. johnsonii Henssge және басқалар, 2009. A. lilanjuaniae Li және басқалар, 2019. "A. lingnae" Clarridge және Zhang, 2002. A. marmotae Yang және басқалар, 2021. "A. marseillensis" Fonkou және басқалар, 2018. A. massiliensis Renvoise және басқалар, 2009. "A. mediterranea" Fonkou және басқалар, 2018. "A. minihominis" Bilen және басқалар, 2018. A. naeslundii corrig. Thompson және Lovestedt, 1951 (Мақұлданған тізімдер, 1980). "A. oralis" Fonkou және басқалар, 2018. A. oricola Hall және басқалар, 2003. A. oris Henssge және басқалар, 2009. "A. pacaensis" Fonkou және басқалар, 2018. "A. polynesiensis" Cimmino және басқалар, 2016. A. procaprae Yang және басқалар, 2021. "A. provencensis" Ndongo және басқалар, 2017. A. qiguomingii Zhu және басқалар, 2020. A. radicidentis Collins және басқалар, 2001. A. respiraculi Zhou және басқалар, 2021. A. ruminicola An және басқалар, 2006. A. slackii Dent және Williams, 1986. "A. succiniciruminis" Palakawong Na Ayudthaya және басқалар, 2016. A. timonensis Renvoise және басқалар, 2010. A. trachealis Zhou және басқалар, 2021. "A. urinae" Morand және басқалар, 2016. A. urogenitalis Nikolaitchouk және басқалар, 2000. A. viscosus (Howell және басқалар, 1965) Georg және басқалар, 1969 (Мақұлданған тізімдер, 1980). A. vulturis Meng және басқалар, 2017. A. weissii Hijazin және басқалар, 2012. A. wuliandei Zhu және басқалар, 2020.
"A. bouchesdurhonensis" Fonkou et al. 2018
A. bovis Harz 1877 (Approved Lists 1980)
A. bowdenii Pascual et al. 1999
"A. capricornis" Saito et al. 2021
A. catuli Hoyles et al. 2001
"A. culturomici" Fonkou et al. 2018
A. dentalis Hall et al. 2005
A. denticolens Dent and Williams 1984
A. faecalis Zhou et al. 2021
A. gaoshouyii Meng et al. 2017
A. gerencseriae Johnson et al. 1990
"A. glycerinitolerans" Palakawong Na Ayudthaya et al. 2016
A. graevenitzii Pascual Ramos et al. 1997
A. haliotis Hyun et al. 2014
"A. houstonensis" Clarridge and Zhang 2002
A. howellii Dent and Williams 1984
"A. ihuae" Fonkou et al. 2018
"A. ihumii" Ndongo et al. 2016
A. israelii (Kruse 1896) Lachner Sandoval 1898 (Approved Lists 1980)
A. johnsonii Henssge et al. 2009
A. lilanjuaniae Li et al. 2019
"A. lingnae" Clarridge and Zhang 2002
A. marmotae Yang et al. 2021
"A. marseillensis" Fonkou et al. 2018
A. massiliensis Renvoise et al. 2009
"A. mediterranea" Fonkou et al. 2018
"A. minihominis" Bilen et al. 2018
A. naeslundii corrig. Thompson and Lovestedt 1951 (Approved Lists 1980)
"A. oralis" Fonkou et al. 2018
A. oricola Hall et al. 2003
A. oris Henssge et al. 2009
"A. pacaensis" Fonkou et al. 2018
"A. polynesiensis" Cimmino et al. 2016
A. procaprae Yang et al. 2021
"A. provencensis" Ndongo et al. 2017
A. qiguomingii Zhu et al. 2020
A. radicidentis Collins et al. 2001
A. respiraculi Zhou et al. 2021
A. ruminicola An et al. 2006
A. slackii Dent and Williams 1986
"A. succiniciruminis" Palakawong Na Ayudthaya et al. 2016
A. timonensis Renvoise et al. 2010
A. trachealis Zhou et al. 2021
"A. urinae" Morand et al. 2016
A. urogenitalis Nikolaitchouk et al. 2000
A. viscosus (Howell et al. 1965) Georg et al. 1969 (Approved Lists 1980)
A. vulturis Meng et al. 2017
A. weissii Hijazin et al. 2012
A. wuliandei Zhu et al. 2020