АҚШ Суасты Кемасының Оқиғасы

Кіріспе

АҚШ-тың су асты кемесі

2440 тонна (2479 т) су астындағы жағдайда
| Кеме ені = 27 фут (8 м) басқару орталығында.

Бірінші соғыс патрулі

Сынақтар мен Нью-Лондоннан (Коннектикут штаты) шығудан кейін, "Тенч" 20 желтоқсанда Тынық мұхитына бағытталды. Флорида штатының Ки-Уэст қаласында және Панама каналы аймағындағы жаттығулардан кейін, 1945 жылдың қаңтар айының соңында ол Перл-Харборға жетті. Оахуға келгеннен кейін қосымша оқу кезеңі болды, бірақ ол қысқа ғана. 7 ақпанда "Тенч" Перл-Харбордан шығып, алғашқы соғыс патруліне аттанды. Сайпанда жанармай құю үшін тоқтағаннан кейін, "Тенч" "Теңіз шайтаны", "Балао" ( "Тенч" сияқты, су асты қайықтары класының бас кемесі) және "Групер" су асты қайықтарынан тұратын төрттік топпен теңізге қайта оралды. 27 ақпанда олар Сайпаннан шығып, Кюсюдің оңтүстік-батысынан басталып, Шығыс Қытай теңізінің аймағында және солтүстікке Сары теңізге дейін созылған патрульдік аймаққа бет алды. 6 және 7 наурыз түндері "Тенч" Якусимадан оңтүстікке қарай Колнетт бұғазынан өтіп, Шығыс Қытай теңізіне енді. Төрт су асты қайық кезекпен қарауылдап, ауа райын хабарлап, фотоэлектрографиялық барлау және құтқару жұмыстарын жүргізді. 18 наурызда "Тенч" Нагасакиге жасалған 5-ші флоттың әуе шабуылы кезінде Кюсюдің батыс жағалауында құтқару станциясын ұстауға бұйрық алды. Түскі сағат басталар алдында, су асты қайыққа достық ұшақтардың Кюсю жағалауындағы Акуне қаласының жанындағы шығанақта бояу белгісін көргені туралы хабар келді (вероятно, құлаған американдық ұшқыштың белгісі). F6F Hellcat истребителдерінің қорғауында "Тенч" шығанақтың селкілді суларына ақырындап енді. "Көріністің" шағылысу нәтижесінде пайда болған шаң болғанын анықтағаннан кейін, ол қатты сескенді. Суға сүңгіп кетуге тым жақын болғандықтан, ол су бетінде көмексіз қалды. Бақытына орай, ұшақтар Нагасакиден қайтып келе жатқан 5-ші флоттың бомбалаушылары болып шықты. "Тенч" жағада тұрып, олардың Акуне маңындағы нысандарға – теміржол көпіріне, жанармай қоймасына және зауытқа қалған бомбаларын тастауын бақылады. Наурыз айының қалған бөлігі салыстырмалы түрде сәтсіз өтті. Торпедаға лайық нысаналар болмағандықтан, су асты қайық 28 наурызда жүзетін миналарды жоюмен және екі кішкентай траулерді батырумен ғана айналысты. 3 сәуірде таңертең жаудың бомбалаушысы оны суға сүңгіп кетуге мәжбүрледі, ол күні бойы су астында болды. Кешке ол қайтадан су бетіне шығып, жақын маңдағы үлкен нысананы радарда анықтады. Жау кемесінің радарымен жабдықталғаны және біріншісінен үлкен екінші нысананың болуы оның сауда кемесіне сүйеніп жүрген әскери кеме екенін көрсетті. Қараңғылық пен тұман су бетіндегі шабуылды талап етті. "Тенч" есебінде мақсат – үлкен жүк тасушы кемеге торпеда соғылып, әдемі пиротехникалық көрініс тудырғаны айтылады. Алайда, оны батырғанын растайтын дәлел жоқ. "Тенчтің" алғашқы соғыс патрулі Иво Джимаға шабуылдан кейін басталып, Окинаваға қонудан кейін жалғасты. Американдық жоспарлаушылар Жапонияның Императорлық флоттың қалған бөлігімен одақтас күштерге қарсы соққы беруге тырысуы мүмкін екенін болжаған. Сондықтан олар Жапония жағалауында ерте ескерту жүйесі ретінде жұмыс істеу үшін су асты қайықтардың пикеттік желісін орналастырды. "Тенч" соғыс патрулін аяқтамай тұрып, осы пикеттік желіге қосылуға бұйрық алды. 6 сәуірде Ямато тобы Окинаваға шабуыл жасау үшін шыққанда, ол Жапон аралдарының батыс жағалауында болды. "Тенч" оны байқамады, өйткені Ямато Бунго Суидодан шықты. Бұл бекет "Threadfin" су асты қайығына берілді, ол дабыл қағып, пикеттік желі таратылды, ал әр су асты қайық өз міндетіне кірісті. Бұйрыққа сәйкес, "Тенч" патрульдік аймақты тазартып, Шығыс Қытай теңізінде әуеден теңізге құтқару жұмыстарын жүргізді, содан кейін патрулін аяқтады. 8 сәуірде ол "Эссекс" бомбалаушысынан ұшқышты және радисті алып, Гуамға бет алды, ол 14 сәуірде жетті.

After completing trials and shakedown out of New London, Connecticut, Tench departed that port on 20 December for duty in the Pacific. Following brief pauses for training at Key West, Florida, and in the Panama Canal Zone, she reached Pearl Harbor during the latter part of January 1945. An additional training period followed her arrival in Oahu, but only a brief one. On 7 February, she stood out of Pearl Harbor, bound for her first war patrol. After a stop at Saipan for fuel, Tench returned to sea in a four submarine wolf pack with Sea Devil, Balao (like Tench, also the lead ship of a submarine class), and Grouper. They left Saipan on 27 February and headed for their assigned patrol area which began in the region of the East China Sea southwest of Kyūshū and extended north into the Yellow Sea. On the night of 6 March and 7 March, Tench passed through the Colnett Strait south of Yakushima and into the East China Sea. The four submarines rotated patrol, weather reporting, photographic reconnaissance, and lifeguard duties. On 18 March, Tench received orders to take up lifeguard station off the western coast of Kyūshū during Fifth Fleet carrier air raids on Nagasaki. Just before the noon watch came on duty, the submarine got word of a dye marker sighting (presumably evidence of a downed American aviator) sighted by friendly aircraft in a bay on the coast of Kyūshū near the town of Akune. Under the protective cover of F6F Hellcat fighters, Tench threaded her way cautiously into the shallow waters of the bay. Just after she discovered the "sighting" had been the result of a reflection of a shoal spot, she received a severe fright. Caught in waters too shallow for her to dive, she proceeded almost helplessly on the surface while a large flight of aircraft approached her from astern. Fortunately the planes proved to be additional Fifth Fleet bombers returning from Nagasaki. Tench stood offshore and watched while they loosed their remaining bombs on installations near Akune: a railroad bridge, a fuel dump, and a factory. The remainder of March proved relatively unproductive. In the absence of targets worthy of torpedoes, the submarine contented herself with the destruction of floating mines and with the sinking of two tiny trawlers on 28 March. Early on 3 April, an enemy bomber forced her to dive, and she ran submerged for the remainder of the day. That evening, she surfaced once again and soon made radar contact with a good sized target. The fact the enemy ship carried radar, coupled with the appearance of a second target larger than the first, indicated she was some type of warship escorting a merchantman. Darkness and fog dictated a surface attack. Tench’s report claims the target, the large cargoman, took one torpedo hit and erupted in a splendid pyrotechnic display. Unfortunately, there is no evidence to confirm the kill. Tench’s first war patrol had begun soon after the invasion of Iwo Jima and continued past the landings on Okinawa. American planners had foreseen the possibility of Japan's attempting to strike back at the Allied forces with what remained of the Imperial surface fleet. They therefore stationed a picket line of submarines off Japan to serve as an early warning system. Tench received orders to join this patrol line before concluding her war patrol. She was on station off the western coast of the Japanese home islands when the Yamato task force sortied on 6 April to contest the Okinawa landings. Tench did not make a sighting, since Yamato sortied from the Bungo Suido. That station was assigned Threadfin, which raised the alarm; the picket line was disbanded, and each submarine turned to its own individual mission. In accordance to orders, Tench cleared the area for an air sea rescue sweep of the East China Sea before ending her patrol. On 8 April, she picked up the pilot and radioman from a dive bomber from Essex and then headed for Guam where she arrived on 14 April.

Екінші соғыс патрулі

Ремонт аяқталып, экипажы демалыс алғаннан кейін, Тенч (қазіргі шкипері Том Баскетт) мамыр айының басында екінші соғыс патруліне қайта оралды. Бұл патруль оны тағы да Жапония жағалауларына, бірақ бұл жолы Хоншү мен Хоккайдо арасындағы Цугару бұғазына алып барды – Жапон теңізінің солтүстік кіреберісі. Оның міндеті – Курил аралдары мен Токио арасында солтүстік және оңтүстік бағыттарында жүретін жапон кемелерінің жолын кесу еді. 25 мамырда алғашқы байланыс орнатылды, ол жау кемесі екені белгілі болды. Бетінде қарауылдап жүргенде, тұманнан оған перископ жақындап келе жатқанын көрді. Ол дереу суға батып, дыбыспен жауды анықтап, сәтті қашып шықты. Мамырдың соңғы күндерінде маңызды жау кемелері кездеспесе де, оның артиллериялық экипажы бірнеше моторлы қайықтарды, пикеттік қайықтарды, булы траулерлерді және басқа да кішкентай кемелерді тереңдікке жіберді. Бірақ 1 маусымда кемеге сәттілік оңайлап келді. Сол күні кешке ол 861 тонналық "Микамисан Мару" кемесімен кездесті, ол Ширля жағалауында Хоншү бойымен жүріп жатқан еді. Тенч ертеңгі сағат 07:00-ге дейін нысанын ұстап қуып, содан кейін жүк тасушы кемені жағадан шамамен жарым миль (900 метр) қашықтықта ұстады. Беттік шабуыл кезінде су асты кемесі "Микамисан Мару" кемесіне екі торпеда тигізіп, оны тереңге жіберді. Екі күннен кейін Тенч 517 тонналық "Рюдзин Мару" кемесінің ортасына бір торпеда тигізіп, оны батыруға жеткілікті болды. Бес күн бойы су асты кемесі бұғазды бойлап алға-артқа жүріп, жаудың қарауылдары мен пикеттік қайықтарынан қашып, бірақ қолайлы нысана таба алмады. Содан кейін 9 маусымда ол өзінің соғыс кезеңіндегі ең үлкен жемісіне тап болды: 2857 тонналық "Камишика Мару" жүк кемесі. Тенч су астынан шабуыл жасап, сауда кемесін батырып жіберді және күні бойы жаудың қарқынды және табанды қарсылығынан қашып өтті. Келесі күні ол тағы бір су асты шабуылында 834 тонналық "Шоэй Мару No6" танкерін батырды. Жапондық күзет күштері бар күшімен су асты кемесін қуды, бірақ оған жақындауға мұңкіндік болмады. Шындығында, Тенчтің ең қауіпті жағдайы өзінен туындады. 11 маусымда ол түнгі беттік шабуылда жапон эсминецімен кездесті. Жауға торпедалық залп жасағаннан кейін, Тенч рульді қатты бұрып, жылдам кері қайтты. Содан кейін қарауылшылар оның Mark 14 торпедаларының бірі үлкен шеңбермен айналып, Тенчке соқтығысу бағытында келе жатқанын хабарлады. Қашқыштардың қаһарлы әрекеттері басталды, бірақ торпеда соқтығысу бағытына жабысып қалды. Тағы да сәттілік күлімдеді. Торпеда терең суға батып, су асты кемесінің кортуының астынан өтті. Тенч шабуылдың нәтижесінен хабарсыз, бірақ қауіптен құтылғанына қуанып, кері қайтты – бәлкім, сәтсіз болған шабуылдан. Жау кемелерін бес күн бойы аңдағаннан кейін, ол оқпен атып, моторлы траулерді батырды, содан кейін Тенч Мидуэй аралына бет алды, патрульдегі есебі (JANAC мәліметінше) – 5000 тонналық төрт кеме.

Refit completed and her crew rested, Tench (now skippered by Tom Baskett) returned to sea early in May for her second war patrol. That patrol took her again to the Japanese homeland, but this time to the Tsugaru Strait between Honshū and Hokkaidō, the northern entrance to the Sea of Japan. Her mission was to interdict Japanese shipping as it attempted to run north and south between the Kuril Islands and Tokyo. Her first contact came on 25 May and proved to be an enemy warship. While patrolling on the surface, she sighted a periscope approaching her out of the fog. She submerged immediately, picked the enemy up on her sound gear, and evaded him successfully. During the waning days of May, she sighted little enemy shipping of consequence though her gun crews dispatched a number of motor luggers, picket boats, steam trawlers, and other small craft to the depths. On 1 June, however, fortune began to favor the submarine. That evening, she encountered the 861 ton Mikamisan Maru hugging the coast of Honshū near Shirlya. Tench stalked her quarry until 0700 the next morning when she caught the cargoman about one half mile (900 m) off shore. In a surface attack, the submarine scored two torpedo hits on Mikamisan Maru and sent her to the bottom. Two days later, Tench scored a single hit amidships on the 517 ton Ryujin Maru which proved sufficient to sink her. For five days, the submarine worked her way back and forth across the strait, dodging enemy patrols and picket boats but without finding suitable targets. Then, on 9 June, she came across the biggest game of her wartime career: the 2857 ton freighter Kamishika Maru. Tench sank the merchantman in a submerged attack and spent the rest of the day evading spirited and persistent enemy retaliation. The following day, she dispatched an enemy tanker, the 834 ton Shoei Maru Number Six in another submerged attack. Again, the Japanese patrol force went after the submarine with everything it had, but failed even to come close. In fact, Tench’s closest call was self inflicted. On 11 June, she engaged a Japanese destroyer in a night surface attack. After firing a salvo of torpedoes at the enemy from her bow tubes, Tench put her rudder hard over to turn and retired rapidly. Just then, the lookouts reported one of her own Mark 14 torpedoes running in a wide circle and on a collision course with Tench. Frantic moments of evasive action ensued, but the torpedo hung tenaciously on to its collision course. Once again fortune smiled. The torpedo ran deeply and passed directly under the submarine's stern. Tench continued her retirement unaware of the results of her attack – in all probability unsuccessful – but heartened by her escape from what had seemed certain destruction. After five more days of hunting enemy shipping during which she encountered and sank a motor trawler with gunfire, Tench headed toward Midway Island, her score for the patrol (according to JANAC) four ships for 5,000 tons.

Үшінші соғыс патрулі

Ол қайта жөндеуден өткен соң үшінші және соңғы әскери патрульге шықты. 29 шілдеде ол тағы да Колнетт бұғазынан өтіп, Шығыс Қытай теңізіне кірді. 30 шілдеде ол тағы бір моторлы жүк кемесін тауып, оған 40 миллиметрлік зеңбірегімен тесіктер жасады. Содан кейін ол жүк кемесінің тоғыз кореялық экипажын ұстады, олардың барлығы қиындық сезілген бойда суға секірген. 2 тамыз бен 4 тамыз аралығында ол Шығыс Қытай теңізіндегі тайфунға қарсы тұрып, 6 тамызда Корея жағалауының жанындағы шағын қайықпен тұтқындарды босатты. Сол күні ол Кореяның батыс жағалауындағы Осей-То аралының портына қарай жол тартты, жағалаудағы нысандарды бомбалау үшін. Осы операция кезінде оның зеңбіректерi төрт шхунаны жойды, тағы бесеуіне, сондай-ақ теңіз жүк көлігіне, моторлы траулерге, қоймалар мен доктардағы басқа да құрылыстарға ауыр зақым келтірді. Содан кейін Тенч солтүстікке қарай Маньчжурияның Ляодун түбегі мен Қытайдың Шандун түбегі арасындағы Бохай шығанағына бет бұрды. Соғыстағы соңғы кездесуі 9 тамызда болды, ол тұманнан пайда болып, екі үлкен баржаны сүйреп келе жатқан теңіз буксирін торпедалап батырды. Су асты кемесі шабуылдан кейін шегінген кезде, екі жапондық "Бетти" орташа бомбалаушысы оның сол жақ бортынан бір-бір бомба тастап, өздері де кетіп қалды. (Бұл кемелердің барлығы JANAC жүйесінде тіркелгені үшін тым кішкентай болды, ал оның патрульдегі есебі нөлді көрсетті.) Осылайша оның жауына қарсы әрекеттері аяқталды. 15 тамызда Жапон империясы капитуляциялады, соғыс тоқтады. Тенч 28 тамызға дейін өз орнында қалды, содан кейін Гуамға бағыт алды, ол 2 қыркүйекте жетті. Апра портында қысқа тоқтағаннан кейін ол АҚШ-қа қайтып келді. Перл-Харбор мен Балбоада тоқтағаннан кейін, Тенч 1945 жылдың 6 қазанында Нью-Лондонға, Коннектикут штатына жетті – ол қызметке кірген күнінен бір жыл өткен соң. 1946 жылдың наурыз айында ол Нью-Лондон қаласында резервке қойылды.

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі өмір

1950 жылғы қазан айында «Тенч» кемесі «мұздату» режимінен шығып, Үлкен Суасты Движение Күшін Дамыту Бағдарламасы (GUPPY) бойынша қайта жарақтандырылды. Келесі үш айда су астындағы операциялардың тиімділігін арттыру мақсатында кең ауқымды модификациялар жүргізілді. 1951 жылғы қаңтарда кеме Вирджиния штатының Норфолк қаласында қайтадан қолданысқа енгізілді, командир Фредерик Н. Рассел басқарды. «Тенчтің» екінші белсенді қызмет кезеңі екі онжылдықтан астамға созылды. Көбінесе ол Шығыс жағалауында жаттығулар өткізді. Бастапқыда ол 6-шы Суасты Эскадрильясының (SubRon 6) құрамында Норфолк қаласынан жұмыс істеді. Осы кезде 1952 жылғы қаңтарда ол Жерорта теңізіне алғашқы рейс жасады. Үш айдан кейін оралғаннан кейін, ол Шығыс жағалауы мен Кариб теңізіндегі операцияларын жалғастырды. 1955 жылғы 13 қаңтарда «Тенч» кемесі Генри мысы маягының шығысына қарай 1500 метр қашықтықта, он фут тереңдіктегі суға тұрып қалды, деп хабарлады Әскери-теңіз күштерінің өкілі. Кеме жоғары толқындардың көмегімен өз күшімен құм жармасынан шықты. Ол 21:00-ден 22:30-ға дейін қиын жағдайда болды. 1955 жылғы жазда кеме орналасқан жерін ауыстырып, Коннектикут штатының Нью-Лондон қаласында орналасқан 2-ші Суасты Эскадрильясымен (SubRon 2) бірге қызмет етуге көшті. 1960 жылғы көктемде Сент-Лоуренс шығанағында өткен ICEX операциясы сияқты мерзімді флоттық жаттығулармен қатар, «Тенч» Нью-Лондондағы Суасты Кемелер Мектебі үшін оқу кемесі ретінде де пайдаланылды. Бұл қызмет 1961 жылғы қазанға дейін жалғасты, содан кейін ол Жерорта теңізіндегі 6-шы флотқа екінші рейс жасады, одан 1962 жылдың басында оралды. Содан кейін ол Суасты Кемелер Мектебінде ұзақ қызмет етті. Бұл міндеттерге әртүрлі авиациялық және су үстілік бөлімшелермен бірге суастына қарсы жаттығулар да кірді. 1965 жылғы 8 маусымда «Тенч» Роберт Мэнри басқарған 13' 6" ұзындығындағы «Тинкербелл» желкенді қайығымен кездесті, ол Массачусетс штатының Фалмут қаласынан Англияның Фалмут қаласына тарихи Атланттық мұхитынан өтуді жүзеге асырды. Ол кезде ол Атланттық мұхитын үздіксіз кесіп өткен ең кішкентай қайық болатын. 1966 жылғы сәуір айының басында «Тенч» 6-шы флотпен төрт айлық саяхатқа шықты. Бұл оның Жерорта теңізіндегі үшінші және соңғы реті болуы мүмкін. Саяхатын аяқтағаннан кейін ол тағы да Нью-Лондонға оралды. 1968 жылғы жаздың соңы мен күздің басында «Тенч» Атлант мұхитының шығысында өткен НАТО-ның «Күміс мұнара» операциясына қатысты. Бұл сапарда ол Ұлыбритания, Германия және Португалия порттарына барды. 4 қарашада Нью-Лондонға оралғаннан кейін ол соңғы 19 айлық белсенді қызметін бастады. Мансабының соңына таман 1969 жылғы 1 қазанда «Тенч» AGSS 417 (жалпы көмекші суасты кемесі) деп белгіленді. Сол айдың соңында ол Пенсильвания штатының Филадельфия қаласында резервке қойылды. 1970 жылғы 8 мамырда «Тенч» қызметтен шығарылды. Филадельфияда орналасқан «Тенч» 1973 жылға дейін резервте қалды. 1973 жылғы 16 тамызда оның аты Әскери-теңіз кемелерінің тізілімінен алынып тасталды, содан кейін ол мақұлданып, жаратылды. «Тенч» Екінші дүниежүзілік соғыстағы қызметі үшін үш шайқас жұлдызымен марапатталды.

Almost four years of idleness ended for Tench in October 1950, when she came out of "mothballs" to be converted to a Greater Underwater Propulsion Power Program (GUPPY) submarine. Over the next three months, she underwent extensive modifications to improve her performance characteristics for submerged operations. In January 1951, the submarine was recommissioned at Norfolk, Virginia, with Commander Frederiek N. Russell in command. Tench’s second period of active service lasted just over two decades. For the most part, she conducted routine training operations off the East Coast. Initially, she operated out of Norfolk as a unit of Submarine Squadron 6 (SubRon 6). While so assigned, she made her first deployment to the Mediterranean Sea in January 1952. Upon her return three months later, she resumed her schedule of east coast and Caribbean Sea operations. On the night of 13 January 1955, Tench accidentally grounded herself in ten feet of water 1,500 yards due east of the Cape Henry lighthouse, a Navy spokesman said. She got off the sand bar under her own power with the aid of high seas. She was stranded from 2100 hrs. to 2230 hrs. During the summer of 1955, the submarine changed homeports, leaving SubRon 6 behind for duty with SubRon 2, based at New London, Connecticut. In addition to periodic fleet exercises including Operation ICEX during the spring of 1960 in the Gulf of St. Lawrence, Tench served as a school ship for the Submarine School located at New London. That employment continued until October 1961 at which time she stood out of New London on her second deployment to the Sixth Fleet in the Mediterranean from which she returned early in 1962. Another extended period of duty with the Submarine School followed. That assignment was augmented by duty with various aviation and surface units in a series of antisubmarine warfare exercises. On June 8, 1965, Tench encountered the 13' 6" sailboat Tinkerbelle and its captain, Robert Manry as he made a historic trans Atlantic voyage between Falmouth, MA and Falmouth, England. At the time, it was the smallest boat to cross the Atlantic nonstop. Early in April 1966, Tench broke that routine once again for a four month cruise with the Sixth Fleet. This appears to have been her third and last tour of duty in the Mediterranean. Upon completion of the deployment, she returned once again to her New London based training operations which occupied the submarine for the remainder of her active career. During the late summer and early fall of 1968, Tench took part in a NATO exercise, Operation "Silvertower," in the eastern Atlantic. During that assignment, she visited ports in the United Kingdom, Germany, and Portugal. The submarine returned to New London on 4 November and began her final 19 months of active service. Near the end of her career, she was given hull classification symbol AGSS 417 (general auxiliary submarine) on 1 October 1969. She was placed in commission, in reserve, at Philadelphia, Pennsylvania, later that month; and, on 8 May 1970, Tench was placed out of commission. Berthed at Philadelphia, Tench remained in reserve until 1973. On 16 August 1973, her name was stricken from the Naval Vessel Register, and she was subsequently scrapped. Tench was awarded three battle stars for her World War II service.