Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Төрт посткеңестік мемлекеттің өңірлік ұйымы: Грузия, Украина, Әзірбайжан және Молдова. Халықаралық сауда орталығының келісімдер дерекқоры GUAM еркін сауда аймағы туралы келісімнің жасалғанын көрсетпейді, бірақ 1994 жылғы ТМД еркін сауда аймағы туралы келісім Грузия, Украина, Әзірбайжан және Молдова үшін күшінде екенін көрсетеді. Сондай-ақ, 1999 жылғы ТМД еркін сауда аймағы туралы келісімнің нұсқасы қолданыстағы келісім мәтіні ретінде тізімделген. GUAM-ның ресми келіссөздер тілі орыс тілі болған, бірақ 2014 жылы ол ағылшын тіліне өзгертілді.
Regional organization of four post Soviet states: Georgia, Ukraine, Azerbaijan, and Moldova
The database of agreements of the International Trade Centre does not indicate that a GUAM FTA agreement has been concluded, but it does indicate that the 1994 Agreement on CIS FTA is in force for Georgia, Ukraine, Azerbaijan and Moldova. and the 1999 Agreement on CIS FTA version is listed as the current text of the FTA agreement. The official negotiating language of GUAM was Russian, but it was scrapped in favor of English in 2014.
Шығуы мен құрылуы, Өзбекстанның мүшелігі (19972005)
Грузия, Украина, Әзірбайжан және Молдова арасындағы ынтымақтастық 1997 жылғы 10 қазанда Страсбургте құрылған және осы елдердің бас әріптерімен аталған "GUAM консультативтік форумынан" басталды. 1999 жылы Өзбекстанның ұйымға қосылуына байланысты ұйым GUUAM деп аталды. 2001 жылғы 6-7 маусымда Ялтада өткен саммитте GUUAM жарғысына қол қойылды, ол ұйымды ресми түсініктемемен бекітті. Украинаның бұрынғы президенті Виктор Ющенконың сөзіне сүйенсек, жарғыда демократиялық құндылықтарды ілгерілету, тұрақты дамуды қамтамасыз ету, халықаралық және аймақтық қауіпсіздікті арттыру, Еуропалық интеграцияны күшейту сияқты ынтымақтастық мақсаттары қойылған. 2002 жылы Өзбекстан ұйымнан шығу ниетін білдірді және осы хабарламадан кейін GUUAM саммиттері мен кездесулерін назарға алмауға көшті. 2005 жылдың мамырында Андижан оқиғасынан кейін Өзбекстан Молдова президентіне ұйымнан шығу туралы ресми хабарлама жіберіп, топтың атын GUAM деп өзгертті. 2005 жылғы 22 сәуірде Молдованың Кишинев қаласында GUUAM саммиті өтті. Саммитте АҚШ Мемлекеттік хатшылығының Еуразиялық жанжалдар жөніндегі арнайы өкілі Стивен Манн және ЕҚЫҰ Бас хатшысы Ян Кубиш қатысты. Ресейдің Кишиневтегі елшісі Ресейді шақырмағанына наразылық білдірді. Саммиттен кейін Әзірбайжан президенті Ильхам Әлиев: "Біздің ұйым Каспий-Қара теңіз аймағындағы мәселелерді шешуге қатысатын күшті күшке айналып келеді" деді, ал Украина президенті Виктор Ющенко ұйым тарихында жаңа парақ ашылғанын мәлімдеді.
Cooperation between Georgia, Ukraine, Azerbaijan, and Moldova started with the "GUAM consultative forum", established on 10 October 1997, in Strasbourg and named after the initial letters of each of those countries. In 1999, the organisation adopted the name GUUAM due to the membership of Uzbekistan. A summit in Yalta on 6 and 7 June 2001 was accompanied by the signing of GUUAM's charter, which formalized the organization. According to the former Ukrainian President Viktor Yushchenko, the charter set objectives for cooperation, such as promoting democratic values, ensuring stable development, enhancing international and regional security, and stepping up European integration. In 2002, Uzbekistan announced that it planned to withdraw from the organization and following this announcement started to ignore GUUAM summits and meetings. In May 2005, shortly after the Andijan massacre, Uzbekistan finally gave official notice of withdrawal from the organization to the Moldovan presidency, thus changing the group's name back to GUAM. A summit of GUUAM took place in Chișinău, Moldova, on 22 April 2005. The US Department of State special representative for Eurasian conflicts, Steven Mann, and the OSCE Secretary General, Ján Kubiš, participated in the summit. The Russian ambassador in Chișinău criticized the fact that Russia was not invited to attend. Ilham Aliyev, the president of Azerbaijan, said after the summit: "Our organization is emerging as a powerful force, participating in resolving problems in the Caspian—Black Sea region" while the president of Ukraine, Viktor Yushchenko, said that a new page had been written in the history of the organization.
Қарым-қатынасты тереңдету және интеграция (2006-2013 жж.)
Ресейдің аймақтағы ықпалының өсуіне және Ресей басшылығымен құрылған Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығының (ТМД) болуына байланысты, ГУАМ Ресейдің аймақтағы ықпалына қарсы тұру жолы және АҚШ қолдаған стратегияның бір бөлігі ретінде қарастырылды. Алайда, ГУАМ басшылары мұндай айғақтарды бірнеше рет ресми түрде жоққа шығарып, Ресеймен жақын достық қарым-қатынас орнатуға деген ұлы ынтақтарын білдірді. Сонымен қатар, топтың негізгі энергетикалық державасы – Әзірбайжан соңғы жылдары Ресеймен қандай да бір жанжалға түсуден жалтарды. 2006 жылдың сәуір айында ГУАМ-ға кіретін үш ел Украинаның 1930 жылдардағы Голодоморды – Украинада миллиондаған адамның өмірін қиған ашаршылықты геноцид деп айыптау ұсынысын қолдады. 2006 жылдың мамыр айында Украина мен Әзірбайжан ГУАМ мүше елдері арасындағы қарым-қатынасты одан әрі жақсарту мақсатында ұйымды «Демократия және экономикалық даму жөніндегі ГУАМ ұйымы» деп атау және кеңсесін Украина астанасында орналастыру жоспарларын жариялады. Басқа мүше елдер бұл қадамды маңызды жетістік деп бағалады. Сондай-ақ, саммит қатысушылары ГУАМ жарғысын, декларациясын және коммюникесін қабылдауы күтілді. 2006 жылдың мамырында Украина Қорғаныс министрлігі ГУАМ бейбітшілік сақтау күштерін құру жоспарларын жариялады. Келесі жылы ГУАМ елдері сепаратизммен күресу үшін 500 адамдық бірлескен бейбітшілік сақтау күшін құруға келісті. 2007 жылдың маусым айында Литва, Польша және Румыния президенттері ГУАМ мүше мемлекеттерінің басшыларымен бірге Әзірбайжанның Баку қаласында өткен ГУАМ саммитіне қатысты. Саммитте Болгария вице-президенті, Эстония парламенті вице-спикері, Латвия экономика министрі, сондай-ақ АҚШ, Жапония, Еуропалық қауіпсіздік және ынтымақтастық ұйымы (ЕҚЫҰ), Қара теңіз экономикалық ынтымақтастық ұйымы (БЭЫҰ), ЮНЕСКО-ның жоғары деңгейдегі өкілдері мен Әзірбайжанда аккредиттелген дипломатиялық миссиялардың басшылары да болды.
Given the growth of its influence in the region, and the existence of the Russian—led Commonwealth of Independent States (CIS), GUAM was seen in Russia as a way of countering the Russian influence in the area and as part of a strategy backed by the United States. However, GUAM leaders repeatedly and officially dismiss such claims and declare their strong willingness to develop close friendly relations with Russia. Moreover, Azerbaijan, the group's main energy power, has managed to avoid any conflicts with Russia in recent years. In April 2006, three GUAM nations supported Ukraine's proposal to condemn the Holodomor, the 1930s famine in Ukraine which killed millions of people, as a genocide. In May 2006, Ukraine and Azerbaijan announced plans to further increase the GUAM member relations by renaming the organization GUAM Organization for Democracy and Economic Development and establishing its headquarters in the Ukrainian capital. The other members said this was a remarkable step and development. The summit participants were also expected to adopt GUAM by—laws, a declaration and a communique. Also in May 2006 the Ukrainian Defense Ministry announced plans to establish GUAM peacekeeping forces. The following year, GUAM nations agreed to form a 500 personnel joint peacekeeping force to battle separatism. In June 2007, presidents of Lithuania, Poland and Romania joined the leaders of GUAM member states at the GUAM summit in Baku, Azerbaijan. Also participating at the summit were the Vice President of Bulgaria, the Vice Speaker of the Estonian parliament, the Minister of Economy of Latvia, and the high—level representatives of the United States, Japan, the Organization for Security and Co operation in Europe (OSCE), the Organization of the Black Sea Economic Cooperation (BSEC), UNESCO, and heads of diplomatic missions accredited in Azerbaijan.
Ресейдің Крымға басып кіруі мен оны аннексиялаудан кейін (2014 жылдан қазіргі уақытқа дейін)
2014 жылдың желтоқсанында Украинаның сыртқы істер министрі Павло Климкин ГУАМ отырыстарында орыс тілінің орнына ағылшын тілін пайдалануды ұсынды, орыс тілі бұрын Кеңес Одағындағы ресми жиындарда да басты тіл ретінде қолданылған еді. ГУАМ өкілдері келісім білдірді. 2017 жылдың наурызында ГУАМ мүше мемлекеттері арасында еркін сауда аймағы құру және кедендік рәсімдерді үйлестіру жөніндегі келісімдерге ресми түрде қол қойылды. 2021 жылдың мамырында Украина, Молдова және Грузия мемлекеттері, ГУАМ-ның төрт мүшесінің арасында, Еуропалық интеграцияны одан әрі жеңілдету мақсатында «Үштік қауымдастыққа» қосылды.
In December 2014, then Ukrainian Foreign Minister Pavlo Klimkin proposed that GUAM should use English during meetings, instead of Russian, which was also the main language used in official gatherings in the Soviet Union. GUAM representatives agreed. In March 2017, GUAM officially established agreements on a free trade area and harmonization of customs procedures among its member states. In May 2021, three of the four members, Ukraine, Moldova, and Georgia, joined the Association Trio in order to jointly facilitate further European integration.
Еркін сауда аймағы келіссөздері
2002 жылғы 20 шілдеде GUUAM қатысушы мемлекеттері арасында еркін сауда аймағын құру туралы келісімге қол қойылды. 2017 жылы Украина еркін сауда аймағы және мүше мемлекеттері арасындағы кедендік рәсімдерді үйлестіру туралы келісімдерді жариялады. 2022 жылғы 20 қыркүйекте Нью-Йоркте өткен Біріккен Ұлттар Ұйымының (БҰҰ) Бас Ассамблеясының 77-ші сессиясында Демократия және экономикалық даму ұйымы (GUAM) мүшелерінің сыртқы істер министрлері шетінде жиналып, GUAM-ның 39-шы отырысын өткізді. Отырыстан кейін Грузия, Украина, Әзірбайжан және Молдова Сыртқы істер министрлері тауарлардың шығу елін анықтау туралы хаттамаға қол қойды. Сонымен қатар, Украина Сыртқы істер министрлігі GUAM елдері арасында еркін сауда аймағы құрылғандығын мәлімдеді. Еркін сауда аймағы әлі ратификацияланбаған және күшіне енбеген. GUAM мүше мемлекеттері еркін сауда аймағын жақын арада ратификациялай ма, әлде жоба тоқтатыла ма, әзірге айту қиын. Басқа жобалармен, мысалы, Еуропалық Одаққа мүшелік немесе Орталық дәлізбен салыстырғанда, еркін сауда аймағы GUAM елдеріне қаншалықты қаржылық көмек көрсете алатыны да сұрақ тудырады. GUAM – мүше мемлекеттері қатысатын басқа ұйымдар мен жобаларға қарағанда, өз мүше мемлекеттеріне тиімділігін көрсетпеген аймақтық блок.
An Agreement on Establishment of Free Trade Area between the GUUAM Participating States was signed on July 20, 2002. In 2017 Ukraine announced agreements on a free trade area and harmonization of customs procedures among its member states. At the 77th Session of the United Nations (UN) General Assembly held in New York on September 20, 2022, the Foreign Ministers of the Organization for Democracy and Economic Development (GUAM) members came together on the sidelines and held the 39th Cabinet meeting of GUAM. After the meeting, the Ministers of Foreign Affairs of Georgia, Ukraine, Azerbaijan and Moldova signed a protocol on the determination of the country of origin of the goods. In addition, it was announced by the Ministry of Foreign Affairs of Ukraine that a free trade zone was established between the GUAM countries. The Free Trade Area has not been ratified and has not entered into force. It is too soon to be sure whether GUAM member states will ratify the free trade area soon or if the project will be placed on hiatus. There is also the question about to what extent an FTA could help financially GUAM countries compared to other projects, such as European Union membership or the Middle Corridor. GUAM is a regional bloc that has not demonstrated its usefulness to its member states compared to other organizations or projects that GUAM member states are part of.