Кіріспе

Үнді-американдық сикх йогы (1929–2004)

Харбхажан (туған аты Харбхажан Сингх Пури) (26 тамыз 1929 – 6 қазан 2004), ізбасарлары арасында Йоги Бхажан және Сири Сингх Сахиб есімдерімен танымал, Үндістанда туған американдық кәсіпкер, йога гуруы және рухани ұстаз. Ол Кундалини йогасының өзіндік түрін АҚШ-қа әкелді. Ол 3HO (Сау, бақытты, қасиетті ұйым) қорының (және кәсіпорындарының) рухани жетекшісі болды, оның 35 елде 300-ден астам орталығы бар. Оған ондаған әйел ізбасарлары тарапынан сексуалдық зорлық-зомбылық жасады деген айыптаулар тағылды; «Зәйтүн бұтағының есебі» деп аталған тергеу көрсеткендей, бұл айыптаулар көбінесе шындыққа сәйкес келеді.

Ерте өмір

Харбхажан Сингх Халса 1929 жылғы 26 тамызда Пәкістанның қазіргі аумағындағы Пәнджаб провинциясының Гуджанвала ауданындағы Кот Харкарн қаласында сикх отбасында дүниеге келген. Оның әкесі, доктор Картар Сингх Пури, Британдық үкімет кезінде дәрігер болып қызмет еткен. Оның анасы Харкришан Каур деп аталған. Әкесі сикх дәстүрінде тәрбиеленген, ал жас Харбхажан католик мектебінде, монахинялар басқаратын оқу орнында білім алған. Сингх сикх дінінің негіздерін әкесінің әкесі, Сант Бхай Фате Сингхтен үйренген. Олардың отбасы Гималайдың етегіндегі ауылдарының көп бөлігіне иелік еткен бай шаруалар болған. 1947 жылы Үндістанның бөлінуі салдарынан Сингхтің оқуы үзіліске ұшырады, ол отбасымен бірге Нью-Делиге қашқан. Мұнда Харбхажан Сингх мыңдаған босқын студенттерге арналған жедел құрылған лагерь-колледжге қатысып, Делидегі Сикх студенттер федерациясының белсенді мүшесі болды. Төрт жылдан кейін ол экономика мамандығы бойынша магистр дәрежесін алды. 1953 жылы Сингх Үндістан үкіметіне қызметке кірді. Ол Кірістер департаментінде жұмыс істеді, оның қызметі оны бүкіл Үндістанға сапар шектірді. Соңында Харбхажан Сингх Дели әуежайындағы кеден инспекторы болып тағайындалды. Үндістандағы соңғы жылдары ол Гобинд Садан институтында Баба Вирса Сингхтен де білім алды.

Батысқа қарай

1968 жылы Сингх Канаданың Торонто қаласына көшіп келді. Оған сол елдің Үндістандағы жоғары комиссары Джеймс Джордж, сонымен қатар оның бұрынғы студенті де қолдау көрсетті. Харбхажан Сингх басымдық құрайтын ағылшын-саксондық мегаполисте елеулі із қалдырды. Үш айдың ішінде ол бірнеше YMCA-да сабақтар ашты, йога орталығын бірлесіп құрды, ұлттық баспасөз бен теледидарда сұхбат берді және келесі жылы Гуру Нанактың 500 жылдығына орай Канаданың шығысындағы алғашқы сикх ғибадатханасын құруға атсалысты.

Сау-сәтті, бақытты, қасиетті ұйым

1969 жылы Сингх өзінің миссионерлік жұмысын жалғастыру үшін Лос-Анджелесте 3HO (Дені сау, бақытты, қасиетті ұйым) қорын құрды. Оның сикх дінінің түсінігі хиппилерге ұнады, олар оның алғашқы ізбасарларының көп бөлігін құрады. Сикхтардың шашы мен сақалын қырқып алмауы, сондай-ақ сикхтардың вегетариандық өмір салты хиппи мәдениетінде бұрыннан қалыпты еді. Олар жоғары деңгейдегі сананы сезінуді жақсы көретін, сонымен қатар бейбітшілік пен әлеуметтік әділдікке толы әлемге үлес қосуды қатты тілейтін. Ол оларға күшті йога, жан-жақты көзқарас және ұлы тағдырға деген оптимистік рух арқылы мұның бәрін ұсынды. Осы кезеңде әлем бойынша йогаға қызығушылық арта түсті. Заманның өзгеруіне қарай Сингх Халықаралық Кундалини Йога мұғалімдер қауымдастығын құрды, ол мұғалімдерге стандарттар белгілеу және осы ілімді таратуға бағытталған. 1994 жылы 3HO қоры Біріккен Ұлттар Ұйымына Экономикалық және әлеуметтік кеңеспен консультативтік мәртебедегі үкіметтік емес ұйым ретінде қосылды, әйелдер мәселелерін көтеріп, адам құқықтарын қорғайды және дәстүрлі емес медицина жүйелері туралы білім береді.

Аквариум дәуірі

Сингх өзінің ілімдеріне жаңа дәуірдің тууы туралы сюжетті енгізді, бұл батыс астрологиясын сикх дәстүрімен үйлестірудің бір мысалы еді. Ол: "Гуру Нанак – Су құбылысы дәуірінің гуруы" деп жариялады. Оның айтуынша, бұл дәуірде адамдар ең бастысы Құдайды сезініп, содан кейін сенер еді, бұрынғысынша сеніп, одан кейін сенім арқылы құтылуға емес.

Діндер арасындағы жұмыс

1970 жылдың жазында Сингх Боулдердегі Колорадо университетінде Свами Сачиданандамен (оқушыларын сексуалдық зорлық-зомбылыққа ұшыратуда айыпталған тағы бір шығыс йогы), Теннесси штатындағы «Ферма» тобының Стивен Гаскині, Дзен буддисі Джакушо Квонг және басқа да жергілікті рухани көшбасшылармен бірге бейресми «Киелі адамдар жиынына» қатысты. Бірнеше аптадан кейін ол рухани ұстаздардың жиналысын ұйымдастырды, олар Атланта халықаралық поп-фестиваліне келген 200 мың адамды сахнада, музыкалық топтардың өнер көрсетуі арасында ынталандырып, шабыттандырды.

АҚШ-тағы саяси ықпал

АҚШ президенті Никсон есірткілерді Американың "бірінші ішкі мәселесі" деп атағанда, Сингх 1972 жылы Вашингтон қаласында екі ұзақ жылдан бері героинге тәуелді болған адаммен пилоттық бағдарламаны іске қосты. Бағдарлама героинге тәуелділікті йога мен сарымсақ сусынды ішу арқылы емдеуге тырысты.

Өлім

Харбхажан Сингх 2004 жылғы 6 қазанда Нью-Мексико штатының Эспаньола қаласындағы үйінде жүрек жеткіліксіздігінен туындаған асқынулар салдарынан 75 жасында қайтыс болды. Оның өміріне әйелі, ұлдары, қызы және бес немересі мұрагерлік етті. "The Los Angeles Times", "The Times of India", "The New York Times" газеттерінде қайтыс хабарлары жарияланды. Халсаның қазасын Широмани Гурдвара Парбандхак Комитеті атап өтті және оның құрметіне кеңселерін жапты. Нью-Мексико штаты 106 мемлекеттік тас жолын Йоги Бхажанның есімімен атап, "Йоги Бхажан мемориалдық тас жолы" деп өзгертті. Нью-Мексико үкіметі Йоги Бхажанның 6 қазандағы қазасынан кейін оның құрметіне екі күнге (7-8 қазан) туларын жартылай түсіріп ілудің бұрын-соңды болмаған шарасын жасады және 23 қазанды "Йоги Бхажанды еске алу күні" деп жариялады.

Жыныстық зорлық-зомбылық

2019 жылы Йоги Бхаджанның бұрынғы хатшысы Памела Сахара Дайсон "Премка: Алтын қапталған ақ құс: Йоги Бхаджанмен менің өмірім" атты кітабын жариялап, өзінің және басқа әйелдердің Харбхаджан Сингхпен жыныстық қатынаста болғанын хабарлады. 2020 жылдың наурызында сектаға қарсы белсенді Бе Скофилд өзінің "Гуру" журналында "оннан астам түпнұсқалық сұхбаттарға" негізделген Харбхаджан Сингхтың Дайсонды қоса алғанда, әйел ізбасарлары мен көмекшілерін жыныстық қорлықтау мен зорлау туралы мақала жариялады. Сол айдың соңында (2020 жылдың наурызында) Сири Сингх Сахиб корпорациясы бұл айыптауларды тексеру үшін "Оливка бұтағына" (AOB) тапсырма берді. AOB тамыз айында жарияланған баяндамасында Йоги Бхаджанның үш әйелді зорлағаны, секс кезінде сегіз әйелді жарақаттағаны, тоғыз адамды өз еркімен қол тигізбей қол тигізгені, кәмелетке толмағандарға порнография көрсеткені, жыныстық тұрғыдан қорлаушы тіл қолданғаны, әйелдерге жасанды шаштарын қырқып, басқа әйелдермен жыныстық қатынасқа түсуге нұсқағаны, оның ізбасарларының салтбасты екендігі туралы мәлімдемелері дұрыс емес екендігі және ол "оқушыларын басқару үшін әртүрлі әдістерді қолданғаны, соның ішінде бөлшектеп бөлу, қайтарым жасау, уәде беру, қорқыту, жамандау, телефон арқылы қоңырау шалу, күзеттеу және / немесе әйелдерге өздерінің әйелі екенін айту" туралы айтылған. Хабарламада "йоги Бхаджанның қолдаушыларының сенімдері олардың сенімдерін дәл білдіреді" деп мойындалды, бірақ қасақана жалған емес. Көп ұзамай басқа да ақпарат құралдары бұл хабарға негізделген мақалаларды жариялап, бұл айыптауларды шындық деп тапты. Билікті теріс пайдалану мен секталық динамика туралы талқылаудың бір бөлігі ретінде бұрынғы мүше Гуру Нишан 3ХО/Кундалини Йога қауымдастығында болған жағымсыз тәжірибелерді көрсететін подкаст сериясын өткізеді. Подкастта айтылған кейбір жеке куәліктер 2023 жылы жарық көрген "Йога матрасы астында" кітабының негізін құрайды.

Медиа қамту

1977 жылы Time журналы "Йоги Бхаджанның жасалма сикхтік діні" деген тақырыпта сын мақала жариялады. Мақалада Широмани Гурдвара Парбандхак комитетінің (SGPC) бұрынғы президенті Гуручаран Сингх Тохра Харбхаджан Сингхтің Батыс әлемінде сикхтердің көшбасшысы емес екенін айтты, сондай-ақ Тохра SGPC-нің Сингхке Сири Сингх Сахиб атағын бергенін жоққа шығарды. Харбхаджан Сингх Үндістаннан Батысқа көшіп келген сикхтердің жетістіктерін талқылайтын кітаптарда еске алынады, оның ішінде Суржит Каурдың "Сикхтер арасында: жұлдыздарға ұмтылу" және Гурмух Сингхтың "Жаһандық үндістер: сикхтер" кітаптарында.