Франсиско де Паула Сантандер: Колумбияның тәуелсіздік күрескері және мемлекет қайраткері

Кіріспе

Колумбияның әскери және саяси қайраткері (1792–1840)

Франсиско Хосе де Паула Сантандер и Оманья (2 сәуір, 1792 – 6 мамыр, 1840) – Колумбияның әскери және саяси қайраткері, 1819 және 1826 жылдар аралығында Ұлы Колумбияның вице-президенті қызметін атқарды, ал кейін Конгресс оны 1832 және 1837 жылдар аралығында Жаңа Гранада Республикасының президенті етіп сайлады. Сантандер Колумбияның тәуелсіздік соғысындағы Патриот күштерінің негізгі басшыларының бірі болды және Саймон Боливармен бірге Патриот армиясын жеңіске жеткізуге көмектесті. Ол Колумбияда демократияның құқықтық негізін қалаумен және елдегі алғашқы мемлекеттік білім беру жүйесін құрумен ерекше көзге түсті. Осы себептерге байланысты ол Колумбияның ұлттық батыры саналады және осыдан келіп, «Заңдар адамы» («El Hombre de las Leyes») және «Жеңістің ұйымдастырушысы» («El Organizador de la Victoria») деп аталады. Франсиско де Паула Сантандер бай криол отбасында, Жаңа Гранаданың вице-корольдігіндегі Вилла-дель-Росариода дүниеге келді және өмірінің көп бөлігін сонда өткізді. 1805 жылы ол білімін жалғастыру үшін үйінен кетіп, Санта-Фе-де-Боготаның вице-корольдік астанасында оқыды. Оқуын аяқтағаннан кейін, 1810 жылдың 20 шілдесінде Жаңа Гранаданың тәуелсіздігі үшін күреске түсетін революциялық қозғалысқа қосылды. 18 жасында Сантандер оқуын тастап, Патриоттардың мүддесі үшін Роялистерге қарсы күресу үшін әскери мансабын бастады. Алғашында ол Централистермен бірге болды, бірақ жағын өзгертіп, Жаңа Гранада Федералистік Біріккен провинциялары армиясының офицері болды. 1813 жылы федералистер мен централистер арасындағы азаматтық соғыс кезінде жарақаттанып, тұтқынға алынды, бірақ Мануэль дель Кастильо и Рада мен Симон Боливардың қол астында Кукута аймағын Роялистерден қорғау үшін босатылды. Келесі 3 жыл бойы Сантандер аймақты Роялистердің шабуылынан қорғады, бірақ Жаңа Гранаданы Испанияның қайта басып алуы кезінде Качири шайқасында жеңіліске ұшырады. Бірінші республика құлағаннан кейін ол Касанар провинциясына қашып, алдымен Жозе Антонио Паэс басқаратын Венесуэланың Патриот күштеріне қосылды, содан кейін 1817 жылы Гуаянадағы Боливар күштеріне қосылды. 1819 жылы Боливардың басшылығымен Жаңа Гранаданы азат ету науқанында Сантандер Пая, Гамеза, Варгас батпақтары және Бояка шайқастарында әскерін батырлықпен жетектеп, отанын испан билігінен азат етуге үлкен үлес қосты. 1819 жылдың желтоқсанында Ұлы Колумбия құрылған кезде Сантандер бастапқыда Кундинамарканың вице-президенті болып сайланды, ал 1821 жылы Кукутадағы конгресте Боливар президент болып сайланғанда, ол Ұлы Колумбияның вице-президенті болып сайланды. Боливар науқанда болған 6 жыл бойы Сантандер жаңа мемлекеттің президенті міндетін атқарды, әкімшілік шеберлігін пайдаланып жаңа республиканың негізін қалады. 1827 жылы оның және Боливардың арасындағы саяси келіспеушіліктер олардың қарым-қатынасын уланды, бұл 1828 жылы Боливардың оны өзіне қастандық жасауды жоспарлаған деп айыптауына әкелді. Бұл айыптауды растайтын дәлелдер табылмаса да, Сантандер өлім жазасына кесілді, бірақ жазасы жеңілдетіліп, оның лауазымдарынан айырылып, 4 жылға Еуропа мен АҚШ-қа жер аударылды. Ұлы Колумбия тарағаннан кейін, 1832 жылы Жаңа Гранада Республикасының жаңадан құрылған конгресі оны президенттікке сайлады, ол 1832 жылдан 1837 жылға дейін қызмет етті. Президенттік қызметтен кейін ол Боготадан өкілдер палатасына сайланды, бірақ денсаулығы күрт нашарлап, 1840 жылдың 6 мамырында қайтыс болды.

Francisco José de Paula Santander y Omaña (April 2, 1792 – May 6, 1840) was a Colombian military and political leader who served as Vice President of Gran Colombia between 1819 and 1826, and was later elected by Congress as the President of the Republic of New Granada between 1832 and 1837. Santander played a pivotal role in the Colombian War of Independence being one of the main leaders of the Patriot forces and helped lead the Patriot Army alongside Simon Bolivar to victory. He's often credited with creating the legal foundations for democracy in Colombia, as well as creating the country's first system of public education. For these reasons he is considered a National Hero in Colombia and has thus commonly been known as "The Man of the Laws" ("El Hombre de las Leyes") as well as the "Organizer of Victory" ("El Organizador de la Victoria"). Francisco de Paula Santander was born into a wealthy criollo family in Villa del Rosario, in the Viceroyalty of New Granada and spent most of his formative years there. In 1805 he left his home to continue his education in the Viceregal capital of Santa Fe de Bogotá, while finishing his studies on July 20, 1810 he joined in the revolutionary fervor that would be movement for New Granadan Independence. At the age of 18 Santander abandoned his studies to begin his military career fighting for the Patriot cause against the Royalists initially with the Centralists but switched sides and became an officer in the army of the Federalist United Provinces of New Granada. In 1813 he would be wounded and captured during the civil war between the Federalists and the Centralists, but was released to serve under Manuel del Castillo y Rada and Simon Bolivar in the defense of the Cucuta Valley from the Royalists. For the next 3 years Santander defended the valley from Royalist Incursion until he was defeated at the Battle of Cachiri during the Spanish Reconquest of New Granada. With the collapse of the first republic, he fled to the Casanare Province and joined forces with Venezuelan Patriot forces there first under the command of Jose Antonio Paez, and then joined Bolivar's forces in Guayana in 1817. Under the command of Bolivar during the 1819 Campaign to Liberate New Granada, Santander led his troops valiantly at the battles of Paya, Gameza, Vargas Swamp, and at Boyaca liberating his homeland from Spanish Rule. With the creation of Gran Colombia in December of 1819, Santander was initially chosen as Vice President of Cundinamarca, in 1821 at the congress of Cucuta he was elected as Vice President of Gran Colombia with Bolivar as President. For the next 6 years, with Bolivar away on campaign, Santander became acting president of the new nation, using his administrative skills to create the foundations for the new republic. In 1827 political differences between him and Bolivar led to a rupture in their relationship, culminating in 1828 when Bolivar accused of him of having masterminded a plot to assassinate him. While no evidence was ever found to corroborate this, Santander was sentenced to the death however this punishment was changed and Santander was instead stripped of his titles and positions and sent into exile where he would spend next 4 years in Europe and in the United States. After the dissolution of Gran Colombia, in 1832 the newly established congress of the Republic of New Granada elected him as President where he served his term from 1832 to 1837. After the end of his presidency he was elected as a representative for Bogotá in the chamber of representatives, however his health began to rapidly decline resulting in his death on May 6 1840.

Өмірбаян

Сантандер 1792 жылдың 2 сәуірінде Кукутадан алыс емес, Жаңа Гранада вице-корольдігінің Тунья провинциясындағы Вилла-дель-Росариода дүниеге келді. 11 күннен кейін, 13 сәуірде ол Санта-Ана капелласында крещениеден өтті. Оның ата-анасы Хуан Агустин Сантандер Кольменарес, Сан-Фаустино-де-лос-Риос ауылдық қаласының губернаторы, сондай-ақ какао және кофе плантацияларын өндіруші, анасы Мануэла Антония де Оманья Родригес болды. Екеуі де Жаңа Гранада патшалығына қоныс аударған испан аристократиялық отбасыларының ұрпақтары еді. Сантандер туғанға дейін олардың екі баласы болған – Педро Хосе және сәби кезінде қайтыс болған Жозефа Тереза. Сантандер туғаннан кейін 2 жыл өткен соң, олардың тағы бір қызы – Жозефа Долорес дүниеге келді. Сантандер әлеуметтік және экономикалық тұрғыдан жақсы жағдайдағы отбасында өсті, ол әртүрлі хасиендалар мен мүліктерге иелік ету арқылы туған аймағында зор ықпалға ие болды. Ол бастауыш білімін Вилла-дель-Росариодағы жеке мектепте алды, оқу-жазуды үйренгеннен кейін әкесінің кітапханасындағы түрлі кітаптарды оқып, жатақ оқырманға айналды. Сондай-ақ, ол жергілікті дін қызметкерінен латын тілін үйренді. Сантандер жас кезінен-ақ Жаңа Гранада патшалығында мемлекеттік білім беретін мектептер мен білікті мұғалімдердің жетіспеушілігін байқады. Әлеуметтік жағдайға байланысты кемсітушілік салдарынан халықтың көп бөлігі тіпті бастауыш білім алу мүмкіндігінен айырылды, ал білім алғандарға да колониялық биліктің цензурасына ұшыраған өте қарапайым оқу бағдарламасы оқытылды. Бұл Сантандерге өмір бойы әсер етті, ол кейін президент болып сайланғаннан кейін жалпы халыққа арналған, мемлекеттік басқарудағы білікті мұғалімдермен жұмыс істейтін мемлекеттік мектептерді құру саясатын жүзеге асырды. Сантандердің отбасы аристократиялық болғандықтан, балаларын вице-корольдіктің астанасы Санта-Феге білім алуға жіберу әдеттегі жайт еді. Астанада жоғары оқу орындарында негізінен екі мамандық ұсынылды: құқық және дін. Хуан Агустин Сантандер оның жеңешесі, дін қызметкері Николас Маурисио де Оманья и Родригеске жас Франсиско де Паулаға Сан-Бартоломе колледжінде стипендия алуға көмектесуді сұрады. Сантандер, қазір 13 жаста, 1805 жылы әкесі Хуан Агустин тарапынан Санта-Феге жіберілді және Колледж Майор и Семинарио де Сан-Бартоломеге қабылданды. Санта-Феге келгеннен кейін жас Франсиско де Паула сол кезде анасының ағасы Николас Маурисио де Оманья тұратын Сан-Бартоломе колледжінде тұрды. Николас Маурисио де Оманья қалада белгілі тұлға болды және Санта-Федегі көптеген ағартушы және мәдениетті криоллолармен достық қарым-қатынаста болды. Оның үйреткендері жас Сантандерге үлкен әсер етті, ол өзінің естеліктерінде ағасы оған «әділеттілікті, ыңғайлылықты және осы елдердің испандық үстемдіктен құтылу қажеттілігін білуді» үйреткенін жазды. Бұл сезімді Сан-Бартоломе колледжінің көптеген профессорлары да бөлісті, олар тәуелсіздік қозғалысында да маңызды рөл атқарды. 1808 жылы Сантандер орта білім алып, Санто-Томас университетінде заңды оқуға кірісті. Сан-Бартоломе колледжінде алған білімі Сантандерге үлкен әсер етті. Рим, Испания және Үндістан заңдарынан алынған құқықтық ілімдер оның ойлау қабілетін қалыптастырды. Бұл оған кейін Колумбияны үлгілі әдіспен және тәртіппен ұйымдастыруға көмектесті.

Santander was born in Villa del Rosario, in the Tunja Province of the Viceroyalty of New Granada not far from Cúcuta, on April 2, 1792. 11 days later on April 13 he was baptized at the Santa Ana chapel. His parents were Juan Agustín Santander Colmenares who was governor of the rural town of San Faustino de los Ríos as well as a cocoa and coffee plant grower, his mother; Manuela Antonia de Omaña Rodríguez. Both were descendants of aristocratic Spanish families who had settled in the New Kingdom of Granada. The couple had two children before Santander, a boy Pedro José and a girl Josefa Teresa who died in their infancy. 2 years after Santander was born the couple had another girl Josefa Dolores. Santander grew up in a family that was both socially and economically privileged and that had a large influence in the region where he was born through the ownership of various haciendas and properties. He received his primary education in a private school in Villa del Rosario, and upon learning how to read became a voracious reader combing through the various books his father's library possessed. He was also taught Latin by a local clergyman. Even at a young age Santander noticed how there was considerable lack of schools for public education as well as trained teachers in the New Kingdom of Granada. Discrimination based on social class often meant that the majority of the population was excluded from a getting even a primary education, and even those who did receive one were taught a very basic curriculum that was often a victim of censorship by colonial authorities. This left a lasting impact on Santander who later in life as President would implement a policy of promoting creating public schools with trained teachers operated by the government for the general population. As Santander's family was an aristocratic one, it was common for the family to send their children to receive further education in the viceregal capital, Santa Fé. In the capital there were essentially 2 career paths offered by higher education institutions, those being Law or Religion. Juan Agustin Santander then asked his brother in law ,the priest Nicolás Mauricio de Omaña y Rodriguez, to try to get the young Francisco de Paula a scholarship at the Colegio de San Bartolomé. Santander now 13, was sent by his father Juan Agustin to Santa Fe in 1805 and enrolled in the Colegio Mayor y Seminario de San Bartolomé. After arriving in Santa Fe, the young Francisco de Paula lived in the Colegio de San Bartolomé where his maternal uncle lived at that time, the priest Nicolás Mauricio de Omaña, who occupied the position of vice rector of that establishment. Nicolás Mauricio de Omaña was a well known figure in the city, and was friends with many of the enlightened and cultured criollos of Santa Fe. His teachings had a large influence over the young Santander who wrote in his memoirs that his uncle had taught him " To know the justice, convenience and need for these countries to shake Spanish domination." This sentiment was shared by many of the professors at the Colegio de San Bartolomé who would also play a big role in the independence movement. By 1808, Santander had received his secondary education and began to study law at the University of Santo Tomás. The education he received at the Colegio de San Bartolomé left a big impact on Santander. The legal doctrines extracted from the Roman, Spanish and Indian laws shaped his thinking. This helped him to later organize Colombia with exemplary method and order.

Жаңа Гранаданы қайта алу

1814 жылы Испания королі Фердинанд VII Венесуэла мен Жаңа Гранаданы қайта басып алу үшін экспедициялық күш жіберді. Бұл 10,600-нан астам адамнан тұратын күш генерал Пабло Морильоның қол астында болды, ол Пиреней соғысында қатысқан және Веллингтон герцогімен бірге шайқасқан тәжірибелі әскери қолбасшы еді. Олар 1815 жылдың басында Испаниядан шығып, сәуірдің басында Венесуэла жағалауына келді. Тамыз айында ол Жаңа Гранаданы қайта басып алу үшін 105 күндік қоршау салып, республикалық бекініс – Картахена қаласын қоршады. Желтоқсан айында қала түскен соң Морильо Магдалена өзені бойымен ішкі аймаққа қарай жорық бастады. Бұл жорық оңтүстіктен генерал Самано күштерімен, ал Венесуэладан келген полковник Себастьян де ла Кальзада күштерімен бірлесіп жүргізілді. 1815 жылдың шілдесінде Картахенаны қоршауға алуға дейін Морильо күштерінің көп бөлігін роялистік Санта-Марта провинциясына орналастырды. Оның күшінің көп бөлігі қоршауға қатысқанмен, ол бригадир Педро Руис де Поррас басқаратын 1000 сарбаздан тұратын «Воланте» атты бөлімді де құрды. Олар сол айда Момпос портын басып алды. Поррас келесі мақсаты ретінде Санта-Феге баратын басты жол бойындағы Оканя қаласын алуды көздеді. Бұл жағдай Біріккен провинциялар үкіметін алаңдатты. Сондықтан полковник Сантандерге Кукутадан Оканя қаласына барып, Момпосты қайтаруға қабілетті күш жинауға бұйрық берді. Сантандер шілде айының соңында Оканяға 200 найзашы және 200 фузельермен келді. Үкімет оған полковник Хосе Мария Вергара и Лозано басқаратын 150 сарбазды күшейту ретінде жіберді. Тамыз айында Оканяда Сантандердің 500-ге жуық сарбазы болды. Алайда, Момпосқа шабуыл жасау жоспары Поррас Мориллодан қосымша күш алып, портыны нығайтқандықтан мүмкін емес деп есептелді. Жағдайды одан бетер нашарлату үшін полковник Кальзада Жаңа Гранадаға басып кірді, Касанар провинциясына еніп, генерал Урданетаның қорғаныс күштерін жеңіп, 25 қарашада Кукута аңғарына қарай шеруге мүмкіндік алды. 26 қарашада провинцияның астанасы Памплонаны тез басып алды. Сантандер енді өзін екі күштің арасында қалды: солтүстікте Морилло күштері, оңтүстікте Кальзада. 1815 жылдың 22 желтоқсанында ол өз сарбаздарын тасталған жол арқылы оңтүстікке шеберлікпен кері тартты, бұл оларды Жиронға жеткізді, содан кейін Пидекуэстаға келді. Онда ол Солтүстік армиясының қолбасшысы болып тағайындалған Кустодио Гарсия Ровирамен кездесті. Олар Біріккен провинциялардың астанасына апаратын басты жолды қорғауға тырысты. Сантандер армияны Букарамангаға қарай орналастырғысы келсе, Гарсия Ровира оның ұсынысын қабылдамады және армияны Букараманга мен Памплона арасындағы Парамо де Качири аймағында қорғаныс позициясына орналастырды. Себастьян де ла Кальзада әскері Букарамангаға қарай жорығын жалғастырды және 21 және 22 ақпанда Качири шайқасында Жаңа Гранада армиясымен кездесті. Жаңа Гранада армиясы испан армиясымен теңесе алмады, республикашылар ауыр жеңіліске ұшырады. Ровира басқарған 2000 сарбаздың тек 300-і ғана, оның ішінде Ровира мен Сантандер құтыла алды. Санта-Феге баратын жол ашық болған соң, испандықтар жорығын жалғастырды. Ровира қолбасшылық қызметінен босатылды, француз туған генерал Мануэль де Сервьес республика армиясының қалған бөлігін басқарды. Сервиеске республикалық үкімет армияның қалған бөлігімен оңтүстікке қарай қашуды бұйырған еді, бірақ Сервиес бұған қарсы шешім қабылдады және армияны алып, Касанар жазығына қарай кері шегінуді шешті, онда ол армияны қайта ұйымдастырып, испандарға қарсы партизан соғысын жүргізе алады. Содан кейін республика үкіметі Сантандерге Сервиездің бұған тыйым салуды бұйырды, бірақ ол да бұл бұйрыққа бағынбай, Сервиездің жоспарымен келісті. Олардың кері қайтқан кезінде оларды испан полковнигі Мигель де ла Торре қуып жетіп, кейде оларға жетуге мүмкіндік берді. Алайда, Негро өзенінен өтіп бара жатқанда Сервиес оларға қашып кетуіне мүмкіндік беретін көпірді кесіп тастады. Сервиестің Касанар жазығына кері қайтқаны Сантандер және Хосе Мария Кордова сияқты Жаңа Гранаданың көптеген үздік офицерлер корпусын құтқарды, олар 1819 жылғы азаттық науқанында соғысатын армияның маңызды бөлігін құрайтын болды.

In 1814, Ferdinand VII of Spain deployed an expeditionary force to reconquer Venezuela and New Granada, this force of over 10,600 men was under the command of General Pablo Morillo, a veteran of Peninsular War who had fought alongside the Duke of Wellington. They departed Spain in early 1815 arriving off the coast of Venezuela in early April, in August he began a campaign to Reconquer New Granada, by laying a 105 day siege to the republican stronghold of Cartagena. After the city fell in December of that year Morillo began a march into the interior following the Magdalena River, this was done in tandem with General Samano’s forces from the south and Colonel Sebastian de la Calzada’s forces marching from Venezuela. In July of 1815 prior to his siege of Cartagena, Morillo landed his force in the royalist province of Santa Marta while most of his force would participate in the siege he also raised a division of 1,000 men known as Volante under the command of brigadier Pedro Ruiz de Porras, who were take the vital river port of Mompox, doing so that same month. Porras's next objective would be to take the city of Ocaña which was along the main route to Santa Fe. The government of the United Provinces alarmed by this ordered Colonel Santander to march from Cúcuta to the city of Ocaña and recruit a force capable of retaking Mompox. Santander arrived in Ocaña in late July with 200 lancers and 200 fusiliers the government also sent him 150 troops under the command of colonel José Maria Vergara y Lozano as reinforcements. At Ocaña, by August Santander had a force of around 500 men, but a plan to attack Mompox was considered unfeasible as Porras had received more reinforcements from Morillo and had fortified the port. To make matters worst Colonel Calzada invaded New Granada entering the Casanare Province and defeating general Urdaneta's defense forces there allowing him to march north towards the Cúcuta valley on November 25 and quickly took the provincial capital of Pamplona on the 26. Santander now found himself caught between two forces, with Morillo's forces to the north and Calzada to south, on December 22, 1815 he skillfully withdrew his men south through an abandoned path that led to Girón eventually arriving in Piedecuesta. There he was able to meet up with Custodio Garcia Rovira who had been named commander of the Army of the North, where they would attempt to defend the main route that led to the capital of the United Provinces. While Santander wanted to position the army more towards Bucaramanga, Garcia Rovira overruled him and instead placed the army in a defensive position on the Páramo de Cachirí an area in between Bucaramanga and Pamplona. Sebastian de la Calzada’s army continued their march toward Bucaramanga and met the New Granadan army at the Battle of Cachirí on February 21 and 22. The New Granadan army was no match for the troops of Spanish Army, the republicans received a heavy defeat, of the 2,000 strong army that Rovira had commanded, only 300 were able to escape including Rovira and Santander. With the road to Santa Fe practically open, the Spanish continued their march. Rovira was then relieved of command with French born General Manuel de Serviez now in command of what remained of the republican army. Serviez had been ordered by the republican government to retreat with what was left of the army to the south where the rest of the government had fled, however Serviez decided against this and decided to take the army and withdraw towards the plains of Casanare where he could reorganize the army and fight a war of guerillas against the Spanish. The republican government then ordered Santander to prevent Serviez from doing this however, he too disobeyed this order and agreed with Serviez’s plan. During their retreat they were pursued by Spanish Colonel Miguel de la Torre who was able to catch up to them at times however, at the Negro River crossing Serviez was able to cut the bridge which allowed them escape. Serviez's dramatic retreat to the plains of Casanare had saved many of the best New Granadan officer corps such as Santander and Jose Maria Cordova, who would form an important part of the army that would fight in the Liberation Campaign of 1819.

Сантандердің төрағалығы

1821 жылдың қазан айында Кукута конституциясы жарияланғаннан кейін Сантандер жаңадан шақырылған Конгресс тарапынан Гран-Колумбияның вице-президенті болып сайланды. Қызу сайыста ол тағы бір күшті үміткер, Кудинмарканың бұрынғы жетекшісі генерал Антонио Нариньоны 38-ге 19 дауыс қана айырмашылықпен жеңді. Сантандерге Жаңа Гранада үкіметін басқару тапсырылды, ал Боливар Венесуэлаға оралып, Венесуэла Конгресіне Венесуэла мен Жаңа Гранаданы біріктіруді ұсынды.

Бірінші рет қолдану

Жаңа республиканың президенті болғанына қарамастан, генерал Симон Боливар Эквадор мен Перудегі оңтүстік науқандарында республикалық күштерді басқаруды жалғастыруға шешім қабылдағандықтан, Гран-Колумбия президенті қызметі генерал Сантандерге тапсырылды. Конституция мұндай жағдайларда вице-президенттің Боготада қалуын және үкіметтің атқарушы билігінің функцияларын орындауын міндеттеді. Әкімшілік қызметін атқарушы Сантандер он жылдық соғыстың тікелей салдарынан туындаған ауыр экономикалық дағдарыспен күресуге мәжбүр болды. Ол Гран-Колумбия қоғамындағы роялистік көзқарастарды басумен, әскери операцияларды жалғастыру үшін логистиканы қамтамасыз етумен, әкімшілік және заңнамалық салаларды қайта жандандырумен және ішкі саяси жіктерді құрумен айналысты. Осы кезеңде Сантандер орталықшыл саяси философияға бет бұрды және федералистік және регионалистік талаптарға қарсы Кукута Конституциясының заңдылығын қорғады. Сантандер сондай-ақ еркін сауданы қолдауға күш салды. Ол испан билігінен қалған көптеген салықтарды жойды немесе азайтты және барлық шетелдік мемлекеттерге порларын ашты. Имигранттарды тарту үшін ол натурализация процесін жеңілдетті – үміткерлер заң бойынша талап етілген мерзімді бұзбай, алты айға дейін елден шығуға рұқсат алды – және жер участақтарын берді. Боливар 1826 жылы қайтып келгеннен кейін Сантандердің көптеген шараларын жойды және президенттік лауазымын қайта иеленді, көбінесе төтенше жағдай туралы жарлықтар шығару арқылы билік етті. Өзінің алғашқы әкімшілігінде және жаңа мемлекетті тұрақтандыру мақсатында Сантандер тұтқындағы испан офицерлерінің көпшілігін, соның ішінде генерал Хосе Мария Баррейрионы өлім жазасына кесуге бұйрық берді. Генерал Боливар Сантандерге Памплонадан жіберген хатында өкініш білдіріп, наразылық танытты. Күні бүгінге дейін оқиғаның толық мән-жайы анықталмаған, дәлелдер де толық емес. Кейбір тарихшылар Сантандердің қастандық жоспары туралы білгенін және бастапқыда оған қарсы болғанын, бірақ соңында тікелей қатыспай оның орын алуына рұқсат бергенін айтады. Сантандер өмірінің соңына дейін осы пікірді ұстана берді. Басқалары Сантандердің жоспарға бастапқыда қатысқан болуы мүмкін екенін, себебі бұл оған саяси пайда әкелген болар, бірақ оның рөлін растайтын тікелей дәлелдер табылмады.

Since General Simón Bolívar, despite being the President of the new republic, decided to continue leading the republican forces in their southern campaigns in Ecuador and Peru, the office of President of Gran Colombia was entrusted to General Santander. The Constitution mandated that the vice president remain in Bogotá in such cases and handle the functions of the executive branch of government. As acting ruler, Santander had to deal with a grave economic crisis—that was one of the direct consequences of a decade of constant warfare—pockets of royalist sentiment in Gran Colombian society, supplying the logistics of the continuing military operations, administrative and legislative reactivation, and the establishment of internal political divisions. During this period Santander definitely moved towards a centralist political philosophy and upheld the legitimacy of the Cucutá Constitution against federalist and regionalist pretensions. Santander also made a concerted move toward free trade. He removed and reduced many taxes which had been left in place from Spanish rule and opened ports to all foreign nations. He also created incentives for immigrants, including expedited naturalization—applicants were allowed to leave the country for up to six months without interrupting their legally "required" stay—and land grants. Bolívar undid many of Santander's actions after he returned in 1826 and reassumed his position as president, often ruling through emergency decree. During his first administration, and in an effort to stabilize the new nation, Santander ordered the execution of most of the Spanish officers in captivity, among them General José María Barreirio. General Bolívar, in a letter sent to Santander from Pamplona, expressed his sadness and disapproval. Even today, the details are not totally clear and the evidence appears to be inconclusive. Some historians consider that Santander knew about the possibility of an assassination attempt and initially opposed it, but eventually allowed it to happen without his direct participation. This position was eventually assumed by Santander himself later in his life. Others consider that Santander may have been involved in the plan from the beginning as it would benefit him politically, though no direct proof of his role has been found.

Құлдықтан оралу

Боливар қайтыс болғаннан кейін және Ұлы Колумбия ыдырағаннан кейін Сантандер 1832 жылы жер аударылудан оралып, 1832 жылдан 1836 жылға дейін Жаңа Гранада Республикасының президенті болды. Сантандер Еуропада көп уақыт өткізіп, 19 ғасырдың басында Ағартушылық идеяларының еуропалық саясатқа қалай әсер еткенін зерттеді. Оның күнделігі көрсеткендей, Сантандер өнер мен музыканы ұнататын, көбінесе операға қатысатын адам болды. 1830 жылы ол Брюссельде болып, «Портичидің соққысы» атты операның бірнеше қойылымын көрді, оның либералды саяси маңызы Бельгия төңкерісіне ұластырған көтеріліске себеп болды, бірақ көтеріліс болған 25 тамызда ол Берлинде болды. Отанға оралғаннан кейін осы идеялар оның шешімдеріне зор ықпал етті.

Екінші әкімшілік

1832 жылы Сантандер Конгресс тарапынан екінші мерзімге Президент болып сайланды. Бұл басқарудың алғашқысынан басты айырмашылығы – ол еркін саудадан бас тартып, протекционизмнің басқаша түріне көшті. Бірінші кезекте, Боливардың бұрынғы шараларын кері қайтарып, көптеген өзгерістерін қалпына келтірді, бірақ олардың кейбіреулерінің құны төмендеді. Жаңа Гранаданы халықаралық саудадан жаппады, егер сауданы шектеудің орнына, өнеркәсіп дамыған елдердің қолдауымен қорғауға тырысты. Америка Құрама Штаттарының он бір қаласында экономикалық байланыстар жасады, олармен берік қарым-қатынас орнату арқылы Жаңа Гранаданың өнеркәсіптік дамуын жеделдетуді, сонымен бірге өзі ұнатпайтын жоғары баж салығынан аулақ болуды көздеді. Екінші мерзімінде, алғашқы мерзіміндегідей, Боливардың алғашқы қудалау кезінде құтқарған, әлі тұтқындағы испан офицерлерінің көпшілігін өлім жазасына кесуге бұйрық берді; олардың ішінде генерал Хосе Сарда да болды. Олар 1833 жылдың 23 шілдесінде Сантандердің өзінің қатысуымен Боготада атылды.

Кейінгі жылдар

Уақыты бітіп қалғаннан кейін де ол маңызды және ықпалды саяси тұлға болып қала берді. Ол 1840 жылы қайтыс болды, ал кейіннен Колумбиялық либералдық партиясының алғашқы идеологиялық негізін қалаушыларының бірі деп есептелді, бұл партия сегіз жылдан кейін ресми түрде құрылды.

Мұра

Сантандердің мұрасы көптен бері даулы болды, бірақ оның Ұлы Колумбия вице-президенті ретіндегі әкімшілік маңызы әрқашан мойындалды, сондай-ақ Боливар мен Асоатегимен бірге Азаттық жорығы кезіндегі әскери басшылығы да ескерілді. Оның беделі Боливардың беделімен тым күшті көлеңкеленді, Бояка шайқасынан кейін тұтқындарды атқылау сияқты қара дақтары да болды. Ол қайтыс болғаннан кейін де өз елінде қадірленбеді. Колумбияның саяси жіктерге бөлінуі оған мүмкіндік бермеді, себебі ол шіркеуге қарсылығы мен қоғамдық білімге олардың ықпалына байланысты бұрынғы президент Лауреано Гомес сияқты ультра консерваторлардың қынжыруына ұшырады. Бірақ, уақыт өте келе ол жақсы жағдайға келді, себебі ұлттың екі негізін қалаушысы арасындағы жік Боливарға партиялық табынушылықтың қалыптасуына кедері келтірді. Колумбияда Боливар – ұлтты азат етуші, ал Сантандер – заң шығарушы, Колумбияда демократияның негізін салған адам. Боливар – «әрекеттің генийі», Сантандер – «тәртіптің генийі» болды, осы тұрғыдан алғанда, олар оппозиция емес, бір-бірін толықтырды. Өйткені, беймәлімдік тәртіп ретінде көрінуі керек, ол құрылымға ие болуы керек, шекараларын анықтауы керек.