Кіріспе

Джон Драйденнің өлеңі "Annus Mirabilis" – Джон Драйденнің 1667 жылы жазған өлеңі. Ол 1665-1666 жылдарды, Лондонның "ғажайыптар жылын" еске алады. Өлеңнің атына қарамастан, бұл жыл үлкен трагедияларға толы болды, соның ішінде Лондонның Ұлы өрті де болды. Атаудың мағынасы, мүмкін, сол жылғы оқиғалар одан да ауыр болуы мүмкін екенін көрсету үшін берілген. Драйден өлеңді Уилтширдегі Чарлтон елді мекенінде жазды, ол сол жылғы үлкен оқиғалардың бірі – Лондонның Ұлы обасынан қашу үшін барған жер еді.

Тарихи контекст

Драйденнің өлеңінің атауы, "annus mirabilis", латын тіліндегі мағынасын сақтайды және ерекше көзге түсетін оқиғаларға толы жылды сипаттайды. Оксфорд ағылшын сөздігінде көрсетілгендей, Драйденнің осы терминді өлеңінің атауы ретінде пайдалануы – ағылшын тіліндегі мәтінде бұл тіркестің алғашқы жазбада қолданылуы болып табылады. Керемет жылдың бірінші оқиғасы – 1665 жылы ағылшын және голланд кемелері арасында болған Лоустофт шайқасы. Екіншісі – 1666 жылғы маусымдағы төрт күндік шайқас, ал бір айдан кейін Сент-Джеймс шайқасында жеңіс туды. Өлеңнің екінші бөлігі 1666 жылдың 2-7 қыркүйегі аралығында болған Лондонның Ұлы өртіне арналған. Өрттің кереметі – Лондонның құтқарылуы, өрттің тоқтатылуы және Ұлы ханша (II Карл) қаланы қайта жаңартуға кірісетіні болды, себебі ол Лондон көшелерін жақсарту және ірі жобаларды бастау жоспарларын жариялаған еді. Драйденнің пікірінше, осы апаттардың бәрінен сақталды, Құдай Англияны жойылудан құтқарды және Англия үшін кереметтер жасады.

Құрылымы

Бұл өлең 1216 жолдан тұрады, олар 304 төрттікке бөлінген. Әр жол он буыннан құралған, ал әр төрттік abab ұйқас схемасын ұстанады, бұл үлгі он буынды төрттік деп аталады. Драйден бұрынғы шығармаларында қолданылған жұп өлеңдердің орнына, 1599 жылы сэр Джон Дэвис өлеңіндегі Nosce Teipsum поэмасында көрсетілген он буынды төрттік стилін қолданды. Бұл стильді Уильям Дэвенант 1651 жылы жарық көрген «Гондиберт» поэмасында жаңартып, Драйденнің «Annus Mirabilis» шығармасына әсер етті. Бұл стильде әр төрттік нүктемен аяқталуы тиіс, А. Уордтың пікірінше, бұл өлеңнің мәнерлілігін жойып, «прозалық» болып көрінуіне себеп болады.