Кіріспе

Сербияда туған американдық ақын (1938–2023)

Душан Симич (9 мамыр 1938 – 9 қаңтар 2023), Чарльз Симич деп белгілі, сербиялық-американдық ақын және «Париж шолуы» журналының поэзия бөлімінің редакторы болды. Ол 1990 жылы «Дүние аяқталмайды» атты өлеңдер жинағы үшін Пулитцер сыйлығын алды, ал 1986 жылы «Таңдалған өлеңдер, 1963–1983» және 1987 жылы «Солмайтын блюз» өлеңдері үшін Пулитцер сыйлығына үміткер болды. 2007 жылы АҚШ Конгресі кітапханасының он бесінші ақындық кеңесшісі болып тағайындалды.

Алғашқы жылдар

Душан Симич Белградта дүниеге келген. Оның балалық шағында, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде, ол және оның отбасы Белградтың салған бомбалауынан қашу үшін бірнеше рет үйлерін тастап кетуге мәжбүр болды. Симичтің айтуынша, соғысқа толы Еуропада өскен кезі оның көзқарасын қалыптастырды. Кортленд ревьюге берген сұхбатында ол: "Мен миллиондаған босқынның бірі болғаным маған үлкен әсер етті. Өзімнің шағын бақытсыздығымнан басқа, талай оқиғаны естідім. Өмірімде көрген зұлымдық пен ақымақтыққа әлі де таң қаламын" деді. Симич 1954 жылы он алты жасында әкесіне қосылу үшін ағасы мен анасымен бірге АҚШ-қа көшіп келді. Нью-Йоркте бір жыл тұрғаннан кейін ол отбасымен бірге Иллинойс штатының Оук-Парк қаласына көшіп, онда орта мектепті бітірді. 1961 жылы ол АҚШ армиясына алынды, ал 1966 жылы Нью-Йорк университетін бітіріп, оқу ақысын төлеу үшін түнімен жұмыс істеді.

Мансап

Симик 1970-жылдардың басында және ортасында әдеби минималист ретінде таныла бастады, қысқа, образды өлеңдер жазып. Сыншылар Симиктің өлеңдерін «тығыз құрылған қытай жұмбақ қораптары» деп атады. Ол өзі: «Сөздер жазғы ыстықтағы шыбырлағандай бетке ұшады, ал ақын – тек таңырқаған бақылаушы ғана» деді. 1973 жылдан бастап Нью-Гэмпшир университетінде американдық әдебиет және шығармашылық жазу профессоры болды және Нью-Гэмпшир штатының Страффорд қаласында тұрды. Симик джаз, өнер және философия сияқты алуан түрлі тақырыптарда жазды. Оған Эмили Дикинсон, Пабло Неруда және Фатс Уоллер үлкен әсер етті. Ол аудармашы, эссеші және философ болды, қазіргі американдық поэзияның жай-күйі туралы пікір білдірді. «The Paris Review» журналының поэзия редакторы лауазымын атқарды, кейін оның орнын Дэн Чиассон басты. 1995 жылы Америка өнер және әдебиет академиясының мүшесі болып сайланды, 1998 жылы академия стипендиясын алды, ал 2000 жылы Америка ақындары академиясының канцлері болып сайланды. Симик 2007 жылғы «Griffin Poetry Prize» сыйлығының төрешісі болды және «The New York Review of Books» журналына өлеңдер мен проза жазуын жалғастырды. 2007 жылы Америка ақындары академиясынан 100 000 АҚШ доллары көлеміндегі «Wallace Stevens Award» сыйлығын алды. Симикті Конгресс кітапханашысы Джеймс Биллингтон Конгресс кітапханасының он бесінші ақын-консультанты лауазымына тағайындады, ол Дональд Холлдан кейін осы қызметке келді. Симикті лауреат еткен Биллингтон оның поэзиясының «керемет және ерекше сапасын» атап өтті. 2011 жылы Симик «поэзиядағы өмірлік жетістіктері» үшін жыл сайын табыс етілетін «Frost Medal» медаліне ие болды. Симиктің көптеген қолжазбалары мен оның туындыларына қатысты материалдар Нью-Гэмпшир университетінің кітапханасындағы Мильн арнайы коллекциялары мен мұражайында сақтаулы.

Жеке өмір және өлім

1964 жылы Симич сәнгер Хелен Дубинге үйленді, олардың екі баласы дүниеге келді. 1971 жылы ол америкалық азаматтыққа қол жеткізді. Симич 2023 жылдың 9 қаңтарында 84 жасында деменцияның салдарынан қайтыс болды.