Кіріспе

Италия провинциясы

Л'Аквила провинциясы – Италияның Абруццо аймағындағы ең үлкен, ең таулы және ең сирек қоныстанған провинция. Ол Абруццо жерінің шамамен жартысын құрайды және аймақтың батыс бөлігін алып жатыр. Оның солтүстікте Терамо, шығыста Пескара және Кьети провинцияларымен, оңтүстікте Изерниямен (Молизе аймағында) және батыста Фрозиноне, Рим және Риети провинцияларымен (Лацио аймағында) шекарасы өтеді. Оның орталығы – Л'Аквила қаласы. Л'Аквила провинциясына Апеннин тауларының ең биік шыңдары (Гран Сассо, Майелла және Велино Сиренте), олардың ең биік нүктесі Корно Гранде, Кампо Императоре жотасы және Еуропаның ең оңтүстік мұздығы – Кальдерон кіреді. Провинцияның ірі өзендері – Атерно-Пескара, Сангро, Лири, Салто және Турано; ал ірі көлдері – Лаго Сканно және Лаго Барреа. Бұрын Италия түбегіндегі үшінші үлкен көл – Лаго Фучино да осы аймақтың құрамында болған, ол 19 ғасырдың ірі инженерлік жобаларының бірі арқылы құрғатылған. Көл алабы қазір дамып келе жатқан ауыл шаруашылығы өңірі және маңызды технологиялық кластер болып табылады.

Экономика және халық

Облыс көптеген қамалдарымен, бекіністерімен және таза ортағасырлық төбелік қалаларымен әйгілі. Облыстың екі ірі қаласы – Л'Аквила мен Авеццано 20-шы ғасырдың соңынан бері көлік құралдарын жасау, телекоммуникация және компьютер өнеркәсібінің дамуына байланысты қарқынды экономикалық өсімді бастан өткерді. 20-шы ғасырдың көп бөлігінде ауылдық аймақтарда халық саны күрт азайды, адамдар жұмыс табу үшін қалаларға көшіп кеткендіктен, облыстың мал шаруашылығына негізделген экономикасы дерлік құлап қалды. Gran Sasso e Monti della Laga және Majella ұлттық парктері мен Sirente Velino аймақтық паркі құрылғаннан бері туристерді таулы ландшафттар тартып тұр. Туризм және оған қосымша қызметтер ауылдық Л'Аквиланың экономикасын жандандырып, халық санының азаюын тоқтатуға көмектесті.

L ' Аквила

Л'Акуилаға туристер көбінесе Италиядан келеді. Қаланың ең биік бөлігінде 1534 жылы испан вице-королі Дон Педро де Толедо салған алып испан форты (Forte Spagnolo) орналасқан. Қазіргі уақытта онда Абруццо ұлттық мұражайы орналасқан. Авейялық (Сан-Массимо) Әулие Максимусқа арналған Л'Акуила соборы 13 ғасырда салынған, бірақ 1703 жылғы жер сілкінісінде қирап қалған. Соңғы қасбеті 19 ғасырдан, алайда 2009 жылғы жер сілкінісі мен одан кейінгі сілкіністерден кейін трансепт және, мүмкін, собордың көп бөлігі құлап кетті. Сан-Бернардино базиликасы (1472) Николо Филотезионың (әдетте Кола дель'Аматриче деп атайды) жасаған көркем ренессанс қасбетіне ие, онда әдемі мүсіндермен безендірілген әулиенің монументалды бейіті орналасқан, оны 1480 жылы Сильвестро Арискола жасаған. Қала сыртындағы Санта-Мария-ди-Коллемагжо шіркеуінің 1270–1280 жылдарға салынған қарапайым роман стиліндегі қызыл және ақ мәрмәр қасбеті бар, онда үш әсем портал және әрқайсысының үстінде роза тәрізді терезелер орналасқан. Екі жақтанғы есіктер де әдемі. Ішінде 1517 жылы салынған Папа Целестин V-нің кесенесі бар. Қаладағы көптеген кішкентай шіркеулердің де ұқсас қасбеттері бар (S. Giusta, S. Silvestro және т.б.). Қалада сонымен қатар бірнеше әдемі сарайлар бар: муниципалитетте римдік жазбалар мен әсем безендірілген кітаптардан тұратын мұражай орналасқан. Драгонетти және Персичетти сарайларында жеке суреттер коллекциялары сақталған. Қала сыртында 1272 жылы салынған Fontana delle novantanove cannelle орналасқан – үш қабырға бойында орналасқан 99 шоғырдан тұратын фонтан. Бұл фонтанның бастауы әлі белгісіз. Қаланың танымал белгісі – 1930 жылдары салынған, үлкен құмыралар ұстаған екі әйелдің мүсінінен тұратын Fontana Luminosa ("Жарқыраған фонтан"). Жергілікті зиратта 19 ғасырда Л'Акуила қаласында тұрған неміс гей-құқықтарының пионері Карл Генрих Ульрихстің қабірі орналасқан; жыл сайын әлемнің түкпір-түкпірінен келген гейлер оның есін құрметтеу үшін зиратқа жиналады. Айналасында римдік қираған орындары (Амитернумның маңызды римдік қаласы), ежелгі монастырлар және көптеген қамалдар бар. Олардың ең танымалсы – Рокка Калассио (1980-ші жылдары "Ледихок" фильмінің түсірілім алаңы ретінде пайдаланылған), ол Италиядағы ең биік қамал және Еуропадағы ең биік қамалдардың бірі. Жақын жерде Гран-Сассо-д'Италия сияқты бірнеше тау шаңғысы курорттары да бар, ол Апенниннің ең биік нүктесі болып табылады және оның аңғарында 1980-ші жылдардың соңында "Розаның аты" фильмі түсірілді.

Сульмона

Сульмонада тарихи және туристік қызығушылық тудыратын түрлі алаңдар, шіркеулер мен сарайлар бар. Олардың арасында:

Сульмона соборы, ескі қаланың солтүстік-батыс жағында орналасқан. Ол римдік ғибадатхана орнында салынған. Собордың ішінде 18 ғасырда негізгі шіркеу жаңартылса да, романдық стилін сақтап қалған крипта бар. XX қыркүйек алаңы – қаланың маңызды алаңдарының бірі, онда римдік ақын Овидийдің қола мүсіні орнатылған. Корсо Овидио – қаланың басты көшесі, соборды және негізгі алаңдарды байланыстырады. Көше бойында әсем жабық галереялар, дүкендер, кафелер, сарайлар мен шіркеулер орналасқан. Анунциата сарайы мен СС Анунциата шіркеуі. Сарай – Сульмонада 1706 жылғы жер сілкінісінен зардап көрмеген ортағасырлық/ерте Ренессанс архитектурасының сирек мысалы. Оның фасадында әдемі мүсіндер мен ою-өрнектер бар. Сарайдың ішінде қаланың римдік тарихын көрсететін мұражай мен түрлі артефакттар жинақталған. Шіркеу – барокко стиліндегі әдемі архитектуралық ескерту, онда әсем интерьер мен қоңырау мұнарасы бар. Пьяцца Гарибальди – қаладағы ең үлкен алаң, онда барокко дәуірінен қалған үлкен фонтан орналасқан. Жазда мұнда жыл сайын "Giostra Cavalleresca" атты ортағасырлық фестиваль мен жылқы жарысы өтеді. Пасха күні көпшілік "Мадонна че Скаппа" рәсімін тамашалау үшін жиналады. Бұл рәсімде Мадоннаның мүсіні алаң бойымен процессиямен әкелінеді, ал оны көтеріп жүрушілер алаңның екінші жағындағы қайта тірілген Христос мүсінімен кездесу үшін жүгіріп барады. Алаңның оңтүстік жағында 12 ғасырға жататын готикалық су құбыры орналасқан. Аптасына екі рет, сәрсенбі және сенбі күндері, алаңда базар өткізіледі. Ежелгі қаланың қалдықтары қирағандықтан көп қызығушылық тудырмаса да, бұл жерде үлкен қала болғанын көрсетеді. Олардың арасында амфитеатр, театр және термалардың қалдықтары бар, олар қазіргі қала қақпасынан тыс орналасқан. Қаладан шамамен 3 км қашықтықта, Монте-Морроне тауының етегінде, Овидийдің вилласы деп есептелетін торлы қабырғалардың қираған қалдықтары бар. Бүгінде бұл орын Геркулес Куриноның қасиетті жері ретінде танымал. Жақын жерде Папа Целестин V-нің усақ шіркеуіне жақын орналасқан Badia Morronese, үлкен (119 × 140 м) діни кешен орналасқан. Ол 1241 жылы Целестинмен шіркеу ретінде құрылып, кейін кеңейтіліп, монастырьға айналдырылды.

Рокка Калассио

Рокка Калассио – Калассио муниципалитетіне қарасты тау басындағы бекініс немесе рокка. Апеннин тауларындағы ең биік қамал. Тек әскери мақсаттар үшін тас және кірпіштен салынған, ақсүйектердің тұрғын үйі емес, әскерлерді орналастыруға арналған бұл бекініс Навелли жазығына қарайды және ежелгі Карапелл барониясының ең биік нүктелерінің бірінде орналасқан. Бекініс құрылысы X ғасырда бір қарауыл мұнарасы ретінде басталды. XIII ғасырда төрт цилиндрлі мұнаралары бұрыштарда, ішкі мұнараның айналасында қабырғаланған аула салынды. Бекіністің төменгі жартысы жоғарғы жартысына қарағанда едәуір үлкен тастардан тұрғызылған. Бұл ерекшелік оның негізін басып алушылар үшін бұзу мүмкін емес ету үшін жасалған деп саналады. Бекініс ешқашан шайқаста сынақтан өткен жоқ. Дегенмен, 1461 жылдың қараша айында Рихтер шкаласы бойынша 7-8 балға дейін жететін жер сілкінісінен ауыр зақым көрді. Калассио қаласы, бекіністің төменгі жағында орналасқан, қайта салынды, бірақ бекініс қалпына келтірілмеді.

Авеццано

1915 жылғы жер сілкінісінен толыққанды қираған Авеццанода, Абруццо аймағындағы басқа да жерлер сияқты, ерекше қызығушылық тудыратын ескерткіштер жоқ. Дегенмен, қаланың ежелгі тарихына қатысты маңызды қалдықтарды көруге болады. Алба Фукенс ежелгі Римдік орталығының қалдықтары қаланың солтүстігінде 7 шақырым қашықтықта орналасқан. Castello Orsini Colonna 1490 жылы Джентиле Виржинио Орсини салдырған, ол бұл қамалды 12-шы ғасырға жататын бұрынғы ортағасырлық мұнараның айналасында тұрғызған; ол шаршы тәрізді, бұрыштарында дөңгелек мұнаралар бар. Қамал жобасын инженер Франческо ди Джорджио Мартини басқарған болуы мүмкін. 16-шы ғасырда Маркантонио Колоннаның бұйрығымен қамал кеңейтіліп, әсем резиденцияға айналдырылды. 1915 жылғы жер сілкінісінен ауыр зақымданған қамал 1990 жылдан кейін ішінара қалпына келтірілді. Клавдий туннельдері қаланың оңтүстігінде орналасқан. Олар император Клавдийдің 41 және 52 жылдар аралығында салдырған, император осы кезде Фучино көлін құрғатуға алғашқы әрекеттер жасады. Бұл туннельдерді салуға 25 000 құл жұмыстандырылды. Олар 32 ұңғыма және 6 туннель қазып шықты. Көлдің көп бөлігі құрғатылды, бірақ Рим империясы құлағаннан кейін туннельдер тосылып, көл бұрынғы деңгейіне оралды. Көп ғасырлар өткен соң Алессандро Торлония император Клавдийдің бастапқы жобасын пайдаланып, Фучино көлін толығымен құрғатып, үлкен көлдің орнында құнарлы жазық құрды. 1977 жылы туннельдер археологиялық саябақ ретінде ашылды. Авеццано соборы 1000 жылы салынған және 13-шы ғасырда құжатталған. 1915 жылғы жер сілкінісінен қирағаннан кейін, 1940 жылдан кейін Авеццаноның жаңа орталық алаңында қайта салынды. Фасады нео-Ренессанс травертинінен жасалған. Үш есіктің үстінде Мәсіхті және Авеццаноның екі қорғаушысын – Құдай Ана мен Әулие Варфоломейді бейнелейтін мозаикалар орналасқан. Собордың ішкі бөлігінде үш кең зал және 1955 жылы орнатылған құнды орган бар. Мадонна ди Пиетракуарияның алғашқы киелі орны 1268 жылы Тальякоццо шайқасынан кейін Анжу әулетінен шыққан Карл I тарапынан қиратылып, бірнеше ғасырдан кейін қайта салынды. 1915 жылы ол ауыр зақымдарға ұшырамады және жер сілкінісінен аман қалған көптеген адамдарға пана болды.