Крукстон қалысы: Глазгоның ежелгі ортағасырлық қамалы
Crookston Castle
Крукстон қалысы – Глазго, Шотландиядағы ортағасырлық сарайдың қиратылысы. 12 ғасырда салынған, 1400 жылдар шамасында қайта жаңартылған тарихымен танысыңыз!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Крукстон қамалы – Шотландияның Глазго қаласының Поллок аймағында орналасқан қираған ортағасырлық қамал. Ол қала орталығынан оңтүстік-батысқа қарай шамамен 5 миль (8 км) қашықтықта, Леверн өзенін қарап тұратын төбеде, оның Ақ Арба өзенімен қосылар жеріне жеткенше орналасқан. Крукстон қамалы 1400 жыл шамасында Дарнли Стюарттарымен салынған, ал оның ішінде 12 ғасырда салынған қоршау жұмыстары бар. Бұрын Леннокс графтары мен герцогтарына тиесілі болған қамал 1544 жылы қоршаудан кейін кеңінен жөнделген және Глазгодағы жалғыз сақталған ортағасырлық қамал болып табылады.
Crookston Castle is a ruined medieval castle in the Pollok area of Glasgow, Scotland. It is located some 5 miles (8 km) south west of the city centre, on a hill overlooking the Levern Water, just before its confluence with the White Cart Water. Crookston Castle was built by the Stewarts of Darnley around 1400, and is set within earthworks constructed in the 12th century. Once the property of the earls and dukes of Lennox, the castle was extensively repaired following a siege in 1544, and it is the only surviving medieval castle in Glasgow.
Тарих
Крукстонды 12 ғасырдан бері қорғаныс дигімен қоршап тұрған, Сэр Роберт де Крок, сонымен қатар Крукстон ауылына есімін берген, ағаш және топырақтан тұрғызылған қамал салған. 1180 жылы де Крок негізін салған шіркеудің қалдықтары табылды. Сондай-ақ, осы жерде одан бұрынғы бекініс болғандығының дәлелдері де анықталды. Крукстон жерін 1330 жылы сэр Алан Стюарт сатып алды, ал 1361 жылы Дарнлидің сэр Джон Стюартына өтті. Дарнли Стюарттары ертедегі қамалдың орнына 1400 жыл шамасында қазіргі тас құрылысын тұрғызды. 1489 жылы Леннокс графы Стюарт Джеймс IV-ке қарсы бүлік көтерді. Джеймс Эдинбургтен Монс Мег зеңбірегін әкеліп, қамалға бомбалау шабуылын жасап, батыс жағын дерлік толығымен қиратты және оның жылдам тапсырылуын қамтамасыз етті. 1544 жылдың 3 сәуірінде қамал Арран графы мен кардинал Битон тарапынан қоршауға алынып, басып алынды, ал Леннокс графы Глазго қамалын қорғап тұрды. Осы кезде Крукстон Леннокс графтарының басты резиденциясы саналды. 1544 жылдың мамырында регент Арран қамалға бес зеңбірешіні орнатты. Дарнли Стюарттарының ең танымал өкілі – Шотландия королевасы Мэридің екінші күйеуі болған Генри Стюарт, Дарнли лорды. Осы жұбайлық Крукстонда, қарағай астында некелескен болуы мүмкін, ал оның ағашынан Крукстон қамалының моделі жасалған, қазір ол Полок үйінде қойылған. 1572 жылы Крукстон тағы бір Стюартқа, Леннокс графына берілді. 1703 жылы Леннокс герцогы қамалдың иелігін Монтроз герцогына сатты, ол 1757 жылға дейін Монтроз герцогтарының меншігінде болды, содан кейін Монтроздың 2-ші герцогы Уильям Грэм оны Поллоктың Максвеллдеріне сатты. Бүгінде Крукстон қамалы ескерткіш ретінде тіркелген. Оның күтімі Historic Environment Scotland-қа жүктелген, және қамал жалпы жұртшылыққа ашық. Глазго соборынан кейін Глазгодағы екінші ең көне ғимарат осы қамал.
Crookston is surrounded by a defensive ring ditch that dates back to the 12th century when Sir Robert de Croc, who also gave his name to the village of Crookston, built a timber and earth castle. Remains of a chapel founded by de Croc in 1180 have been uncovered. Evidence of an even earlier fortification on the same site has also been found. The lands of Crookston were bought by Sir Alan Stewart in 1330, and passed to Sir John Stewart of Darnley, in 1361. The Darnley Stewarts replaced the early castle with the present stone structure around 1400. In 1489 the Stewart Earl of Lennox rebelled against James IV. James responded by bringing the cannon Mons Meg from Edinburgh and bombarding the castle, virtually destroying its western end and ensuring a quick surrender. On 3 April 1544, the castle was besieged and taken by the Earl of Arran and Cardinal Beaton, while the then Earl of Lennox was defending Glasgow Castle. At this time, Crookston was regarded as the principal house of the earls of Lennox. Regent Arran installed five gunners in the castle in May 1544. Most famous of the Darnley Stewarts was Henry Stuart, Lord Darnley, who was second husband to Mary, Queen of Scots. It may have been at Crookston that the couple were betrothed, under a yew tree. and a model of Crookston Castle, now on display in Pollok House, was carved from its wood. In 1572, Crookston was granted to another Stewart, Charles, the Earl of Lennox. In 1703 the Duke of Lennox sold the castle to the Duke of Montrose, and it remained the property of the Dukes of Montrose until 1757, when it was sold by William Graham, 2nd Duke of Montrose to the Maxwells of Pollok. Today, Crookston Castle is a scheduled monument. Its maintenance is the responsibility of Historic Environment Scotland, and the castle is open to the public. It is the second oldest building in Glasgow, after Glasgow Cathedral.
Сәулет
Крукстон қамалы табиғи төбеде орналасқан, оны әлі де көруге болатын ежелгі сақина тәрізді ор қазбасы оның биіктігін одан әрі күшейтеді. Солтүстік жағында Леверн өзеніне тік құлау бар. Қамалда төртбұрышты негізгі бөлік бар, ол әр бұрышындағы мұнаралармен нығайтылған. Бұл ерекше "Х" пішінді жоспарды құрайды, осындай ерекше орналасу Эрмитаж қамалында да кездеседі. Кіреберіс солтүстік жағында, солтүстік-шығыс мұнарасына іргелес орналасқан және қорғау үшін порткуллис пен екі есік орнатылған. Оң жақта тік қабырғалық баспалдаққа шығуға болады, ал алдында жарықшалары мен құдығы бар цилиндрлі күмбезді жертөле орналасқан. Зал бірінші қабатта орналасқан, ол да күмбезделген және 8,3 метр биіктікке жетеді. Оңтүстік-шығыс бұрышындағы бұрылатын баспалдақ арқылы залдың үстіндегі екінші қабатқа, сондай-ақ шығыс мұнараларындағы жоғарғы бөлмелерге өтуге болады. Мұнаралардың әр қабатында бір-бір бөлмеден бар. Солтүстік-шығыс мұнарасының жертөлесінде тек жоғарыдан ғана кіруге болатын түрме орналасқан, ал ең жоғарғы қабатында заманауи темір баспалдақтар арқылы мұнараның төрт қабатына шығуға болады, бұл төбеден әсерлі көрініс ашады. Солтүстік-шығыс мұнарасының жоғарғы бөлігі, оның ішінде консольдері де 19 ғасырда қайта салынған.
Crookston Castle sits atop a natural hill, emphasised by the early ring ditch, which can still be seen. To the north is a steep drop to the Levern Water. The castle has a rectangular main block, which was strengthened by a tower at each corner. This formed an irregular 'X plan' shape, an unusual layout also seen at Hermitage Castle. The entrance is on the north side, adjacent to the north east tower, and defended by a portcullis and two doors. A straight mural stair leads up to the right, while ahead is a barrel vaulted basement with slit windows and a well. The hall is at first floor level, and was also vaulted, rising to 8.3 m high. A turnpike stair in the south east corner gave access to another storey above the hall, as well as upper rooms in the eastern towers. The towers had one room on each floor. In the basement of the north east tower is a prison only accessible from above, while at the top there is access to the four storeys of the tower, via modern iron ladders, opening onto an impressive view from the roof. The top of the north east tower, including corbels, was also rebuilt in the 19th century.
Өлеңдер мен көркем әдебиеттер
Роберт Бернс, Уильям Мадэрвелл және Роберт Таннахилл ақындары өз шығармаларында осы қамал туралы айтқан, ал сэр Уолтер Скотт 1820 жылғы "Абат" романында Шотландия королевасы Мэри Лэнгсайд шайқасын оның ырыс ағашының көлеңкесінен қарағандығын айтқан. Дегенмен, жер бедері бұл мүмкін емес етеді.
The poets Robert Burns, William Motherwell and Robert Tannahill have all mentioned the castle in their works, while Sir Walter Scott, in his 1820 novel The Abbot, suggested Mary, Queen of Scots, watched the Battle of Langside from beneath its yew tree, although the topography makes this impossible.