Қара күн

Кіріспе

Эдвард Эббидің 1971 жылғы "Қара күн" романы – Эдвард Эббидің 1971 жылғы романы. Онда Гранд-Каньон ұлттық паркіндегі құпия жоғалу оқиғасында қате айыпталған, американ қызына ғашық болған өрт күзетшісі туралы айтылады.

Өмірбаян

Романда орын аты аталмаса да, ол Гранд-Каньон ұлттық паркінің солтүстік жиегінде орналасқан, ол жерде Эбби сол кезде Солтүстік жиегіндегі негізгі кіреберістің шығысында өрт күзетшісі болып жұмыс істеген. Стивен Пайн өзінің Солтүстік жиектегі өрт сөндіруші ретінде өткен жылдарының естеліктері «От жиекте» кітабында Аббатхана туралы былай деп жазды: «От келе бастап, кете берді, Солтүстік жиек мұнарасынан бір сөз де шығармай. Әбенирдің мұнарада екенін ешкім айта алмады. Ол жазушы еді, оның хабарлаған жалғыз «түтіні» – романдарындағылар. Ол кіреберіс кабинасының артындағы трейлерде тұратын, бірақ ол жиі болмайтындықтан, қарауылдың қажеті жоқ екенін көрсетті, себебі Әбнердің мұнарада болуы – ешкімнің болмауымен тең еді. Лауазым жойылды». Ол төрт маусым бойы сонда болды және өзінің «Аббидің жолы» кітабында шындығын айтып жазды. Эбби кітапты екінші әйелі Джудиге арнады, ол роман жарық көрмес бұрын жедел лейкемиядан қайтыс болды. Джуди Эббимен өрт сөндіруші болып жұмыс істеген кезде біраз уақыт өткізгендіктен, кейбір оқырмандар кітап олардың қарым-қатынасына негізделген деп санайды. Алайда, Джеймс М. Кахаланның «Эдвард Абби: Өмір» кітабында Сэнди Маккензи кейіпкерінің 1963 жылы Аббимен романдық қарым-қатынаста болған әйелдің бейнесі екені айтылады. Оның бұл кітаптың алғашқы нұсқасы Джуди қайтыс болғаннан екі жыл бұрын, 1968 жылы аяқталды. Кахалан былай деп жазады: «Бұл олардың некесінде дау тудырды. 1968 жылдың 17 наурызында ол Джудидің оны жек көретінін, «бұл менің ескі махаббат оқияларымның бірі деп ойлағанын, бұл бір жағынан дұрыс, бірақ өте өзгертілген және асыра айтылған түрде. Егер ол өлі махаббаттан гөрі ештеңе де қалмағанын түсінсе ғой» деп айтқан». «Қара күн» – Аббидің АҚШ-тың батыс бөлігінде 66-шы тас жолымен саяхаттаған жас мохикандар тобы туралы жазған ертеректегі кітабының бастапқы атауы болуы мүмкін, бірақ кітап ешқашан жарияланбады және бүгінгі күнге дейін жарияланбаған күйінде қалды. Терри Биссон «Американдық бүлікшілер» (2003) кітабында Аббидің «Жолдың соңында» деген атауды қарастырғанын жазды. Ол қолжазбаның жарияланбауының себебі, Эбби өзінің «Жолда» кітабын аяқтағаннан кейін Джек Керуактың «Жолда» кітабы жарық көргені. Екі кітаптың да өте ұқсас болуына байланысты, Эбби роман жарық көрген жағдайда плагиатқа ұлығудан қорқыды. «Қара күн» термині Аббидің шығармаларында жиі қолданылды. Ол оны екінші кітабында, «Таудағы отта» алғаш рет қолданды, онда Білли сүйікті атын, Раскалды біреу өлтіргенін білгеннен кейін салған эскизін сипаттайды. Avon баспасының алғашқы нұсқасы тек 100 000 дана сатылды, ал «Desert Solitaire» және «The Monkey Wrench Gang» кітаптарының алғашқы нұсқалары жарты миллионнан астам дана сатылды. Джеймс М. Кахаланның Эдвард Аббидің өмірбаянында айтылғандай, «Нью-Йоркер» журналы «Қара күнді» «ұятты жаман роман» деп атады. Алайда, Аббидің өзі оны өзінің ең жақсы кітаптарының бірі деп санайды.

Although the location is not mentioned by name in the novel, it is set at the North Rim of Grand Canyon National Park, where Abbey worked at the time as a fire lookout in the fire tower just east of the main entrance at the North Rim. Stephen J. Pyne in his memoirs of his years as a firefighter at the North Rim, Fire on the Rim, wrote, concerning Abbey: "fire busts came and went with hardly a word from the North Rim tower. Whether Abner was even in the tower, no one could say. He was a writer, and the only smokes he reported were the ones in his novels. He lived in a trailer behind the entrance cabin, but he was absent so often that he demonstrated that we did not need a lookout, because having Abner in the tower was the same as having no one. The position was abolished." Abbey was there for four seasons and wrote a nonfiction account in his book Abbey's Road. Abbey dedicated the book to his second wife Judy, who had died of acute leukemia just before publication of the novel. Because Judy had spent some time with Abbey when he worked as a fire ranger, some readers naturally believe the book is based on their relationship. However, according to James M. Cahalan's Edward Abbey: A Life, the character of Sandy MacKenzie was actually based on a woman Abbey had an affair with in 1963. His first draft of this book was completed in 1968, two years before Judy's death. Calhalan writes: "it was a bone of contention in their marriage. He reported on March 17, 1968, that Judy hated it, 'thinking it the story of one of my old love affairs, which in a way it is, but only in a greatly altered and much exaggerated way. If only she understood that there's nothing deader than a dead romance.'" Black Sun may have been the original title considered to an earlier book Abbey had written about a group of young mohicans driving across the western United States on U. S. Route 66, but the book was never published and remains unpublished to this day. Terry Bisson wrote in American Rebels (2003) that the title Abbey was considering was "Down the Road." The reason that manuscript was never published was because not long after Abbey finished his book, On the Road by Jack Kerouac appeared, and the two books bore so many resemblances that Abbey feared he would be accused of plagiarism if his novel were published. The term "black sun" was used often in Abbey's work. He used it first in his second book, Fire on the Mountain to describe a sketch Billy makes after they discover someone has shot Billy's favorite horse, Rascal. The first run paperback edition by Avon sold only 100,000 copies, where the first run of paperback editions for Desert Solitaire and The Monkey Wrench Gang both sold more than a half million copies. According to James M. Cahalan's biography of Abbey, Edward Abbey: A Life, The New Yorker called Black Sun "an embarrassingly bad novel." Abbey himself, however, considered it one of the best books he had ever written.