Германияның Зиттау қаласы: тарих, география және мәдениеті
Zittau
Зиттау қаласы – Германияның Саксония штатындағы, Лузация аймағындағы маңызды қала. Тарихымен, сәулетімен және композитор Маршнердің туған жері ретінде танымал.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Зитау (;; Żytawa;;; Жоғарғы Лузация диалектісі: Sitte) – Германияның Саксония жерінің ең оңтүстік-шығыс қаласы және Германияның ең шығыс ауданы – Гёрлиц ауданында орналасқан. Халық саны шамамен 25 000 адамды құрайды және Лузация (Жоғарғы Лузация) аймағындағы маңызды қалалардың бірі болып табылады. Зитау қаласының орталық бөлігі әлі де өзінің бастапқы сұлулығын сақтап, әртүрлі сәулеттік кезеңдерден келген көптеген үйлермен әсемделген: итальян стилінде салынған танымал ратуша, Санкт-Иоанн шіркеуі және ортағасырлық мұраға ие мал төлеу орны (Сальцхаус). Бұл көп қабатты ғимарат Германиядағы өз түріндегі ең көне ғимараттардың бірі. Зитау – неміс композиторы Генрих Маршнердің туған жері.
Zittau ( ; ; Żytawa; ; Upper Lusatian dialect: Sitte) is the southeasternmost city in the German state of Saxony, and is located in the district of Görlitz, Germany's easternmost district. It has a population of around 25,000, and is one of the most important cities in the region of Lusatia (Upper Lusatia). The inner city of Zittau still shows its original beauty with many houses from several architectural periods: the famous town hall built in an Italian style, the church of St John and the stables (Salzhaus) with its medieval heritage. This multi storied building is one of the oldest of its kind in Germany. Zittau is the birthplace of the German composer Heinrich Marschner.
География
Зитау Мандау өзенінің жағасында орналасқан, ал Польшамен шекараны құрайтын Лузация Нейсесі қаланың шығысын шайқап өтеді. Екі өзеннің қосылған жері қаланың оңтүстік-шығысында жатыр. Оңтүстікке қарай Германия, Польша және Чехия елдерінің үштік шекарасы орналасқан, ал Хартау ауылы Лузация Нейсесінің Германия мен Чехия арасындағы қысқа бөлігін құрайтын жерде жатыр. Зитау Зитау ойпатында, Зитау тауларының (Судеттердің бір бөлігі) солтүстігінде орналасқан. Зитау Лузация Нейсесінің ар жағында, ғарыштан көрінетін ең ірі жасанды шұңқырдың бірі – Туров көмір кенішінің қасында жатыр.
Zittau sits on the Mandau River, while the Lusatian Neisse, which forms the border with Poland, touches the city in the east. The confluence of both rivers is located in the southeast of the city. Further south is a tripoint of Germany, Poland and the Czech Republic, and the incorporated village of Hartau lies where the Lusatian Neisse forms the German/Czech border for a short distance. Zittau lies in the Zittau Basin, just north of the Zittau Mountains (part of the Sudetes). Zittau is located right next to the Turów Coal Mine, one of the largest artificial holes visible from space, on the other side of the Lusatian Neisse.
Климат
Климат қоңыржай, суық қыстармен және жылы жаздармен сипатталады, жылдық орташа температурасы 8,6 °C. Жылдық жауын-шашын мөлшері 883 мм құрайды. Жыл бойындағы барлық он екі ай ылғалды болады. Кёппен және Гейгер классификациясы бойынша климат Cfb санатына жатады.
The climate is cool temperate with cool winters and warm summers with an average annual temperature of 8.6 °C. The annual precipitation total is 883 mm. All twelve months are humid. The climate classification according to Köppen and Geiger is Cfb.
Тарих
Қаланың тарихы 12 ғасырдағы славян қонысына дейін жетеді. Бұл аймақ 11 ғасырдан бастап Чехия (Богемия) герцогтығына (кейін Корольдыққа) қарасты болды. Ол алғаш рет 1238 жылы латын тілінде "Ситавия" деп аталып өтті. 1346 жылы Явор герцогы Генрих I қайтыс болғаннан кейін, ол қайтадан Чехия (Богемия) тәжінің құрамына кірді. Қаланың гербінде әлі де Чехия арыстаны мен Силезия Пиасттардың бүркіті бейнеленген. 1346 жылы қала Жоғарғы Лузацияның алты қала одағының мүшесі болды. Сол кезде қалаға ерекше атақ берілді – оны "Die Reiche" ("бай") деп атады, себебі оның тұрғындарының көп бөлігі жақсы жағдайда өмір сүрді. 1359 және 1422 жылдары қала ауыр өрттерге ұшырады. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қалада нацистік түрме және еңбек лагері орналасты. Лагерь "Phänomen Werke Gustav Hiller" жүк машиналарын өндіретін компанияға мәжбүрлі еңбек күшімен қамтамасыз етті (соғыстан кейін VEB Kraftfahrzeugwerk Phänomen болып, 1957 жылы VEB Robur Werke Zittau деп қайта аталды).
The history of the city dates back to a 12th century Slavic settlement. The area belonged to the Czech (Bohemian) Duchy (and later Kingdom) from the 11th century. It was first mentioned under the Latinized name Sitavia in 1238. and after the death of Duke Henry I of Jawor in 1346, it became part of the Czech (Bohemian) Crown again. The city's coat of arms still shows a Czech Lion and a Silesian Piast Eagle. In 1346 the city became one of the members of the Six City League of Upper Lusatia. At that time the city was granted a special title—it was called "Die Reiche" ("the Rich") because of its high proportion of well to do citizens. In 1359 and 1422 it suffered great fires. During World War II, a Nazi prison and a labour camp was located in the city. The camp provided forced labour for Phänomen Werke Gustav Hiller, a truck manufacturing company (which became VEB Kraftfahrzeugwerk Phänomen after the war, renamed VEB Robur Werke Zittau in 1957).
Рейхстаг депутаттары
Солтүстік Германия Конфедерациясы туралы шарт бойынша Саксония Корольдігі 1866 жылы Солтүстік Германия Конфедерациясына қосылды. Бұл, 1871 жылдың 18 қаңтарында Германия империясы құрылғаннан кейін де жалғасты. Осыдан кейін Саксония 1867 жылдың ақпан айынан бастап Рейхстагқа сайлауда қатысты. 1919 жылға дейін, қолданыстағы сайлау округтері таратылғанға дейін, Циттау қаласы бірнеше Рейхстаг депутатын сайлап берді.
Following the North German Confederation Treaty the Kingdom of Saxony entered the North German Confederation in 1866. This continued after the founding of the German Empire on 18 January 1871. Following this Saxony participated in Reichstag elections from February 1867. Zittau returned a series of Reichstag Deputies until 1919 when the existing constituencies were scrapped.
Мәдениет
Зиттау/Гёрлиц қолданбалы ғылымдар университетінде және тәуелсіз Халықаралық аспирантурада Германияның ең кіші университетінде шамамен 3500 студент оқиды; ол Польша мен Чехияның жақын жерлерінен келген студенттерді қабылдайды.
There are roughly 3,500 students studying at the Zittau/Görlitz University of Applied Sciences and at the independent International Graduate School, Germany's smallest university; it caters to students from nearby Poland and the Czech Republic.
Жол
Қала Германиядағы жақсы инфрақұрылымға қосылу мүмкіндігінен мүресіз, бірақ Баутцен мен Гёрлиц арасындағы ең жақын тас жолға тікелей байланыс құру жоспарлануда. Қала Либерецке және Чехияның қалған бөлігіне 35-ші екі қатарлы тас жол арқылы, қаланың оңтүстігінде салыстырмалы түрде жақсы байланысқа ие.
The city lacks connections to good infrastructure in Germany, but a direct link is planned to the nearest motorway between Bautzen and Görlitz. The town is relatively well connected to Liberec and the rest of the Czech Republic through dual carriageway 35 just south of the town.
Темір жол
Зитау теміржол станциясы қала орталығының солтүстігінде орналасқан. Жолаушылар тасымалын үш теміржол компаниясы жүзеге асырады. Біріншісі – Vogtlandbahn, ол Дрезденнен Зитауға, содан кейін тікелей Чехиядағы Либерецке дейін қызмет көрсетеді. Екіншісі – Ostdeutsche Eisenbahn (ODEG), ол Зитауды Гёрлицке, Польшаға қосылатын бағыттармен, және Коттбусқа байланыстырады, ал Коттбустан Берлинге қатынас бар. Зитау 1848 жылы ашылған Зитау–Лёбау темір жолының бойында орналасқан, бұл Германиядағы ең көне темір жолдардың бірі. Зитау қала шегіндегі төрт станциясы бар Зитау–Курорт Ойбин/Курорт Йонсдорф темір жолы – мұралық тар телімді темір жол, ол жолаушыларды Зитаудан Зитау тауларындағы Ойбин және Йонсдорф тау курорттық қалаларына жеткізеді. Оны Саксония Жоғарғы Лузация теміржол компаниясы басқарады.
Zittau railway station is located north of the town's centre. Passenger services are operated by three railway companies. The first being Vogtlandbahn, which provides a services from Dresden to Zittau and then directly through to Liberec in the Czech Republic. The second is Ostdeutsche Eisenbahn (ODEG), which links Zittau to Görlitz, with connections to Poland, and Cottbus, where connections to Berlin exist. Zittau is located on the Zittau–Löbau railway which was originally opened in 1848, making it one of the oldest railways in Germany. The Zittau–Kurort Oybin/Kurort Jonsdorf railway with all together four stations within Zittau's limits is a heritage narrow gauge railway taking passengers from Zittau to the mountain spa resort towns of Oybin and Jonsdorf in the Zittau Mountains. It is operated by the Saxon Upper Lusatian Railway Company.
Шекараны кесіп өту орындары
Зитау Чехия, Германия және Польша мемлекеттерінің шекараларының қиылысқан жеріне жақын орналасқан. Бұл жерде бірнеше халықаралық шекара өткізу пункттері бар. Дегенмен, 2007 жылдың 21 желтоқсанында барлық үш ел Шенген аймағының құрамына кіргеннен кейін тұрақты иммиграциялық және кедендік бақылау тоқтатылды.
Zittau is located close to the point where the Czech Republic, Germany, and Poland meet and there are several international border crossings in the vicinity. Permanent immigration and customs controls were, however, removed on 21 December 2007, when all three countries became part of the Schengen Area.
Германия Чехия
Хартау – Храдек над Нису: Бұл өткел тек жаяу жүргіншілерге арналған және Зиттаудың оңтүстігіндегі Хартау ауылында орналасқан.
Hartau – Hrádek nad Nisou: Located in the village of Hartau south of Zittau, this crossing is for pedestrians only.
Германия Польша
Zittau Chopinstraße – Sieniawka: Бұл өткел нүктесі Германия мен Польша арасындағы шекараны құрайтын Лаузицер-Найссе өзені үстінен өтетін көпірден тұрады. Көпірден кейін орналасқан поляк қаласы – Сиенявка (1945 жылға дейін Клейншонау). Zittau Friedenstraße – Porajów: Бұл да Лаузицер-Найссе өзені үстінен өтетін көпір, ол Зиттаудың оңтүстігінде орналасқан. Шекарадан кейін орналасқан поляк ауылы – Поражов (Гросспорич). Бұл өткел Чехияға, Поражовтың оңтүстігіндегі Чехия-Польша шекаралық пункті арқылы өтетін адамдарға арналған. Чехия шекаралық пункті Храдек над Нису (Гроттау) қаласында орналасқан. Zittau Lusatiaweg – Porajów: Бұл бұрын жабық болған көпір 2007 жылдың желтоқсан айында жаяу жүргіншілер мен велосипедшілерге қайта ашылды. Зиттау – Одер-Найссе сызығындағы Германия мен Польша арасындағы халықаралық өткелдер ретінде бірнеше өзен көпірлерінің жабық қалған жалғыз қаласы, тіпті екі ел де Шенген аймағына кіргеніне қарамастан.
Zittau Chopinstraße – Sieniawka: This crossing point consists of a road bridge over the Lausitzer Neisse River which forms the border between Germany and Poland to the east of Zittau. The Polish town after the crossing is Sieniawka (Kleinschönau before 1945). Zittau Friedenstraße – Porajów: Also consisting of a road bridge over the Lausitzer Neisse River south of Zittau. The Polish village after the border is Porajów (Großporitsch). This crossing is used for those proceeding to the Czech Republic via the Czech Polish border crossing south of Porajow. The Czech border crossing is located at Hrádek nad Nisou (Grottau). Zittau Lusatiaweg – Porajów: this formerly closed bridge was re opened to pedestrians and cyclists in December 2007. Zittau is the only city along the Oder–Neisse line where a number of river bridges remain closed as international crossing points between Germany and Poland even though both countries are in the Schengen Area.