Кіріспе

Мельбурндағы тас жол. Шығыс тас жолы, бірақ жобасы мен құрылысы 1974 жылдың 1 шілдесінде Country Roads Board-тың тікелей жауапкершілігіне берілді; Тас жол Балвин Норт арқылы оңтүстік-шығысқа қарай Булен жолынан Донкастер жолына дейін ұзартылды және 1982 жылы ашылды, оның маңызды бөлігі – 2,4 км-лік Кунунг ағысының құйма бетон құбырға жер астына көмілуі, бұл тас жолға көбірек орын беруге мүмкіндік берді. Викторияның маңызды артериялық жолдарын жалпы басқару және дамыту жауапкершілігі VicRoads-қа берілді: 2004 жылы VicRoads Коллингвудтағы Голд-стриттен Донвальдегі Спрингвейл-роудқа дейінгі Шығыс тас жолын (Тас жол №1830) деп қайта жариялады.

Құрылыс уақыты

1977 – Алғашқы кезең, Александра Парадынан Буленге дейінгі 9 км, 1977 жылдың желтоқсанында үш кезеңмен ашылды: Ходдл көшесінен Чандлер тас жолына; Чандлер тас жолынан Берк жолына; Берк жолынан Буленге дейін; жалпы құны (Ходдл көшесіндегі қосалқы жұмыстарды қоса алғанда) 84 миллион австралия доллары. 1982 – Екінші кезең, Булен жолынан Донкастер жолына дейін 3 км-ге ұзартылды, 1982 жылдың 3 маусымында Көлік министрі, құрметті С.М. Крабб депутат ашты. Әр бағытта екі жолақтан, сондай-ақ төтенше тоқтау жолақтарымен, құны 24 миллион доллар. 1997 – Үшінші кезең, Донкастер жолынан Спрингвейл жолына дейін 7 км-ге ұзартылды, 1997 жылдың желтоқсанында ашылды, құны 250 миллион доллар. 3-кезеңде сәулетшілер Вуд Марш/Пелс Иннес Нилсон Кослофф жобалаған шудан қорғайтын қабырғалар 1998 жылы Австралия Сәулетшілер институтының Виктория Сәулет медалін және ұлттық Уолтер Берли Гриффин қалалық дизайн сыйлығын жеңіп алды. Бірінші және екінші кезеңдер даулы болды және көп қарсылыққа тап болды, себебі біріншісі Ярра Бенд паркінің ортасынан, ал екіншісі қазір Коунунг Крик қорығы деп аталатын саябақ арқылы салынды. Соңғы жылдары, көлік қадамының өсуімен және Мельбурндағы көліктің тұрақты емес әдістеріне хабардарлықтың артуымен, жергілікті кеңестер (Мельбурн, Ярра және Маннингхэм) Донкастер теміржолын салу үшін үкіметке үлкен қысым көрсетті. 2000 жылдың қазан айында Шығыс тас жолына соңғы 5 км-лік кеңейту жоспарланды: бұл 1,5 км-лік туннельдерді және жоспарланған Скорсби тас жолымен (кейін EastLink) байланысты қамтиды, құны 326 миллион доллар, аяқталуы 2005 жылдың ортасына жоспарланды. Ал Шығыс тас жолының резервациясының қалған бөлігі 2008 жылдың шілдесінде ашылған Рингвуд айналма жолының батыс жартысына салынды. EastLink тас жолын Монаш, Морнингтон түбегі және Франкстон тас жолдарымен байланыстырды.

1969 жылғы Мельбурн көлік жоспары

Алғашында 1969 жылғы Мельбурн көлік жоспарында F 19 деп белгіленген және 1970 жылдардың басында салынып жатқан бұл жол, сол кезде салынып жатқан Тулламарин тас жолымен байланыстырылып, Маруонда тас жолындағы қозғалысты азайтуы тиіс еді. Бірақ Мельбурн қаласының орталық аудандарының тұрғындары наразылық білдіргені салдарынан, жол Ходдл көшесінде тоқтатылды.

2020 жылғы сәуірдегі апат

2020 жылдың 22 сәуірінде мас жүк көлігінің жүргізушісі Мохиндер Сингх жүк көлігін Porsche 911 және екі полиция машинасына соқты. Полиция машиналарындағы төрт полицей қаза тапты. Porsche жүргізушісі Ричард Пузи де мас болған, кейіннен оқиға орнынан қашып кеткені және өлген полицейлерді бейнеге түсіргені үшін тұтқындалды, содан кейін үш қылмыс бойынша кінәсін мойындады және 10 айға түрмеге жабылды. 2021 жылдың 14 сәуірінде Виктория Жоғарғы соты жүк көлігінің жүргізушісі Сингхті төрт полицейді қасақана өлтіргені үшін кем дегенде 22 жылға бас бостандығынан айырды.

Қауіпсіздік

Кіші және үлкен көліктердің жоғары жылдамдықпен қозғалысына қарамастан, тас жол Мельбурндағы ең қауіпсіз жолдардың бірі саналады. Оның биіктіктегі минималды өзгерістері, үзділіссіз бағыты, кең иықтары мен жақсы күтілген қауіпсіздік кедергілері бар. Тас жолдың ұзын учаскелері маршруты мен тұрғын үйлерге жақындығына байланысты нашар жарықтандырудан зардап шегеді. 2009 жылға дейінгі және оны қоса алғандағы жеті жыл ішінде "Буллен-Бенд" деп аталатын тас жолдың бөлігінде алты адам қаза тапты. Бұл Булен және Донкастер жолдары арасындағы тас жолдың ең тар бұрылысы. Бұрылыс салыстырмалы түрде тығыз болғанына және жылдамдық шегіне қарамастан, жолдың шеттерінде қауіпсіздік кедергілері аз болды, соның салдарынан көліктер мен жол иығындағы ағаштар арасында ешқандай қорғаныс болмады. Қауіпсіздікті арттыру мақсатында тас жолдың бойына икемді кедергілер орнатылды. Бұл шаралар жазатайым оқиғалардың қаупін шамамен 75 пайызға төмендетті.

Кеңейту және жаңарту (Солтүстік-шығыс желісі)

Шығыс тас жолы – қалалық орталыққа (КҚО) кіретін басты тас жолдардың бірі. Он жылдықтар бойы жолдарды кеңейту және инфрақұрылымға инвестиция жасалғанына қарамастан, ол көлік кептелісінің кезеңдерін бастан кешіреді. 2016 жылы Виктория штатының премьер-министрі Дэниел Эндрюс Шығыс тас жолымен байланысатын жаңа ақылы тас жол салуды жариялады. «Солтүстік-Шығыс байланысы» деп аталатын жобаның негізгі бөлігі – Гринсбороның солтүстік-шығыс жаққа орналасқан M80 айналма жолын Балвин Норт қаласындағы Булен жолындағы Шығыс тас жолымен қосатын екі туннель. Күн сайын Шығыс тас жолына және оның айналасындағы қала маңына 135 000-ға дейін қосымша көлік түсуі күтілуде. Жобаның бір бөлігі – Ходдл көшесінен Спрингвейл көшесіне дейінгі тас жолдың барлық бөлігін кеңейту. 45 шақырымға жуық жаңа қатар қосылады, оның ішінде Мидлбороу Роуд пен Чандлер тас жолы арасында алты «жедел» қатар болады. Булен жолынан шығысқа қарайғы кейбір учаскелерде ені 9 қатардан 20 қатарға дейін екі есеге артады, бұл оны әлемдегі ең кең жолдардың біріне айналдырады. Бёрк жолы мен Трамвай жолы арасындағы жаңартуға жататын алғашқы бөліктің құрылысы 2024 жылы басталады, ал келесі кезеңдер 2025 жылы жалғасады. Жаңарту жұмыстары 2028 жылға дейін аяқталуы күтілуде, бұл туннельдердің ашылуымен сәйкес келеді.

Батыс кеңейту (шығыс-батыс байланыс)

Шығыс тас жолының батыс жағындағы Клифтон-Хиллде жалғасатын тас жол жоқ. Осының салдарынан Шығыс тас жолынан келетін көліктер Александра Парады арқылы батысқа және Ходдл көшесі арқылы солтүстік-оңтүстікке таралады. Тас жолды батысқа қарай кеңейтіп, CityLink желісімен және соңында Саншайн-Уэсттегі Батыс айналма жолымен қосу туралы ұсыныстар болған, бірақ бүгінгі күнге дейін ешқайсысы салынбады. 2007 жылдың 1 наурызында Виктория үкіметі халықаралық көлік сарапшысы сэр Род Эддингтон жүргізген маңызды тас жолдарды байланыстыратын зерттеуді жариялады. Эддингтон көлік есебі 2008 жылдың басында жарияланды және қала үшін 20 негізгі ұсынысты, соның ішінде Шығыс тас жолынан CityLink-ке дейін Корольдік саябақ астында тоннель салуды ұсынды. 2013 жылы жаңадан сайланған либералдық үкімет тоннель құрылысын бастайтынын мәлімдеді. Бұл жариялау ұсынысты қолдағандар мен қарсылардың арасында қызу пікірталас пен наразылықтарға әкелді, содан кейін 2015 жылы жаңадан сайланған лейбористік үкімет бұрынғы үкіметпен жасалған келісімдерден бас тартып, жобаны тоқтатты. Шығыс-Батыс байланыс жобасының бір бөлігі – Донкастердегі Ходдл көшесі мен Трамвай жолы арасындағы Шығыс тас жолын кеңейту. Жоба тоқтатылғанға дейін ұсыныстың толық мәліметтері жарияланбады, бірақ оған бойын кергендер мен жергілікті кеңестер қарсы болды.