Кіріспе
Норвегиялық тау шаңғышысы
Стайн Эриксен (11 желтоқсан 1927 – 27 желтоқсан 2015) – Норвегиядан шыққан тау шаңғысымен жарысушы және Олимпиаданың алтын медалінің иегері. Жарыс өмірінен кейін ол АҚШ-тың бірнеше курорттарында шаңғы мектебінің директоры және елшісі болып жұмыс істеді.
Өмірбаян
Эриксен 1927 жылғы 11 желтоқсанда Ослода дүниеге келген. Оның ата-анасы Мариус Эриксен (1886–1950) және Биргит Хейен (1900–1996) болды. Мариус Эриксен 1912 жылғы Олимпиада ойындарында гимнаст ретінде қатысқан. Оның інісі, Мариус Эриксен кіші (1922–2009), тау шаңғысымен айналысты және Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Норвегия Корольдік әуе күштерінде аса қабілетті ұшқыш болды. 1949 жылы Норвегиядағы ең үздік слаломшы болған Стейн Эриксен 1950 жылы Колорадо штатының Аспен қаласында өткен Әлем чемпионатында слаломда қола жүлдеге ие болды. Оның басқа да жетістіктеріне "эриалдарды" (еркін стильдегі шаңғы спортының бір түрі) ойлап табуы және АҚШ-та альпий шаңғысының дамуына үлкен үлес қосуы жатады, ол көптеген шаңғы мектептерінде жаттықтырушы болып жұмыс істеді. Вермонт штатындағы Sugarbush курортында әр жексенбі күні түстен кейін Стейн гимнастикадағы және шаңғы спортындағы тәжірибесін пайдаланып, шаңғымен акробатикалық элементтерді көрсетіп жүрді. Олимпиадалық медальдары үшін Эриксен 1952 жылы Холменколлен медалімен марапатталды. Эриксенді шаңғы спортының "алғашқы жұлдызы" деп атайды, себебі ол әдемі, сәнді және тартымды болған. Атақ-даңқына қарамастан, ол қарапайым мінезді болды. Мысалы, ол: "Қайратты және сенімді бол. Бірақ егер сен кішіпейілді болмасаң, толыққанды бақытты бола алмайсың" деген сөздерін айтқан.
Құрама Штаттардағы өмір
1952 жылғы Олимпиададағы жетістігінен кейін көп ұзамай Эриксен Америка Құрама Штаттарына көшіп барды және өмірінің соңына дейін онда тұрды. Норвегия үшін шаңғы жарыстарына қатысқан кезінде ол Айдахо штатындағы Сан-Вэллиде шаңғыдан сабақ беруші болды. Жарыс карьерасын аяқтағаннан кейін, ол Бойн Маунтин және Пайн Ноб (Мичиган штаты), Шугарбуш (Вермонт штаты), Хевенли Вэлли (Калифорния штаты), Сноумас және Аспен (Колорадо штаты) және Парк Сити (Юта штаты) сияқты түрлі курорттарда шаңғы мектебінің директоры қызметін атқарды. Өлген кезде ол Юта штатындағы Deer Valley курортының шаңғы спорты жөніндегі директоры болды, сондай-ақ Deer Valley қаласындағы Stein Eriksen Lodge шаңғы клубының үйесі болды (бұл клуб Эриксенге тиесілі емес, бірақ оның құрметіне аталған). Эриксен Геррису Эриксенге, содан кейін Франсуазаға үйленді және бес баласы болды: Джулианна Эриксен, Ава, Штайн кіші, Аня және Бьёрн. Ол Юта мен Монтананы да өз үйі деп санады. 1997 жылы Эриксен Норвегия королімен құрметке бөленді. Норвегияға қосқан үлесі үшін ол Норвегия Корольдік Еңбегі Орденімен марапатталды, бұл Норвегия үкіметінің Норвегиядан тыс жерде тұратын адамдарға бере алатын ең жоғары наградасы. Эриксен 2007 жылдың желтоқсан айында Deer Valley-де 80 жылдығын тойлады. Ол 2015 жылдың 27 желтоқсанында, 88 жасқа толып, содан кейін 16 күн өткен соң, Юта штатының Парк-Сити қаласындағы үйінде қайтыс болды.