Кіріспе

Пауль Хаузер, соғыстан кейін туған атын алған Пауль Фальк (7 қазан 1880 – 21 желтоқсан 1972) – неміс генералы, кейіннен Вафен СС-тің жоғары лауазымды командирі. Хаузер Бірінші дүниежүзілік соғыста Пруссия армиясында офицер болып қызмет етті және соғыс аралық Рейхсверде генерал шеніне жетті. Зейнеткерлікке шыққаннан кейін СС-ке қосылып, Вафен СС-ті құруға зор үлес қосты. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол армия тобының командирі деңгейіне көтерілді. Ол Харьковтың үшінші шайқасында, Курск шайқасында және Нормандия операциясында Вафен СС әскерлерін басқарды. Хаузер, Сепп Дитрихпен бірге Вафен СС-тегі ең жоғары шенді офицер болды. Дитрихтен айырмашылығы, Хаузер СС-ке қосылмас бұрын штаб офицерінің біліміне ие болған. Соғыстан кейін ол 1951 жылы Батыс Германиядағы бұрынғы Вафен СС жоғары лауазымды шенеуніктер құрған HIAG лобби тобының және ревизионисттік ардагерлер ұйымының негізін қалаушы мүшесі және алғашқы өкілі болды. Ол Вафен СС-тің құқықтық және экономикалық құқықтарын қалпына келтіру үшін көп бағытты пропагандалық науқанды пайдалана отырып, мақсаттарына жетуге тырысты. Хаузер екі кітап жазды, онда Вафен СС-тің таза әскери рөлін дәлелдеді және екінші кітаптың аталымына сәйкес, оның әскерлері "басқа сарбаздар сияқты" деген пікірді алға тартты. Хаузердің басшылығымен HIAG Вафен СС-тің бейнесін, қадір-қасиетпен соғысқан және соғыс қылмыстарына немесе нацистік қиянаттарға қатысы жоқ, жалпан-еуропалық күш ретінде қайта қалыптастырды. Бұл тарихқа қатысты дұрыс емес пікірлер кейін тарихшылар тарапынан жоққа шығарылды.

Ерте өмір және әскери мансап

Хаузер 1880 жылдың 7 қазанында Бранденбург-ан-дер-Хавель қаласында пруссиялық әскери отбасында дүниеге келді және 1892 жылы әскерге қабылданды. 1899 жылы кадет академиясын бітіріп, 155-ші (7-ші Батыс Пруссия) жаяу әскер полкінің лейтенанты болып тағайындалды. Хаузер 1911 жылы Берлиндегі Пруссия әскери академиясын бітірді. Хаузер 1912 жылы Элизабет Герардқа үйленді; олардың 1913 жылдың желтоқсанында туған бір қызы болды. Олар 1972 жылы қайтыс болғанға дейін бірге өмір сүрді. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол неміс бас штабында және Шығыс майданында штабтық лауазымдарда қызмет етті, негізінен 1916 және 1918 жылдар аралығында 109-шы жаяу әскер дивизиясында болды. 1918 жылы майор шеніне көтеріліп, соғыстан кейінгі Рейхсверде қалды, 1927 жылы полковник (Oberst) шеніне жетті. Хаузер 1932 жылы Рейхсверден генерал-лейтенант шенімен зейнеткерлікке шықты, Штеттиндегі Веркрейс II (2-ші әскери округ) штабының бастығы, 10-шы жаяу әскер полкінің командирі және 4-ші жаяу әскер дивизиясының орынбасары командирі сияқты әртүрлі лауазымдарды атқарды. Хаузер Бірінші дүниежүзілік соғыс ардагерлерінің оңшыл ұйымы "Дер Штальхельмге" қосылып, 1933 жылы оның Бранденбург-Берлин бөлімшесінің басшысы болды. Одан кейін Stahlhelm Sturmabteilung (SA) құрамына енгізілді, ал SA таратылғаннан кейін SS-ке қосылды.

СС мансабы

1934 жылдың қарашасында Хаузер СС-тің Әзірлеме әскеріне (SS Verfügungstruppe; SS VT) ауыстырылып, СС Юнкерс-Школа Бад-Тольцке тағайындалды. 1936 жылы СС ВТ инспекторы болды. Осы қызметте Хаузер әскердің әскери және идеологиялық даярлығына жауапты болды, бірақ оған басқару құқығы берілмеді. Әскерлерді орналастыру туралы шешім Генрих Гиммлердің қолында болды. Бұл Гитлердің 1938 жылғы 17 тамыздағы бұйрығына сәйкес келіп, осы әскерлерді "әскердің де, полицияның да құрамына кірмейтін", тек оның қарамағындағы күш ретінде сақтау ниетімен жасалған. Хаузер 1939 жылы Польшаға жасалған шабуыл кезінде Веермахт/СС Панцер дивизиясы Кемпф құрамында бақылаушы ретінде қызмет етті. 1939 жылдың қазан айында СС ВТ Хаузердің басшылығымен СС Февлюгнс дивизиясы (SS Verfügungs Division) деп аталған моторизацияланған жаяу әскер дивизиясы болып құрылды. Ол 1940 жылғы Франция кампаниясы мен Барбаросса операциясының бастапқы кезеңдерінде 2-ші СС дивизиясы «Дас Райх» (Das Reich) дивизиясын басқарды. Кеңес Одағындағы қызметі үшін Хаузер 1941 жылы Темір крестің рыцарь дәрежесімен, ал 1943 жылы дубо жапырақтарымен марапатталды (Нормандиядағы қызметі үшін қылыштармен марапатталды). Ол ауыр жарақат алып, бір көзін жоғалтты. Сауыққаннан кейін, ол жаңадан құрылған СС Танк корпусына (1943 жылдың маусымында II СС Танк корпусы деп қайта аталды) басшылық етті және Гитлердің тікелей бұйрығына қарамастан, қоршаудан сақтану үшін Харьковтан әскерін шығарды. Ол Курск шайқасында 1-ші, 2-ші және 3-ші СС дивизияларын басқарды. Курск шайқасынан кейін корпусы қайта құрылды (1-ші, 2-ші және 3-ші СС Танк дивизиялары 9-шы және 10-шы СС дивизияларымен алмастырылды) және Италияға, содан кейін Францияға жіберілді, онда ол Нормандия кампаниясының бастапқы кезеңдерінде оларға басшылық етті. Жетінші армияның қолбасшысы Фридрих Доллманның қазасынан кейін Хаузер оның орнына тағайындалды. 1944 жылы Фалез қоршауы кезінде Хаузер ауыр жарақат алды (жақ сүйегінен оқ тиді). Хаузер 1944 жылдың тамызында СС Обер-Группенфюрері (SS Oberst Gruppenführer) шеніне көтерілді және содан кейін 3 сәуірге дейін Оберрейн армия тобының және кейіннен G армия тобының қолбасшысы болды. Жозеф Геббельс оны қызметтен босатар күні: «Ол сынақтан өтпеді» деп жазды. Ол соғысты фельдмаршал Альберт Кессельрингтің штабында аяқтады. Нюрнберг процесінде ол Вафен СС тек әскери рөл атқарғанын және соғыс қылмыстары мен қиянаттарға қатысқан жоқ екенін мәлімдеді.

АҚШ армиясының тарихи бөліміне жұмыс

Соғыстан кейін Хаузер АҚШ армиясының тарихи бөлімінде жұмыс істеді, онда Франц Халдердің жетекшілігімен неміс генералдары АҚШ армиясы үшін Екінші дүниежүзілік соғыстың операциялық зерттеулерін жазды, бастапқыда әскери тұтқындар ретінде, кейіннен жұмыскерлер ретінде. 1940 жылдардың соңында Хаузер жетінші армияның одақтастардың Нормандиядан шығуына жауап беруін зерттеді. Бұл зерттеу Рудольф Кристоф фон Герсдорф, Генрих Фрейхер фон Лютвиц, Вильгельм Фахрбахер және Генрих Эбербахтың еңбектерімен бірге 2004 жылы «Fighting the Breakout: The German Army in Normandy from COBRA to the Falaise Gap» деген атпен жарияланды.

Вафен-СС лобби тобының жетекшісі

1950 жылдан бастап Хауссер HIAG ұйымында белсенді болып жұмыс істеді, ол ревизионистік ұйым және бұрынғы Waffen SS мүшелерінің лобби тобы еді. HIAG 1950 жылдың соңында жергілікті топтардың еркін біріккені ретінде құрылды; алайда 1951 жылдың қазанында Батыс Германияда 376 жергілікті филиалы бар екенін мәлімдеді. 1951 жылдың желтоқсанында Хауссер оның алғашқы өкілі болды. 1951 жылдың соңында алғашқы мерзімді басылымын жариялағаннан кейін, HIAG өзіне назар аударуды бастады және қоғамдық пікірталас тудырды, оның ішінде ол неонацистік ұйым деген күдіктер де болды. Осыған жауап ретінде Хауссер Бундестагқа ашық хат жолдап, бұл айыптауларды жоққа шығарды және HIAG-ді бұрынғы Waffen SS әскерлерінің мүддесін қорғайтын ұйым деп сипаттады. Хауссер оның мүшелері радикализмнің барлық түрлерін қабылдамайтынын және "құрметті азаматтар" екенін мәлімдеді. Лоббилік жұмыстарының бір бөлігі ретінде HIAG, 1980 жылдары HIAG-ді зерттеген тарихшы Дэвид К. Ларджтың сөзінше, "тарихи деректерді манипуляциялауға немесе оларды жай ғана елемеуге" тырысты. HIAG-тің тарихты қайта жазуына тенденциялы мерзімді басылымдар, кітаптар және қоғамдық сөздер, сондай-ақ оның жариялау мақсатына платформа ретінде қызмет еткен Munin Verlag баспасы кірді. Munin Verlag-тың басты мақсаты – HIAG-пен бірлесіп, бұрынғы Waffen SS мүшелерінің "соғыс оқиғаларын" жариялау еді.

Мемуарлары

Пауль Хаузердің 1953 жылғы "Waffen SS im Einsatz" ("Waffen SS in Action") кітабы HIAG жетекшілерінің бірі жазған алғашқы маңызды еңбек болды. Ол оңшыл саясаткер және баспагерге тиесілі болған баспадан шықты. Бұрынғы Вермахт генералы Хайнц Гудерианның кіріспе сөзі Вафен-СС әскерлеріне қолдау көрсетіп, оларды "Еуропалық идеяның алғашқы іске асырылуы" деп атады. Кітапта Вафен-СС шетелдік еріктілердің батыл күресімен көпұлтты күшке айналғаны, "Ұлы еуропалық идеяның жауынгерлік үлгісі" ретінде сипатталды. Тарихшылар бұл сипаттаманы жоққа шығарып, оның негізінен нацистік пропаганда екенін айтады, ол Вафен-СС қатарын шетелдік еріктілермен толтыруға бағытталған. Бұл хабарлама кейіннен HIAG тарапынан күштің тарихи және құқықтық жағдайына қол жеткізу үшін қайта пайдаланылды. "Waffen SS in Action" кітабы Батыс Германияның Жастарға зиянды әдебиеттерге қарсы федералдық департаментінің наразылық тудыратын соғыс кітаптарының тізіміне енгізілді. Бұл тізім 1960 жылдардың басында осындай еңбектердің шағын жастағыларға сатылуын шектеу мақсатымен құрылды, себебі олардың шовинистік көзқарастары мен зорлық-зомбылықты мақұлдауы. Кейін Хаузер 1966 жылы HIAG баспасынан "Soldaten wie andere auch" ("Басқа сарбаздар сияқты") атты тағы бір кітап жазды. Әскери тарихшы С. П. Маккензидің сөзіне қарағанда, бұл еңбек HIAG жетекшілерінің Вафен-СС-ті қалай есте сақтауды қалағанын көрсетеді, ал тарихшы Чарльз Сиднор оны "сондай-ақ тенденциялы" деп сипаттады. Хаузердің кітаптары, сондай-ақ басқа HIAG мүшелері мен бұрынғы Вафен-СС генералдары Феликс Штайнер мен Курт Майердің еңбектері тарихшы Чарльз Сиднор тарапынан "[Вафен-СС] жақтаушы әдебиетінің ең маңызды туындылары" деп сипатталды. Бұл еңбектер нацистік партияның әскери тармағын жаңартуды талап етіп, Вафен-СС мүшелерін құрбандықтар және дұрыс түсінілмеген батырлар ретінде көрсетті.