Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Австралияның аборигендері Даргуг немесе Даруг халқы – Австралияның аборигендері болып табылады. Олар туыстық байланыстармен тығыз байланысты және отарлау алдында отбасылық топтарда немесе руларда шебер аңшылар ретінде өмір сүрген, қазіргі Сиднейдің көп бөлігіне шашырап орналасқан. Дхаругтар Брокен шығанағының солтүстігінде Авабакал, солтүстік-батыста Даркинджунг, батыста Вираджури, Оңтүстік жотасының шығыс шетінде Гандангара, ал оңтүстік-шығыста Иллаварра аймағында Тхаравалмен шектесетін.
Aboriginal Australian people
the Aboriginal Australian people
The Dharug or Darug people, are an Aboriginal Australian people, who share strong ties of kinship and, in pre colonial times, lived as skilled hunters in family groups or clans, scattered throughout much of what is modern day Sydney. The Dharug were bounded by the Awabakal to the north of Broken Bay, the Darkinjung to the northwest, the Wiradjuri to the west on the eastern fringe of the Blue Mountains, the Gandangara to the southwest in the Southern Highlands, and the Tharawal to the southeast in the Illawarra area.
Дхаруг тілі
Дхаруг тілі қазір қайта жандану кезеңінде және әдетте бір тілді құрайтын, ішкі және жағалау диалектілерінің бірі саналады. Австралия диалектісінде дәстүрлі өмір салтын сақтайтын кез келген аборигенді білдіретін, қаралап айтылатын "myall" сөзінің бастауы – Дхаруг тіліндегі "mayal" сөзі, ол басқа тайпадан келген кез келген адамды білдірген.
The Dharug language, now in a period of revitalisation, is generally considered one of two dialects, inland and coastal, constituting a single language. The word myall, a pejorative word in Australian dialect denoting any Aboriginal person who kept up a traditional way of life, originally came from the Dharug language term mayal, which denoted any person hailing from another tribe.
Елдің атауы
Норман Тиндейл Дхаруг жерлерін Хоксбери өзенінің сағасын қамтыған, және ішкі жағында Виктория тауына дейін созылған деп санады. Оларға Кемпбелтаун, Ливерпуль, Камден, Пенрит және Виндзор аймақтары кірді.
Norman Tindale reckoned Dharug lands as encompassing , taking in the mouth of the Hawkesbury River, and running inland as far as Mount Victoria. It took in the areas around Campbelltown, Liverpool, Camden, Penrith and Windsor.
Әлеуметтік ұйым
Дәстүрлі түрде, ішкі дхаругтар мен жағалау дхаругтары, катунгаль немесе "теңіз халқы" арасында мәдени айырмашылық болған. Соңғылары каноэ жасаған, ал олардың тамақтануы негізінен теңіз тағамдарынан – Сидней портындағы, Ботани шығанағындағы және олармен байланысты өзендердегі балықтар мен моллюскалардан тұрған. Ішкі дхаругтар паиендра немесе "құрал жасайтын халық" болған. Олар кенгуру, эму және басқа құрлық жануарларын аулаған, сондай-ақ тас балталарды жиі пайдаланған.
Traditionally, there was a cultural divide between the inland Dharug and the coastal Dharug, katungal or "sea people". The latter built canoes, and their diet was primarily seafood, including fish and shellfish from Sydney Harbour, Botany Bay and their associated rivers. The inland Dharug were paiendra or tool people. They hunted kangaroos, emus and other land animals, and used stone axes more extensively.
Байланыс тарихы
1790 жылдардың соңына қарай Хоуксбери өзені аймағына 400-ден астам британдық қоныс аударушы талап етті. Қоныс аударушылар салған фермалар өзенге және Дхаруг халқының азық-түлік көзіне кедергі келтірді, бұл шабуылдан олардың наразылығын тудырды. Дхаругтар жүгері жинау үшін фермалар арқылы өтіп бара жатқанда қоныс аударушылар тарапынан өлтірілді, сондықтан олар егістіктерді өртеп жіберу үшін шабуылдар ұйымдастырды. Қарсыласу күшейді және 1795 жылы үкімет фермаларды қорғау үшін әскер жіберді. Дхаругтардың өлтірілген денелерін темір қақпақтарға іліп, ескерту ретінде ағаштарға асып қойды. 1801 жылы губернатор Кинг әскерге Жорж өзені бойындағы фермаларды күзетуді және кез келген Дхаругты көздеріне түскен бойда атуды бұйырды. Партизандық соғыс соншалықты тиімді болды, 1816 жылы губернатор Маккуори аборигендерге үйлерден немесе қалалардан екі шақырымнан жақын жерде қару алып жүруге немесе алтыдан көп адамнан жиналуға тыйым салды. Ол сондай-ақ қоныс аударушыларға өздігінен қорғану топтарын құруға және үш жаңа әскери бекет салуға рұқсат берді. Пемулвуй басқарған топ Парраматтаға батыл шабуыл жасады, онда ол ауыр жарақат алды және қашып кетті. Оның тобы төрт қоныс аударушыны өлтіргені және әйелдерді зорлағаны үшін жала жапты. Үкімет оны тірі немесе өлген күйі ұстауға бұйрық берді. 1802 жылы оны екі қоныс аударушы өлтірді, ал оның басын кесіп, тұздап, губернатор Кинг сэр Джозеф Банкске жіберді. Бүгінгі күнге дейін Пемулвуйдың басы қайтарылмады және оған лайықты жер берілген жоқ. Ол Лондонның Британ мұражайында «жоғалды». Пемулвуйдың ұлы Тедбери 1810 жылға дейін фермаларға шабуыл жасады. Тағы бір белгілі шабуылшы – Москито. Ол екі онжылдық бойын топқа жетекшілік етті, содан кейін 1823 жылы Ван Димен жерінде тұтқындалып, асылды. 1789 жылы британдықтар әкелген шешек ауруы кейбір аймақтарда халықтың 90% дейін құртып жіберді. Олар Хоксбери аймағының құмды тастарындағы табиғи үңгірлерде және жартастарда өмір сүрді, бірақ кейбіреулері қабық, таяқ және бұтақтардан шатырлар жасады.
By the late 1790s, the Hawkesbury River area was claimed by more than 400 British settlers. The farms made by the settlers were barriers to the river and to the food supply of the Dharug people, who were rightly upset by this invasion. The Dharug who crossed the farms to pick up corn were killed by the settlers, so they organized raids to burn the crops. The conflict scaled and in 1795 the government provided troops to protect the farms. The bodies of any Dharug killed were to be put in iron gibbets and hung from trees as a warning. In 1801, Governor King ordered troops to patrol farms on the Georges River and shoot any Dharug on sight. The guerrilla was so effective that in 1816 Governor Macquarie forbade Aboriginals to carry any weapons within two kilometres of a house or a town or to congregate in groups bigger than six. He also authorised settlers to establish vigilante groups and the creation of three new military outposts. A group led by Pemulwuy made a daring raid on Parramatta, where he was severely wounded and fled. His band was accused of killing four settlers and falsely accused of raping women. The government issued orders for his capture, dead or alive. He was killed by two settlers in 1802, and his head was severed, pickled and dispatched by King to Sir Joseph Banks. To date Pemulwuy's head has not been returned and he has not had a proper burial. It is 'lost' in the British Museum in London. Pemulwuy's son, Tedbury, raided farms until 1810. Another famous raider was Mosquito. He led a group for two decades, until he was captured and hanged in Van Diemen's land in 1823. Smallpox, introduced in 1789 by the British, wiped out up to 90% of the population in some areas. They lived in the natural caves and overhangs in the sandstone of the Hawksbury region, although some did choose to make huts out of bark, sticks and branches.
Жақында болған дау
Даргуг халқының мәдени байланысының берік орталығы – "Қара қаласы" (қазіргі Колеби маңындағы) Блэктаун жергілікті басқару аймағында орналасқан. Алайда, 2012 жылдың қыркүйегінде Блэктаун қаласы Даргуг халқын аймақтың дәстүрлі иелері деп мойындауды тоқтатты. Кеңес сондай-ақ, кейбір кеңесшілер қарсылығына қарамастан, "Блэктаун" атауын өзгерту процесін қарастыру туралы шешім қабылдады. 2012 жылы Даргуг халқын мойындауды талап ететін онлайн петиция басталды. 2020 жылы Хиллс Шир Кеңесі, жергілікті басқару аймағы Даргуг жерін қамтитын, өзінің мәжілістерінде Елді мойындауды қосу туралы өтініштерді қабылдамау арқылы дау тудырды. Хиллс Шир Кеңесі – Сиднейдегі мәжілістерінде Елді мойындауды жүргізбейтін жалғыз жергілікті кеңес.
A strong centre of cultural attachment for the Dharug people has been the "Blacks Town" (at the modern suburb of Colebee) in the Blacktown local government area. However, in September 2012 the City of Blacktown decided to cease recognising the Dharug people as the traditional owners of the area. The council also passed a motion, opposed by some councillors, to begin a process to consider changing the name "Blacktown". An online petition was launched calling for the recognition of the Dharug people in 2012. In 2020, the Hills Shire Council, whose local government area covers Dharug land, caused controversy by rejecting requests to include an Acknowledgement of Country at its meetings. The Hills Shire Council is the only Sydney local council that does not include an Acknowledgement of Country at its meetings.