Кіріспе

1975 жылғы Норман Джуисоннің фильмі

«Ролербол» – Норман Джуисонның режиссерлік және продюсерлік жұмысымен жасалған 1975 жылғы антиутопиялық ғылыми-фантастикалық спорттық фильмі. Басты рөлдерді Джеймс Кан, Джон Хаусман, Мод Адамс, Джон Бек, Мозес Ганн және Ральф Ричардсон сомдады. Уильям Харрисон жазған сценарий, алғаш рет 1973 жылғы қыркүйек айында «Esquire» журналында жарияланған «Roller Ball Murder» атты оның өзінің қысқа әңгімесіне негізделген. «Ролербол» негізінен американдық актерлермен түсірілгенімен, режиссері канадалық, ал фильмді американдық «United Artists» компаниясы көрсеткен. Дегенмен, түсірілімдер Лондон мен Мюнхенде жүргізілді.

Сюжет

2018 жылы Джонатан Е. команда капитаны және Хьюстон роллербол командасының тәжірибелі жұлдызы. Энергия корпорациясының төрағасы, қоғамды билейтін корпорациялардың бірі және команданың демеушісі Бартоломью мырза, Джонатанға оның мансабын баяндайтын кезеңдік телешоуда зейнетке шығу туралы хабарласа, ол зейнетақының жомарт пакетін ұсынады. Джонатан бас тартады және бірнеше жыл бұрын корпоративтік басшының өзіне ұнағандықтан одан тартып алған бұрынғы әйелі Элламен кездесуді сұрайды. Джонатан кітапханаға барады, онда барлық кітаптар корпорациялардың қалауынша өңделгенін және цифрлық форматқа ауыстырылғанын, ал қазір олар үлкен, қорғалған корпоративтік орталықтардағы суперкомпьютерлерде сақталатынын біледі. Джонатанның досы және бұрынғы жаттықтырушысы Клетус, қазір Энергияның атқарушы директоры, Атқару комитетінің одан қорқуын ескертеді, бірақ оның себебін анықтай алмайды. Роллербол ережелері өзгергеннен кейін, ол мағынасыз зорлық-зомбылыққа айналады. Хьюстон мен Токио арасындағы жартылай финалдық матч Джонатанның жарақат алып алаңнан шығуы үмітімен айыппұлсыз және шектеулі ауыстырулармен өтеді. Матчтың қатыгездігі бірнеше ойыншының өліміне әкеледі және Джонатанның жақын досы және командаласы Мунпиді комаға түсіреді, бірақ Хьюстон ойынды жеңіп алады. Телеконференцияда Атқару комитеті финалдық матчты айыппұлсыз, ауыстырусыз және уақыт шектеусіз өткізуге шешім қабылдайды. Джонатанның ойыншы ретіндегі танымалдылығы мен ұзақ өмір сүруі Роллерболдың жасырын мақсатына қауіп төндіреді: жекеліктің бекерлігін көрсету. Джонатан барлық адамзат білімінің сақталымы орналасқан, «Zero» деп аталатын орталық суперкомпьютерге қол жеткізу үшін Женеваға барады, бірақ оның жады бұзылған екенін көреді. Кейін Джонатанға бұрынғы әйелі Элла келіп, оны зейнетке шығуға және алдағы ойынның «өлімге» дейін болатынын түсіндіруге шақырады. Джонатан әйелінің келуін Атқару комитеті ұйымдастырғанын түсінеді және екеуінің бағалы естеліктері сақталған фильмін жойып, «Мен сені өз жағымда болғым келді» дейді. Джонатан қауіпке қарамастан, Нью-Йоркқа қарсы чемпионат ойынында ойнауға шешім қабылдайды. Финалдық матч қатал гладиаторлық күреске айналады. Бірден кейін Джонатан Хьюстон командасынан жалғыз қалған ойыншы болады, ал Нью-Йорк командасынан конькиші мен мотоциклші ғана қалды. Бартоломью мырзаның ложасының алдындағы қақтығыста Джонатан конькишіні өлтіріп, допты алады. Мотоциклші шабуылдайды, Джонатан оны мотоциклінен құлатып, жерге түсіреді. Ол допты басынан жоғары көтеріп, тоқтап қалады. Қарсыласын өлтіруден бас тартып, Джонатан тұрып, қақпаға қарай жүгіріп, допты соғып, ойынның жалғыз голын соғады. Содан кейін Джонатан жеңіспен айналып, көрершіндер оның есімін айғайлайды, алдымен үнсіз, содан кейін күркіреген дауысқа дейін, ал Бартоломью мырза асығыс түрде трибунадан шығып кетеді.

Өндіріс

"Ролербол" ареналық сахналары Батыс Германияның Мюнхен қаласындағы Руди Седльмайер залында түсірілді. Бұл зал әлемдегі дерлік дөңгелек пішінді жалғыз спорт аренасы болғандықтан таңдалды, оны түсірілім тобы өз пайдалануына алып, түсірілімге қажетті өзгерістер енгізе алды. Мюнхендегі жаңа BMW бас кеңсесі мен мұражай ғимараты Мюнхендегі Олимпиадалық саябақтағы Энергия корпорациясының бас кеңсесі ретінде көрсетілген. Саутгемптон қаласының жанындағы Фоули электр стансасында да түсірілімдер жүргізілді. Джонатан Е. корпоративтік шешімдер бойынша суперкомпьютер "Zero" консультациясы үшін Женеваға барған сахнада Ұлттар сарайының сыртқы түсірілімдері қолданылды. Фильмнің көптеген маңызды экшн-сахналарына қосқан үлесін ескере отырып, "Ролербол" Голливудтың каскадерлеріне экранда алғашқы рет көрсетілген ірі туындысы болды. Фильм 35 мм форматында 1.85 пропорциясымен түсірілді, бірақ кейбір кинотеатрларда 70 мм форматында 2:1 пропорциясымен көрсетілді. Ағылшыз кәсіпқой күрескері Марк Рокко бұл фильмде каскадер ретінде жұмыс істеді және "Rollerball" есімін өзінің лақап аты ретінде пайдаланды.

Музыка

Бахтың ре минорындағы Токкатасы мен фугасы ашылыс титрлерінде және финалдық сахнада Саймон Престон органмен орындалады, бұл фильмді бастап, аяқтайды. Альбинони/Гиацоттоның соль минорындағы Адажиосы және Шостаковичтің 5-ші симфониясының Largo бөлігі фильмдегі кейбір сахналардың атмосферасын, көңіл-күйін және реңін қалыптастыру үшін қолданылады. Классикалық музыканы Андре Превин дирижерлік еткен Лондон симфониялық оркестрі орындады, ол фильм үшін "Executive Party" музыкасын және белгілі бір матчтар алдында орындалатын корпоративтік әнұрандарды да жазды.

Кассалық жинақ

Фильм Солтүстік Америка кассасында 6,2 миллион долларлық прокаттық түсім жинады.

Видео ойындар

1985 жылы IJK Software компаниясы Commodore 64 компьютері үшін Rocketball атты ойын шығарды, оның ұпай ережесі фильмдегі ойынға негізделген. 1989 жылы Microïds Atari ST, Amiga, Amstrad CPC және MS DOS платформалары үшін Killerball деп аталатын бейресми жалғасын жариялады. 1997 жылы Z Axis Games компаниясы фильм негізінде Rollerball видео ойынының ресми адаптациясын жасап жатты, бұл MGM Interactive видео ойындарының көрмесінің бір бөлігі болды. Ойынның мақсаты фильмдегі болашақ ойынның әрекетін қайта жасау еді, ол 2098 жылғы Rollerball маусымында фильм оқиғаларынан 10 жыл өткеннен кейін өтеді. Ойыншы әлем бойынша Rollerball командаларын басқаруға жауапты болады, олар шабуылшылар, қорғаушылар, қақпашылар және реактивті мотоциклдер мен магниттік роликтің көмегімен жарысатын басқа ойыншылардан құралған. Rollerball: The Video Game ойыны 1998 жылдың бірінші тоқсанында PlayStation, PC және Nintendo 64 платформалары үшін шығаруға жоспарланған, бірақ 1998 жылдың ортасына дейін кейінге шегерілді, содан кейін баспагер MGM Interactive банкротқа ұшырағандықтан жоба тоқтатылды. 2004 жылы I play компаниясы ұялы телефондарға арналған Rollerball ойынын жасап шығарды. Ол 2002 жылғы қайта түсірілімге емес, 1975 жылғы түпнұсқа фильмге негізделген. Speedball және оның жалғасы Speedball 2: Brutal Deluxe ойындары Rollerball-дан үлкен шабыт алғанын көпшілік айтады, бірақ Bitmap Brothers компаниясының негізін қалаушы Майк Монтгомери бұл туралы жоққа шығарып, Speedball-дың фильммен ұқсастығы көбінесе кездейсоқтық екенін мәлімдеді.