Ракеталық оқтарды қолданатын қару

Кіріспе

Кішкентай ракеталық снарядтарды атуға арналған қару.

Гирожет – 1960 жылдары жасалған, снарядтарын гироскоптық түрде тұрақтандыру әдісімен ерекшеленетін қарулар отбасысы. Гирожеттер инертті оқтардың орнына, аздап кері соққы беретін және жану газдарының қысымына төтеп беру үшін ауыр ствол немесе патрон ұясы қажет етпейтін шағын ракеталар – Микроджеттерді атып шығарады. Түтікшенің ішіндегі жылдамдығы өте төмен болды, бірақ 30 фут (9 метр) қашықтықта шамамен артты. Нәтижесінде, өте жеңіл және тасымалдауға ыңғайлы қару пайда болды. Қазіргі кезде өндіріліп шығарылмайтындықтан, коллекционерлердің іздестірісінде болып, тіпті ең көп таралған модельдерінің де бағасы 1000 доллардан асып түседі. Оларды сирек атып, оқ-дәрісі бар болған жағдайда, бір данасы 200 доллардан жоғары тұрады.

Тарих

Роберт Майнхардт пен Арт Биль бірігіп MBAssociates немесе MBA компаниясын құрды, оның мақсаты Бильдің броняны тесіп өтетін ракеталық оқ-дәрілерін жасау еді. Алғашқыда .51 калибрлі болып жасалған, патрондардың .49 және 6 мм-ден 20 мм-ге дейінгі калибрлері болды және олар өздігінен қозғалатын ракеталар еді. Гирожет қаруларының бірнеше түрі жасалды, оның ішінде пистолет, карабин және мылтық, сондай-ақ взвод деңгейіндегі жеңіл пулемет және Lancejet деп аталатын инелі пистолет жобаланды; алайда, тек пистолет пен карабин ғана салынды. Ғарыш дәуіріне тән карабиндер мен алынып-қойылатын дүңгіршесі бар шабуылды мылтықтың нұсқасы АҚШ армиясымен сынақтан өтті, бірақ олардың бірнеше мәселелері анықталды. Бір мәселе – ауа кіретін тесіктер ылғалды ауаны отынға өткізіп, жанудың сенімділігін азайтатын. Порттардың өзі де оңай ластануы мүмкін еді, бірақ бұл мәселені дүңгіршелерді немесе порттарды герметикалық жабу арқылы шешуге болады делінген. Сынақтан өткен Гирожет үлгілерінің дәлдігі төмен, ауыр, баяу зарядталатын және сенімсіз болды. Ең жақсы жағдайда, 1% сәтсіздік деңгейі көрсетілді; пайдаланушылар нашар көрсеткіштерді атады, көптеген оқ-дәрілер алғашқыда оқ атпады, бірақ кейін атып шықты. Бұл кемшіліктерді уақыт өте келе жоюға болар еді, бірақ технология дәстүрлі шағын қаруларға қарағанда артықшылықтар ұсынбады, сондықтан өмір сүре алмады. Алғашқы конструктор Роберт Майнхардт 1962 жылға дейін Калифорния штатының Плезантон қаласынан өзінің досы Ник Минчакиевичтің көмегін сұрап, оқ-дәрілерді тұрақтандыруға көмектесуді өтінді. Минчакиевич артқы тұтандыру тым қауіпті болғандықтан, қайырылатын қанаттарды жасады. Бірақ қайырылатын қанаттар өндіріс кезінде күрделі өңдеуді қажет ететіндіктен тым қымбатқа түсті. Қайырылатын қанаттары бар екі сынақ калибрі 6 мм және 13 мм болды. Үлкен мемлекеттік келісімшарттар мүмкіндігіне байланысты шешімді жылдамдату қажет болғандықтан, Минчакиевич оқ-дәрілерді немесе снарядтарды алға жылжығанда айналдыру үшін диагональды желдеткіш тесіктерді ойлап тапты, бұл оларды гироскоптық түрде тұрақтандырды, мылтық сияқты. Бұл әдіс барлық Mainhardt калибрлерінде Гирожет үшін қолданылды. Минчакиевич Майнхардтты жобаны асықтыру пистолетті нашар және сенімсіз ететіні туралы ескертті. Ливермор аэроғарыштық пластикалық зертханасында ақысыз жұмыс істеп, Минчакиевич дәлдікті жетілдіру үшін тағы алты ай сұрады және Гирожетті Колт Бейбітшілігінен де танымал етуді көздеді. Бірақ Майнхардт пен Әуе күштері Вьетнам үшін қазіргі қару-жарақ пен технологияға мұқтаж болды. Минчакиевич тіпті маркетингтік стратегияны қолданып, Джин Родденберридің көмегімен пистолетті "Жұлдызды жол" сериалында пайдалануға тырысты. Родденберри Гирожетті ұнатса да, ол "сәулелі қаруды" қалады, жаңа ғасырдың технологиясы болса да, жай ғана ракеталық снаряд атып шығаратын пистолетті емес.

Robert Mainhardt and Art Biehl joined forces to form MBAssociates, or MBA, in order to develop Biehl's armor piercing rocket rounds. Originally developed in a .51 caliber, the cartridges were self contained self propelled rockets with calibers ranging from .49 and 6mm to 20mm. A family of Gyrojet weapons was designed, including the pistol, the carbine and a rifle, as well as a proposed squad level light machine gun and a needlegun known as the Lancejet; however only the pistol and carbine were built. The space age looking carbines and an assault rifle variant with a removable grip inserted magazine were tested by the US Army, where they proved to have problems. One issue was that the vent ports allowed humid air into fuel, where it made the combustion considerably less reliable. The ports themselves could also become fouled fairly easily, although it was suggested that this could be solved by sealing the magazines or ports. Versions of the Gyrojet that were tested were inaccurate, cumbersome, slow loading, and unreliable. At best, a 1% failure rate was suggested; users quote worse figures, with many rounds that misfired the first time but later fired. Possibly these disadvantages could have been overcome in time, but the technology did not offer enough advantages over conventional small arms to survive. The original designer Robert Mainhardt enlisted the help of his friend Nick Minchakievich of Pleasanton, California, before 1962, in helping to stabilize the projectiles or ammunition. Minchakievich first developed retractable fins after rear ignition proved too dangerous. But the retractable fins proved too expensive, requiring advanced machining during production. The two experimental calibers with retractable fins were 6mm and 13mm. Rushed for a solution due to the possibility of large government contracts, Minchakievich then invented diagonal vented ports to make the projectiles or ammunition spin while advancing, stabilizing the projectiles gyroscopically, in the same manner as a rifle. This method was used in all the Mainhardt calibers for the Gyrojet. Minchakievich warned Mainhardt that rushing the project would only make the pistol shoddy and unreliable. Working for free out of his Livermore Aerospace Plastics Lab, Minchakievich requested six more months to perfect an accurate projectile, and make the Gyrojet more famous than the Colt Peacemaker. Mainhardt and the Air Force declined as current ordnance and technology was in demand for Vietnam. Minchakievich even attempted a marketing strategy by enlisting the help of Gene Roddenberry in using the pistol on Star Trek. Although Roddenberry loved the Gyrojet, he wanted a "ray gun" and not a pistol that merely shot a rocket projectile, no matter how advanced for the twentieth century.

Дизайн

Кәдімгі атыс қаруы мен зымыранның арасындағы негізгі айырмашылық – атыс қаруының оғы қарудың стволында максималды жылдамдыққа жетеді, содан кейін траекториясы бойынша баяулайды; ал зымыран отын жану кезінде үдеуін жалғастырады, содан кейін қуаты таусылғаннан кейін инерциямен ұшады. Оқтың максималды кинетикалық энергиясы – стволының аузында, ал зымыранның максималды кинетикалық энергиясы – отын толық жанып кеткеннен кейін пайда болады. "Bathroom Reader's Institute" кітабында Gyrojet зымыранының жану уақыты секундының 1/10 бөлігі деп көрсетілген, ал "The 'DeathWind' Project" жобасында – 0,12 секунд. Атыс қаруының жалғақталған стволы жоғары дәлдікпен өндірілуі керек және өте жоғары қысымға төтеп беруге қабілетті болуы тиіс; пайдалану барысында ол айтарлықтай тозуға ұшырайды. Gyrojet зымыраны күшті емес, қарапайым тік, тегіс қабырғалы түтік арқылы атылады. Дәлдікті арттыру үшін оқты айналдыру қолданылады. Оқ үшін бұл стволдағы спиральді жалғақтарға басып айналу арқылы жүзеге асырылады. Зымыранның осылай тұрақтандыруға жеткілікті бастапқы энергиясы жоқ. Gyrojet зымыранының айналу тұрақтандыруы төрт кішкентай зымырандық тесікті бұрыштап орналастыру арқылы қамтамасыз етілді, жалғақталған стволға басып айналдыру арқылы емес. Ствол ішіндегі жану газдары оның желдеткіш тесіктері арқылы шығарылды. Айналу тұрақтандыруының дәлдігі нысанаға алу техникасы ретінде ұшыру түтігін бағыттаудың және түтікпен оқтың бағытын шектеудің дәлдігімен шектеледі. Бұл техника атқыштан нысанаға тікелей көруді талап етеді. Зымыран төмен энергиямен стволдан ұшып шығады және отын шамамен 60 фут (18 метр) қашықтықта түгел жанып кеткенше үдеуін жалғастырады, сол кезде 180 граммдық зымыранның жылдамдығы шамамен, Mach 1-ден сәл жоғары болады, бұл әдеттегі .45 ACP оғынан екі есе көп энергияға ие. Сынақ нәтижелері әртүрлі болғанымен, сынақтан өткендер кейбір оқтардан дыбыстық жарылыс естілгенін, ал басқаларынан тек сызылу естілгенін хабарлады, бұл максималды жылдамдықтың Mach 1-ден сәл төмен және сәл жоғары болғанын көрсетеді. 1965 жылы тапанша өндірушісі 5 миллиметрлік дәлдікке (шамамен 17 MOA, немесе 25 метрде шамамен 4,5 дюйм) қол жеткізе алатынын мәлімдеді, бұл сол кездегі әдеттегі тапаншалардан нашар. Алайда, кейінгі сынақтарда дәлдік өте төмен болды; бұл айырмашылық кейінгі өндірістегі өндіріс ақауына байланысты болған сияқты, ол шығару тесіктерінің бірін жартылай жауып, асимметриялық итермелеуді тудырды, нәтижесінде оқ ауада спиральмен қозғалды.

The inherent difference between a conventional firearm and a rocket is that the projectile of a conventional firearm builds up to its maximum speed in the barrel of the firearm, then slows down over its trajectory; the rocket continues to accelerate as long as the fuel burns, then continues its flight like an un powered bullet. A bullet has maximum kinetic energy at the muzzle; a rocket has maximum kinetic energy immediately after its fuel is expended. The burn time for a Gyrojet rocket has been reported as 1/10 of a second by a Bathroom Reader's Institute book and as 0.12 second by "The 'DeathWind' Project". A firearm's rifled barrel must be manufactured to high precision and be capable of withstanding extremely high pressures; it is subject to significant wear in use. The Gyrojet rocket is fired through a simple straight, smooth walled tube of no great strength. Accuracy is increased by spinning the projectile. This is achieved for a bullet by being forced against spiral rifling grooves in the barrel. A rocket does not have enough initial energy to allow stabilization this way. Spin stabilization of the Gyrojet was provided by angling the four tiny rocket ports rather than by forcing the projectile through a rifled barrel. Combustion gases released within the barrel were vented through vent holes in it. Spin stabilization is limited in accuracy as a targeting technique by the accuracy with which one can point the launching tube and the accuracy with which the orientation of the projectile is constrained by the tube. The technique requires the shooter to have a line of sight to their target. The rocket leaves the barrel with low energy, and accelerates until the fuel is exhausted at about 60 feet (18 m), at which point the 180 grain rocket has a velocity of about , slightly greater than Mach one, with about twice as much energy as the common .45 ACP round. While test figures vary greatly, testers report that there was a sonic crack from some rounds, but only a hissing sound from others, suggesting that the maximum velocity varied from slightly below to slightly above Mach 1. In 1965, the manufacturer of the pistol claimed 5 mil accuracy (about 17 MOA, or about 4.5 inches at 25 yards), worse than conventional pistols of the time. However, in later tests accuracy was very poor; the difference seems to have been due to a manufacturing flaw in later production runs which partially blocked one of the exhaust ports, creating asymmetrical thrust that caused the projectile to corkscrew through the air.

Gyrojet MkI

АҚШ әскері бірнеше Гирёджетті сынақтан өткізгеннен басқа, Гирёжеттердің көпшілігі 1960 жылдардың ортасынан бастап коммерциялық нарықта сатылды. Бұл Mark I Gyrojets болды, олар .51 калибрлі ракеталарды ұшырып, өндіруге және сатып алуға қымбат тұратын оқ-дәрілерді пайдаланды.

Gyrojet MkII

1968 жылы АҚШ-тың 1968 жылғы қаруді бақылау заңы жаңа құқықтық термин – «жойғыш құралды» енгізді. Жаңа заңға сәйкес, жарылғыш заттармен толтырылған және диаметрі жарты дюймнен асатын снарядтарды атуға арналған кез келген қару «жойғыш құрал» деп есептелді және оны тіркеу үшін салық төлеу және лицензия алу қажет болды. Бірнеше жылдан кейін тіркеу процесі өзгертілді, бірақ осы аралықта MBA заңмен рұқсат етілген Gyrojet Mark II-ді жасады, ол .49 калибрлі зымырандармен атылды.

Гирожеттік шабуыл мылтығы

АҚШ армиясы сынаған M16 типті эргономикалық шабуыл мылтығының түрі. Бұл түрі толық автоматты ату мүмкіндігіне ие және алынып орналастырылатын тұтқасы бар, сондай-ақ патрондарды салуға арналған ұясы болған. Оқ сыйымдылығын арттыру мақсатында, бұл мылтық 6 мм калибрлі болуы мүмкін.

Гирожеттік карабин

Мұрағаттық түйреуіш, пистолет тұтқасы және оптикалық прицелмен келді.

Гирожет Деррингер

Дэррингер тапаншасы, үстіңгі ұңғысы гирожет оғына арналған.

Гирореактивті жалынды атқылау

Гирожеттік принципті апаттық жағдайда қолданылатын сигналдық шашу шақыру қаруларында пайдалану мүмкіндігі де зерттелді, сондай-ақ граната тастағыш үшін де ұқсас идея қарастырылды. Апаттық тірі қалуға арналған сигналдық шашу шақыру нұсқасы (A/P25S 5A) көп жылдар бойы USAF стандартты жабдығы ретінде тірі қалу жиынтықтарында, жилеттерде және алдыңғы операцияларда сигнал беру үшін қолданылды, сигналдық шашу шақырулар ақ, жасыл, көк және қызыл түстерде қол жетімді болды. Гирожеттік сигналдық шашу шақыру деп аталатын A/P25S 5A жеті шашу шақырудан тұратын белдікпен бірге келді және 1500 футтан (457 м) астам тиімді биіктікке ие болды. Оның дөңгелек мұрынды снаряды ағаштардың арасымен секіріп өтуге және бұтақтардың үстіндегі қалың жапырақтарды аралап өтуге арналған.

Гирожеттік ұшқыш

Гироджеттің су астына арналған қару нұсқасы, "Ланцеджет" деп аталатын, АҚШ әскері қолдану үшін қарастырылған. Ол жоспарланып, сынақтан өтті, бірақ қабылданалмады; қарудың дәлдігі жеткіліксіз болғандықтан, одан әрі қарастырылмайтын болды.

Гирожеттік қатқылдағыш

"Сіз тек екі рет өмір сүресіз" фильмінде қолданылмаған, он екі доңғалақты Gyrojet перделік қорап пішіндес пистолеттің эксперименталды үлгісі жоспарланған еді.

Гирожеттік конверсиялық тапанша

1967 жылы Вьетнамдағы АҚШ әскерилерінің Зерттеулер және байқаулар тобы (SOG) өздерінің жаңа өнімдерінің бірін – "Gyrojet" деп аталатын революциялық реактивтік тапаншаны сынап көруге мүмкіндік алды. Бір сынақ барысында, реактивтік оқ ескі жүк көлігінің есігін тесіп, сумен толтырылған 55 галлондық барабанға кіріп, дерлік қарсы жағынан шығып кетті. SOG-тің сарбаздары оны құммен толтырылған қабырғалардың және тіпті ағаш діңдерінің арқылы да сынақтан өткізді.