Кіріспе

Өсімдік тінінің түрі

Склереидтер – көптеген өсімдіктерде берік тіндердің кішкентай шоғырларын құрайтын, қабықтары өте қалың, лигнификацияланған склеренхима жасушаларының қысқартылған түрі. Көптеген склереидтер алманың өзегін құрайды және гуаваның кедір-бөдір текстурасын жасайды. Склереидтердің пішіні әртүрлі болғанымен, жасушалар көбінесе изодиаметриялық, просенхиматикалық, екі салалы немесе күрделі тарамдалған болады. Олар шоғырларға бірігуі мүмкін, шеткерде орналасқан толық түтіктерді құрауы мүмкін, немесе паренхима тіндерінің ішінде жеке жасушалар немесе жасушалардың кішкентай топтары түрінде кездесуі мүмкін. Оқшауланған склероид жасушасы идиобласт деп аталады. Склереидтер әдетте эпидермисте, негізгі тінде және қантамырлар тінінде кездеседі. "Склереид" терминін Александр Чирх 1885 жылы енгізген.

Шығу тегі

Склероидтар паренхима жасушаларының кешіккен склерозы арқылы қалыптасады немесе дамудың басында жекеленген склероид бастамаларынан пайда болады. Склерификация әдетте жасуша қабырғасының қалыңдауымен және беріктігінің артуымен жүзеге асады. Флоэмада, тіндік өткізу функциясын тоқтатқан жасушаларда склерификация басталуы мүмкін. Қан тамыр тінінде склеридтер камбий және прокамбий жасушаларынан дамиды.

Стеклолық склеридтер

Хоя карнозаның тамырлы аймағында склеридтердің тірегі табылады, ал Хоя және Подокарпус түрлерінің сабақтарының орталық бөлігінде склеридтердің топтары кездеседі. Бұл қалың жасуша қабырғалары мен көптеген ойықтары бар, жақын орналасқан паренхима жасушаларына ұқсайтын склеридтер. Осы ұқсастық бұл склеридтердің бастапқыда паренхима жасушалары болғанын, бірақ склерификация процесінен өткендіктен қазір паренхима емес, склерид жасушаларына айналғанын көрсетеді. Бұл склеридтер брахисклеридтер немесе тас жасушалардың мысалы болып табылады. Склерификация кезінде осы талшықты склерид жасушалары бастапқы көлемінен бірнеше жүз есеге ұлғайса, басқа паренхима жасушалары тек екі-үш есе ғана өседі.

Жеміс склереидтері

Жемістердегі склереидтер пішіні мен қолданылуы жағынан әртүрлі болады. Алмұртта бұрын пайда болған склереидтердің үстіне өсетін концентрлі кластерлерден склереидтер пайда болады. Бұл алмұрт склереидтері, сондай-ақ қайталама жемістердегі склереидтер, склерификация кезінде жасуша қабырғасы қалыңдайғанда жиі шекаралы шұңқырлар түзеді. Алмалардағы созылған склереидтер қабаттары тұқымдарды қоршап тұратын эндокарпты құрайды.

Тұқымдық склереидтер

Тұқымның пісіп жетілу кезінде қабығының қатаюы көбінесе склерификация арқылы жүзеге асады, яғни эпидермисте және эпидермистің астындағы екіншілік жасуша қабырғалары қалыңдайды. Бұл склерификацияға қаламшөп тұқымдары мысал болады. Бұршақ, бұршақ және соя тұқымдарының эпидермисінде ірі склеридтер бағаналар түзеді, ал эпидермистің астында сүйек пішіндес остеосклеридтер кездеседі. Кокос тұқымының қабығында склеридтер көптеген шекаралы ойықтарға ие. Тұқым қабығында табылған бұл ірі макросклеридтер протодермадан пайда болады.