Кіріспе

Бен-Ехуда көшесі, Иерусалимдегі жарылыстар

1948 жылдың ақпан айынан бастап палестиналық арабтар, олардың кейбіреулері қамықша шабуылдаушылар ретінде әрекет ете отырып, Иерусалимнің Бен-Ехуда көшесіндегі еврейлерге қарсы бірнеше шабуыл жасады немесе оларды ұйымдастырды. Бен-Ехуда көшесі маңызды бағыт болған.

1948 (49-58 адам қаза тапты)

Шабуылдар 1947-1948 жылдардағы мандатты Палестинадағы азаматтық соғыс кезінде, 1947 жылдың қараша айында Палестинаны бөлу жөніндегі Біріккен Ұлттар Ұйымының жоспарынан кейін және 1948 жылдың мамырында Израильдің тәуелсіздік туралы жариялануынан бұрын болды. 1948 жылдың 22 ақпанында Бен-Ехуда көшесінде араб жауынгерлері мен британдық дезертирлер басқарған бронетранспортермен алдынан басталған үш британдық әскери жүк көлігі жарылып, 49-ден 58-ге дейін азаматтар қаза тауып, 140-тан 200-ге дейін адамдар жарақаттанды. Бұл бомба Атлантик және Амдурский қонақ үйлерінде орналасқан, бірақ жақында патрульге кеткен Фурман (Палмах колоннасын сүйемелдеушілер) тобының мүшелерін өлтіру үшін жасалған болуы мүмкін. Екі қонақ үйден өзге, Виленчик ғимараты мен Купат-Милвех банкі де қирады.

Салдары

Жарылыс үш күн бұрын, 19 ақпанда Рамлада болған Иргунның бомбалық шабуылына жауап ретінде жасалғанын мәлімдейтін листовка келесі күні кешке таратылды. Оған операцияға жауапкершілікті өз мойнына алған Абд әл-Кадир қол қойған. Абд әл-Кадир өзі Каирде ертесі күні «Әл-Ахрам» газетіне осы мазмұндағы мәлімдеме берді, ал Қасиетті соғыс армиясының жоғарғы бас штабы Палестинада бұл мәлімдемені қайталады. Иргун жауынгерлеріне кез келген ағылшынды көріп қалғанда дереу атып өлтіруді бұйырды. Күн аяқтаған кезде сегіз британдық сарбаз атылып өлтірілді, ал тоғызыншысы жарақатының емделуі үшін еврей клиникасында жатқанда өлтірілді.

1975 (15 адам қаза тапты)

1975 жылы 4 шілдеде, жұма күні, Бен-Ехуда көшесі мен Яффа жолының арасындағы басты алаң – Сион алаңында, ішіне бес килограмм жарылғыш зат толтырылған тоңазытқыш жарылды. Салдарынан 15 адам қаза тауып, 77 адам жарақат алды. Бұл жарылыс орнына бомбаны орналастырған Ахмад Жабара тұтқындалып, өмір бойына және отыз жылға бас бостандығынан айырылды, бірақ 2003 жылы Израиль оны 27 жыл түрмеде отырғаннан кейін Арафатқа жасалған ишара ретінде босатты, содан кейін Арафат оны тұтқындар мәселелері жөніндегі кеңесшісі етіп тағайындады. 1975 жылы 13 қарашада Яффа жолындағы Кафе Навехтің жанында, жаяу жүргіншілер сауда орталығының маңында жарылыс болды. Алты адам қаза тауып, 40 адам жарақат алды.

1976 жыл (1 адам қаза тапты)

1976 жылдың 9 сәуірінде Бен-Ехуда көшесінде жарылуға аз қалған көлік құралындағы бомбаны жойды. 1976 жылдың 3 мамырында Бен-Ехуда және Бен-Хиллель көшелерінің қиылысында жарылғыш зат толтырылған мотоцикл жарылып, 33 адам жарақаттанды. Жарақат алғандардың арасында Иерусалимдегі Грекия консулы мен оның әйелі де болды. Келесі күні, Тәуелсіздік күні қарсаңында, қала әкімдігі шабуыл болған жерде "Дегенмен" ұранымен іс-шара ұйымдастырды. Палестинаны азат ету демократиялық фронты (ДФЛП) жасаған шабуылда бір адамның қаза болғаны да хабарланды.

1997 (5 адам қаза тапты)

1997 жылдың 4 қыркүйегінде Хамас ұйымының үш жанкештісі жаяу жүргіншілерге арналған сауда орталығында бірдей уақытта өзін-өзі жардырып, бес израильдіктің қаза болуына себеп болды. Бұл шабуылды Асира әл-Шамалия ауылынан шыққан палестиналықтар жасады. Шабуылда 14 жастағы үш қыз қаза тапты: Сиванн Зарка, Яэль Ботвин және Смадар Елханан. Елханан бейбітшілік қозғалысының белсендісі Нурит Пелед Эльхананның қызы және израильдік генерал және саясаткер Маттияху Пеледтің немересі болды. АҚШ азаматы Яэль Ботвиннің отбасы АҚШ-та Иран Ислам Республикасына қарсы сотқа шағымданып, талап қойды. Шабуылда қаза тапқан американдықтардың туыстарына 251 миллион доллар көлемінде өтемақы және залап ақысы төленді. Сот шешімінен кейін АҚШ-та Иран үкіметінің мүлкі шектеулі болды. Сотқа шағымданушылар Чикагодағы мұражайларда сақталған құнды парсылық артефакттарды тәркілеп, сату арқылы пайда табуға әрекеттенді, бұл Чикагодағы парсы мұрасы дағдарысына әкелді. Сонымен қатар, олар Нью-Йорк банкіндегі Bank Melli Iran шотын сотқа берді, бірақ АҚШ Әділет министрлігі Bank Melli-ді қорғап, банктың қаражатты беруге жауапкершілігі жоқ екенін мәлімдеді, нәтижесінде сот Bank Melli пайдасына шешім шығарды.

2001 жыл (11 адам қаза тапты)

2001 жылдың 1 желтоқсанында Бен-Ехуда көшесінде екі жанкешті өзін-өзі жардырып жіберді, ал жедел жәрдем келген кезде тағы бір машинадағы бомба жарылды. Жанкештілер 15-тен 21-ге дейінгі жастағы он бір адамды өлтірді, бұл ХАМАС-тың жоғары дәрежелі әскери жетекшісі Махмуд Абу Ханодты өлтіруге жауап ретінде жасалғанын мәлімдеді. Газадағы ХАМАС өкілі бұл жарылыстар кек алуға деген құштарлығын басаңдатпағанын және олар одан әрі жарылыстар жасауды жалғастыратынын айтты. Араб банкі, NatWest және Crédit Lyonnais банктеріне қарсы ХАМАС-қа қаржы жөнелткені үшін сот процесі басталды.