Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1922 жылғы Палестинадағы британдық саясат
1922 British Policy in Palestine
1922 жылғы 3 маусымдағы Черчилльдің ақ кітабы (кейде "Палестинадағы британдық саясат" деп аталады) Уинстон Черчилльдің, сол кездегі колониялар жөніндегі мемлекеттік хатшысының тапсырысымен, 1921 жылғы Яффа қаласындағы тәртіпсіздіктерге жауап ретінде жазылған. Құжаттың ресми атауы – «Палестина: Палестина арабдық делегациясымен және Сионистік ұйыммен жүргізілген хат алмасу». Ақ кітап тоғыз құжаттан тұрады, ал «Черчилльдің меморандумы» 5-ші құжатқа қосымша ретінде берілген. Британия Бальфур декларациясына және Палестинадағы еврейлердің ұлттық ошағын құруға берген уәдесіне адал болғанымен, ақ кітап ұлттық ошақтың құрылуы Палестинаның араб халқына еврей ұлтын таңуды білдірмейтінін баса көрсетті. Палестинадағы арабтар мен еврейлер арасындағы шиеленісті азайту мақсатында, ақ кітап еврейлердің елдің экономикалық мүмкіндігіне қарай, жаңа келгендерді қабылдауға шектеу қоюды ұсынды. Бұл шектеу сионистік қозғалыстағылар үшін үлкен соққы болды, бірақ еврейлердің иммиграция арқылы санының өсуіне мүмкіндік беру керектігін, тек төзімділікке емес, мойындады.
The Churchill White Paper of 3 June 1922 (sometimes referred to as "British Policy in Palestine") was drafted at the request of Winston Churchill, then Secretary of State for the Colonies, partly in response to the 1921 Jaffa Riots. The official name of the document was Palestine: Correspondence with the Palestine Arab Delegation and the Zionist Organisation. The white paper was made up of nine documents and "Churchill's memorandum" was an enclosure to document number 5. While maintaining Britain's commitment to the Balfour Declaration and its promise of a Jewish national home in Mandatory Palestine, the paper emphasized that the establishment of a national home would not impose a Jewish nationality on the Arab inhabitants of Palestine. To reduce tensions between the Arabs and Jews in Palestine the paper called for a limitation of Jewish immigration to the economic capacity of the country to absorb new arrivals. This limitation was considered a great setback to many in the Zionist movement, though it acknowledged that the Jews should be able to increase their numbers through immigration rather than sufferance.
Жаңа пайда болған резистенттілік
1918 жылғы 23 қазанда, Бірінші дүниежүзілік соғыстағы Синай және Палестина кампаниясынан кейін, бұрынғы Осман империясының Левант провинцияларында басылып алынған жау территориясын басқару басқармасы құрылды. Одан бұрын, 1918 жылғы 1 қазанда генерал Алленби Дамаскіде араб туын көтеруге рұқсат берді. 1918 жылғы 5 қазанда араб үкіметі жарияланды және 1919 жылғы 26 қарашада британдық әскерлердің шығуынан кейін де-факто тәуелсіздікке ие болды. 1918 жылы Палестинада сионизмге қарсы тұру мақсатымен мұсылман-христиан қауымдастықтары құрылды, кейін бұл мақсатты ілгерілету үшін Палестина араб конгресі құрылды. 1918 жылғы қарашада Балфур декларациясының бірінші жылдығында бейбіт наразылықтар өтті. Сионистік саясатқа қарсы петициялар Рональд Сторрз бен Яффа губернаторына табыс етілді. 1919 жылдың басында бірінші Палестина араб конгресі саяси сионизмді қабылдамады. Палестина Фейсал бин Хусейн басқаратын тәуелсіз Сирияның бір бөлігі ретінде қарастырылды. Дамаскқа делегация жіберу туралы шешім қабылданды және өкілдер 1919 жылғы 8 маусымда Дамаскідегі Сирия Ұлттық Конгресіне қатысты, «оларға Палестинаны Оңтүстік Сирия деп атау және оны Солтүстік Сириямен біріктіру туралы шешімді жеткізу үшін». Сирия Араб Корольдігі 1920 жылғы 8 наурызда Корольдік ретінде жарияланған, бірақ 1920 жылғы 25 шілдеге дейін ғана болған мойындалмаған мемлекет болды. Ұлыбритания мен Франция Ұлы Сирия идеясына қарсы болғандықтан және Корольдікті мойындаудан бас тартқандықтан, оның шектеулі аумақты бақылауына қарамастан, патшалықты Шариф Хусейн бин Алидің ұлы Фейсал басқарды. Сәуір айының басында Иерусалимдегі тәртіпсіздіктерден кейін, 1920 жылғы сәуір айының соңында Сан-Ремо конференциясында Палестина мандаты Ұлыбританияға берілді және билік жаңа жағдайды қарастыру үшін екінші Палестина араб конгресін шақыруға рұқсат беруден бас тартты. БҰҰ-да сөз сөйлеген Рашид Халиди Палестинаның декларацияға реакциясы екі жыл бойы газеттердің жабылуының жалғасуымен және елдегі соғыстан кейінгі жағдайдың нашарлауымен кешіктірілгенін атап өтті. Әскери әкімшілік салдарынан қорқып, Балфур декларациясын жарияламауды шешті. Герберт Сэмюэлдің тағайындалуы белгілі болғаннан кейін, 1920 жылғы 28 сәуірде Акрада генерал Болс «барлық қауымдастықтардың өкілдеріне» мандат пен декларацияның Түркиямен жасалған бейбіт келісімге енгізілетінін хабарлады. Пэлин комиссиясы кейінірек туындаған «түсініспеушіліктерді» ескере отырып, декларацияны бастапқыда жариялап, шатасуды болдырмаған дұрыс болар еді деп болжады. Белфур декларациясының мәтіні 1920 жылғы мамыр айында Наблуста сэр Луис Болс оқығанға дейін күткен.
On 23 October 1918 following the Sinai and Palestine Campaign of World War I, the Occupied Enemy Territory Administration was established over Levantine provinces of the former Ottoman Empire. Earlier, on 1 October 1918, General Allenby had been authorized to permit the hoisting of the Arab flag at Damascus. An Arab government was announced on 5 October 1918 and gained de facto independence after the withdrawal of the British forces on 26 November 1919. During 1918, Muslim Christian Associations were set up across Palestine with a view to opposing Zionism and later established the Palestine Arab Congress to further that objective. On the first anniversary of the Balfour Declaration in November 1918 there were non violent protests. Petitions against Zionist policy were delivered to Ronald Storrs as well as the Governor of Jaffa. In early 1919, the first Palestinian Arab Congress rejected political Zionism. Palestine was seen as part of an independent Syria under Faisal bin Hussein. It was decided to send a delegation to Damascus and representatives attended the Syrian National Congress in Damascus on 8 June 1919 "to inform Arab patriots there of the decision to call Palestine Southern Syria and unite it with Northern Syria". The Arab Kingdom of Syria was an unrecognized state proclaimed as a Kingdom on 8 March 1920 and existed until 25 July 1920. During its brief existence, the kingdom was led by Faisal, the son of Sharif Hussein bin Ali. Despite its claims to the territory of Greater Syria, Faisal's government controlled a limited area and was dependent on Britain which, along with France, generally opposed the idea of a Greater Syria and refused to recognize the kingdom. Shortly after the Jerusalem riots of early April, the San Remo conference at the end of April 1920, awarded the Palestine mandate to Britain and the authorities decided to refuse permission for the convening of a second Palestinian Arab Congress intended to address the new situation. In a lecture given at the UN, Rashid Khalidi noted that the Palestine reaction to the declaration was delayed by the continuing closure of newspapers for two years and the dismal post war circumstances of the country. The military administration had decided not to publish the Balfour Declaration for fear of the consequences. After the appointment of Herbert Samuel was known, on 28 April 1920 in Acre, General Bols informed the "representatives of all communities" that the mandate and declaration would be included in the peace treaty with Turkey. The Palin Commission speculated that, in view of all the later "misunderstandings", it might have been wiser to have published the declaration in the first instance and avoid the confusion. It was not until May 1920 that the text of the Balfour Declaration was read out in Nablus by Sir Louis Bols.
Каир мен Иерусалимде
Мұса Казим әл-Хусейни бастаған үшінші Палестина Араб Конгресінің Атқару комитеті жаңа Жоғарғы комиссар Герберт Самуэльмен кездесті, ол еврей ұлттық үйіне қатысты британдық саясатты қабылдамаса, оларға ресми танудан бас тартты. Каирде Черчилльпен келісімдер өткізуге тырысқандары сәтсіз аяқталғаннан кейін, 1921 жылғы 28 наурызда комитет Каир конференциясының бір бөлігі үшін Черчилльмен Иерусалимде кездесіп, өз шағымдарын егжей-тегжейлі баяндаған меморандум тапсырды; ол комитетке Балфур декларациясының екінші бөлігіне қатысты «бір уәде берілсе, екіншісі де орындалады» деп сендірді. Бірақ ол бұл саясат мәселесі екенін және арабтар оны қабылдаудан басқа шара көре алмайтынын, соның ішінде еврейлердің көшіп келуінің салдарын да қабылдауы керектігін айтты. Каирде Палестина мәселесі Әмір Абдулламен талқыланды, ол оған Мандатты Палестинаның бүкіл аумағын басқару құқығын беруді ұсынды, ол Жоғарғы комиссарға бағынышты болар еді. Балама ретінде ол Иракпен бірігуді жақтады. Черчилль екі талапты да қабылдамады. Абдулланың Иорданның батысында еврей мемлекеті құрылуы мүмкін деген қорқынышына жауап ретінде Черчилль «жақын арада жүздеген мыңдаған еврейлер елге ағылып келіп, жергілікті халыққа үстемдік ететіні» емес, тіпті мүмкін емес екенін мәлімдеді. «Еврейлердің көшіп келуі өте баяу процесс болады және еврей емес халықтың құқықтары қатаң сақталады». Герберт Самуэль Палестинадағы британдық саясатқа тоқталғанда: «Еврей үкіметін құру туралы сөз жоқ, ешбір арабтың жері тартылмайды және мұсылман дініне ешқандай қол сұғылмайды» деп қосты.
The Executive Committee of the third Palestine Arab Congress, headed by Musa Kazim al Husseini, met the new High Commissioner, Herbert Samuel, who refused to give them any official recognition unless they accepted British policy for a Jewish national home. Having been rebuffed in their attempt to have discussions with Churchill in Cairo, on 28 March 1921, the committee instead met Churchill in Jerusalem for that part of the Cairo conference and presented a memorandum detailing their complaints; while he assured the committee that in respect of the second part of the Balfour Declaration,"if one promise stands so does the other", he said that it was a matter of policy and the Arabs could do nothing other than accept it and the consequences, including Jewish immigration. In Cairo, Palestine had been discussed with Emir Abdullah who argued that he should be given control of the entire area of Mandate Palestine responsible to the High Commissioner. Alternatively he advocated a union with Iraq. Churchill rejected both demands. Responding to Abdullah's fear for a Jewish kingdom west of the Jordan, Churchill decreed it was not only not contemplated "that hundreds and thousands of Jews were going to pour into the country in a very short time and dominate the existing population", but even was quite impossible. "Jewish immigration would be a very slow process and the rights of the existing non Jewish population would be strictly preserved." About British policy in Palestine, Herbert Samuel added that "There was no question of setting up a Jewish Government there No land would be taken from any Arab, nor would the Moslem religion be touched in any way."
Лондон қаласында
1921 жылы 25 маусымда өткен төртінші конгресс 1921 жылы 19 шілдеде Палестинадан Лондонға алты адамнан тұратын делегация жіберу туралы шешім қабылдады. Каирде қысқа сапардан кейін делегация Римге барды, онда оларды Рим папасы Бенедикт XV қабылдады және олардың мақсатына қолдау білдірді. Делегация (көбінесе Палестина арабтарының немесе мұсылман-христиан делегациясы деп аталады) 8 тамызда Лондонға келді. Делегацияның үш мүшесі Женеваға барып, Сирия-Палестина конгрессіне қосылды, Ұлттар Лигасына өз мәселелерін жеткізіп, мандат жобасына қарсылық білдірді. Делегацияның төрағасы Мұса Казим әл-Хусейни болды. Оның хатшысы Шибли әл-Жамал (Др. Фуад Самад, хатшының көмекшісі) және қалған 4 делегат – Тауфик Хаммад, Амин әл-Тәмими, Ибрагим Шаммас, Мү'ин әл-Мади. Тамыз айында Черчилльмен үш рет кездесілді, сондай-ақ Колониялық кеңсе қызметкерлерімен бірнеше талқылаулар мен хат алмасулар болды, ал қарашада Вейцманмен кездесу өтті. Алайда, бәрі бекер болды, себебі делегация саясатты толығымен тоқтатуды талап етті, ал британдықтар ұсақ өзгерістерден артыққа келісуге дайын емес еді. Соңында, Палестина конституциясының жобасы ақпан айында делегацияға жіберілді, ал олардың жауабы ақ кітапта жарияланған алғашқы құжат болды.
The fourth congress, on 25 June 1921, voted to send a six man delegation to London which left Palestine on 19 July 1921. After a short visit to Cairo, the delegation went to Rome where they were received in audience by Pope Benedict XV who expressed sympathy with their cause. The delegation (usually referred to as the Palestinian Arab or Muslim Christian Delegation) arrived in London on August 8. Three members of the delegation went to Geneva and joined the Syrian–Palestinian Congress to put their case to the League of Nations and to protest the draft mandate. The president of the delegation was Musa Kazim al Husseini. Its secretary was Shibli al Jamal (Dr. Fu'ad Samad, assistant secretary) and the other 4 delegates were Tawfiq Hammad, Amin al Tamimi, Ibrahim Shammas, Mu'in al Madi. Three meetings with Churchill were had in August and other discussions and correspondence with Colonial Office officials along with meeting Weizmann in November all of which were fruitless since the delegation effectively wanted the policy abandoned altogether and the British were not prepared to countenance anything other than minor adjustments. Finally, the draft of the proposed Palestine constitution was sent to the delegation in February and their response marks the first document published in the white paper.
Жаффалық тәртіпсіздіктер
1921 жылғы мамырдағы Жаффадағы және оның төңірегіндегі қырқыстар туралы 1921 жылғы 1 қазанда жарияланған баяндамада, басты себеп арабтардың еврейлердің көшіп келуіне наразылығы және Мандаттық биліктің еврейлерге көңіл бөлетіні сезімі деп көрсетілді. Баяндаманың мақсаты Палестинадағы соңғы оқиғаларды зерттеуді қамтиды, сондықтан 1920 жылғы сәуірде Иерусалимде болған қырқыстар туралы жарияланбаған Пэлин баяндамасы да қарастырылды. Ақ кітап осы анықталған мәселелерді шешуге бағытталған.
The May 1921 riots in and around Jaffa were the subject of a report published on 1 October 1921, determining the main cause as being due to Arab discontent about Jewish immigration and perceived pro Jewish bias by Mandatory authorities. Its remit was expanded to include looking into any recent disturbances in Palestine so also considered the unpublished Palin report into the April 1920 Jerusalem riots. The White paper was intended to address the issues that had been identified.
Палестинадағы саясаттың мәлімдемесі
1921 жылғы 3 маусымда Сэмюэл сөйлеген сөзін (ақ қағаздың 1922 жылғы 1 наурыздағы №2 құжатының 6-тармағынан алынған) Мактаг үш жылдан астам уақыттан кейін Балфур декларациясын нақтылауға жасалған қажетті күш-жігер ретінде сипаттады. Бір автор 1920 жылғы 6 маусымда Сыртқы істер министрлігіне жолданған есепке сілтеме жасап былай деді: "Мені ең таң қалдырғаны – Ең Көпе-Иесінің үкіметінің сионистік саясатының мәнін ешкім білмейтіндей сезімдедім". Черчилль 1921 жылғы 14 маусымда Палестина мәселесі бойынша парламенттегі толыққанды алғашқы пікірсайыста Сэмюэлдің сөздерін келтірді, онда ол саясатты және мандаттарды қорғады, бәрі алдын ала келісілгенін, Ұлыбританияның сөзін сақтауының маңызды екенін және иммиграция дұрыс реттелсе, экономикаға пайдалы боларын айтты. Лондонға қайтып келген мамыр айында Герберт Сэмюэл Декларацияның "нақты" түсіндірілуін талап етті. Бұл қағидатты қолдағанмен, саясат "ұлттық ошақтың" түсіндіруін географиялық тұрғыдан Иордан өзенінің шығысындағы аумақты алып тастап, саяси тұрғыдан "қалыптасқан қоғамның дамуы" тұрғысынан анықтады, ал болашақ иммиграцияны "елдің экономикалық мүмкіндіктерімен" шектеді. "Палестинадағы британдық саясат" (ақ қағаздың №5 құжатына қоса берілген) сионистік ұйыммен (ақ қағаздың №7 құжаты) қабылданды, бірақ палестиналықтармен (ақ қағаздың №6 құжаты) қабылданбады. Содан кейін Палаталар палатасы Балфур декларациясын қамтитын Палестина мандатын 60 дауысқа қарсы 25 дауыспен қабылдамады. Дауыс беру нәтижесі кейіннен Халықтар палатасында 292 дауысқа қарсы 35 дауыспен күшін жойды. Тамызда Кеңесте бекітілген ақ қағаз ұлттық ошаққа британдық міндеттемені қайта растады, Палестина еврей мемлекетіне айналмайтынын және арабтар еврейлерге бағынбайтынын уәделеді. Филдхаус ақ қағаз "мандаттың қаталдығын түсіндіріп, оны жұмсартты" дейді. Ол Балфур декларациясы "Палестинаның толығымен еврейлердің ұлттық ошағына айналуын көздемеген, бірақ мұндай ошақ Палестинада құрылуы керек" екенін, еврейлердің иммиграция құқығын растағанын, бірақ оны "елдің экономикалық сіңіру қабілеті" тұрғысынан шектегенін атап өтеді. Эвиатар Фризель Черчилль меморандумы мен Мандат шарттарының "көз жасымен қайшы" екенін айтады. Яһудилер мен яһуди емес халықтарға қатысты "қос міндеттеме" болды. Палестинадағы ұлттық ошақ идеясы тұтастай алғанда жоққа шығарылды, бірақ еврейлердің Палестинада "құқық бойынша, емес, ырыздану арқылы" екендігі қабылданды. Рентон Мандаттағы сионистік міндеттемелердің Балфур декларациясынан асып түсетінін, еврей халқының Палестинамен тарихи байланысын мойындағанын, сондай-ақ "осы елдегі ұлттық ошақтарын қайта құруға негіздер" бар екенін атап өтті, сонымен қатар Ұлыбритания "еврей ұлттық ошағын" құруды қамтамасыз етуі керек екенін айтты. Ол сондай-ақ Мандаттың Палестинаның барлық халқы үшін, тек яһудилер үшін ғана емес, өзін-өзі басқару институттарын дамытуға және "Палестинаның барлық тұрғындарының азаматтық және діни құқықтарын қорғауға" жауапты екенін айтты. Мәселе мынада, декларация да, Мандат та ұлттық ошақты анықтамады; "яһуди емес" халықтың құқықтары және ұлттық ошақтың құрылуы оларға қалай әсер етуі мүмкін, сондай-ақ оларды қалай "қорғау" керектігі нақты көрсетілмеді. Бұл еркін формулировкалар елді қалай басқару керектігіне немесе оның маңызды мақсатына қатысты ешқандай нақтылық бермеді, бұл Декларациядан мұраға қалған негізгі кемшілік. Палестиналық араб делегациясының Макмахон-Хусейн хат-хабарларына қатысты талабын талқылауда Кедури Макмахонға бұл мәселе бойынша сұрақ қойылғанын және оның 1922 жылғы 12 наурыздағы хаты "жағдайды одан әрі ушықтырғанын" атап өтті. Самуэл жариялауға ұсыныс жасағанмен, Колониялық кеңсесінің Орта Шығыс саясатының басшысы Джон Эвелин Шукбург ештеңеге қол жеткізілмейтініне сенді, себебі палестиналық араб делегациясына Макмахонның уәдесінен Палестинаны алып тастау туралы басқа аргумент берілген еді. Кедури сондай-ақ жариялау талапқа жауап емес екенін және оның нәтижесі күмәнді екенін айтады.
On 3 June 1921, Samuel made a speech (quoted from in paragraph 6 of the 1 March 1922 document #2 of the white paper) which McTague describes as a necessary effort, after more than three years, to define the Balfour Declaration. As one author put it, quoting a 6 June 1920 report to the Foreign Office, " what struck me most of all was that nobody seemed to know what the Zionist policy of His Majesty’s Government meant." Churchill quoted Samuel in the first full parliamentary debate of 14 June 1921 on Palestine and wherein he defended the policy and the mandates arguing that it had all been agreed prior, it was important for Britain to keep its word and that provided immigration were properly regulated then that would benefit the economy. It was Herbert Samuel who insisted, on returning to London in May, on a "definitive" interpretation of the Declaration. Although supporting the principle, the policy restricted the interpretation of a "national home," geographically excluding the territory east of the Jordan River; politically, by defining it in terms of "development of the existing community"; and numerically, limiting future immigration to "the economic capacity of the country". The "British Policy in Palestine" (enclosure in document #5 of the white paper) was accepted by the Zionist Organization (document #7 of the white paper) and rejected by the Palestinians (document #6 of the white paper) Shortly thereafter, the House of Lords rejected a Palestine Mandate that incorporated the Balfour Declaration by 60 votes to 25. The vote was subsequently overruled by a vote of 292 to 35 in the House of Commons. The white paper, formalized as a Palestine Order in Council in August, reaffirmed the British commitment to a national home, promised that Palestine would not become a Jewish State and that Arabs would not be subordinated to Jews. Fieldhouse further says that the white paper "interpreted and subtly modified the harshness of the mandate." It pointed out that the Balfour Declaration did "not contemplate that Palestine as a whole should be converted into a Jewish national home, but that such a home should be founded in Palestine" and affirming the right to Jewish immigration but subject to the concept of "economic absorptive capacity". Evyatar Friesel says that the terms of the Churchill Memorandum and the Mandate were "clearly contradictory". There was a "double obligation" to Jew and non Jew. The idea of a national home in Palestine as a whole was refuted while accepting that Jews were in Palestine "as of right and not on sufferance". Renton, while noting that Zionist commitments in the Mandate went beyond the Declaration in recognizing the historical connection of the Jewish people with Palestine, along with the "grounds for reconstituting their national home in that country" and that Britain had to secure the establishment of a "Jewish national home" also says that the Mandatory had the responsibility for developing self governing institutions for the whole population of Palestine, not just Jews, and for "safeguarding the civil and religious rights of all the inhabitants of Palestine". The problem was that neither the declaration nor the Mandate defined the national home; the rights of the "non Jewish" population and how they might be affected by the creation of the national home, and how they were to be "safeguarded", were not specified. These loose terms did not provide any clarity as to how the country should be governed, or its essential purpose, a fundamental deficiency inherited from the Declaration. In the matter of the claim put forward by the Palestinian Arab delegation with respect to the McMahon Hussein correspondence, Kedourie notes that McMahon was asked about the matter and that his letter of 12 March 1922 only "added to the confusion". Although Samuel pressed for publication John Evelyn Shuckburgh, head of Colonial Office Middle East policy, considered nothing would be gained not least because the Palestinian Arab delegation had already been given a different argument for the exclusion of Palestine from McMahon's pledge. Kedourie also opines that it is doubtful that publication would have put an end to the argument and that the reply given in the white paper correspondence was "by no means" an answer to the claim.