Кіріспе

18-19 ғасырлардағы ағылшын өмірбаяны. Уильям Хейли (9 қараша 1745 – 12 қараша 1820) – ағылшын жазушысы, ең белгілісі – досы Уильям Каупердің өмірбаянын жазушы ретінде танымал.

Өмірбаян

Чичестерде туған ол 1757 жылы Итонға, ал 1762 жылы Кембридждегі Тринити Холлға жіберілді; оның Лондонның Мидл Темплмен байланысы, ол 1766 жылы қабылданды, тек формалды болды. 1767 жылы ол Кембриджді тастап, Лондонға көшіп өтті. Жеке қаражатының арқасында Хейли Сюссекстегі Ертемдегі мұралық иелігінде өмір сүре алды және 1774 жылы зейнеткерлікке шықты. Ертемдегі осы үйдің орнын қазір Ұлы Баллард мектебі алып жатыр. Хейлидің даңқы соншалық, 1790 жылы Томас Уортон қайтыс болғанда оған лауреат атағы ұсынылды, бірақ ол бас тартты. 1792 жылы "Милтонның өмірі" атты еңбегін жазып жатқанда, Хейли Каупермен танысты. Екеуі арасында жылы достық қарым-қатынас орнады, ол Каупердің 1800 жылы қайтыс болғанға дейін сақталды. Шындығында, Хейли Каупердің зейнетақы алуына басты себепкер болды. 1800 жылы Хейли өзінің жақын ұлы Томас Альфонсо Хейлиден де айырылды. Ол Джон Флаксменнің шәкірті болған, оған Хейлидің "Скульптура туралы эссесі" (1800) арналған. Флаксман Уильям Блейкті Хейлимен таныстырды, кейін Хейли 1800 жылы Фелфамдағы, Сюссекстегі теңіз жағасындағы усақ үйіне көшіп келгеннен кейін. Блейк үш жыл бойы оның жанына қоныстанды, Каупердің өміріне арналған иллюстрацияларды жасады. Бұл, Хейлидің ең танымал еңбегі 1803–1804 жылдары (Чичестер) 5 томдық болып жарық көрді. Галереяның жаңа қанаты 8 Солтүстік Паллант көшесінде орналасқандығы орынды, өйткені бұл Хейли туған үйдің бір бөлігі болған. Галереяда қазіргі уақытта Георгий Ромни салған Хейлидің портреті ұзақ мерзімге қойылған.

Отбасы

1769 жылы Хейли Чичестер соборының деканы Томас Боллдың қызы Элиза Боллға (1750-1797) үйленді. Элиза Болл Хейли аудармашы және эссе жазушы болды. Ол француз эссеисі Анна Тереза де Ламбердің (1647–1733) «Достық туралы трактат» (Traité de l’Amitié, 1732) және «Қартаю туралы трактат» (Traité de la Vieillesse, 1732) атты екі эссесін ағылшыл тіліне аударды, олар 1780 жылы Маркиза де Ламбердің «Достық және қарттық туралы эсселері» деген атпен жарияланды. Он алты жыл өткен соң ол «Таныстықтың достықтан басымдығы: Заманға арналған эссе» (The Triumph of Acquaintance over Friendship, 1796) атты өзінің алғашқы эссесін жариялады. Ол 1797 жылы қайтыс болды; бұл 1789 жылдан бері Уильямнан ажырасып кеткеннен кейін болды. Ол оның психикалық ауруын ажырасу себебі деп есептеді. 1809 жылы Мэри Уэлфордқа үйленді, бірақ олар да үш жылдан кейін ажырасты. Ол баласыз қалды.