Кіріспе

Генри Харт Милман (10 ақпан 1791 – 24 қыркүйек 1868) – ағылшын тарихшысы және шіркеу қайраткері.

Өмір

Ол Лондонда дүниеге келді, сэр Фрэнсис Милманның үшінші ұлы, 1-ші барон, король Георг III-нің дәрігері (Милман барондықтарын қараңыз). Этон және Оксфордтағы Брасеноз колледжінде білім алып, университеттегі карьерасы сәтті болды. 1812 жылы «Аполлон Белвидер» тақырыбындағы өлеңімен Ньюдигейт жүлдесін жеңіп алды, 1814 жылы Брасеноз колледжінің мүшесі болып сайланды, ал 1816 жылы «Скульптура мен сурет өнерінің салыстырмалы бағасы» атты еңбегімен ағылшын эссесінің жүлдесін жеңіп алды. 1816 жылы дін қызметкері болып тағайындалды, екі жылдан кейін Рединг қаласындағы Сент-Мэри шіркеуінің пастыры болды. 1821 жылы Милман Оксфордта поэзия профессоры болып сайланды; ал 1827 жылы христиандыққа дәлел ретінде қарастырылатын Апостолдардың мінез-құлқы мен жол-жорасы туралы Бэмптон лекцияларын оқыды. 1835 жылы сэр Роберт Пил оны Вестминстердегі Сент-Маргарет шіркеуінің ректоры және Вестминстер каноны қызметіне тағайындады, ал 1849 жылы Сент-Пол шіркеуінің деканы болды. 1864 жылы Америка өнер және ғылым академиясының шетелдік құрметті мүшесі болып сайланды. Милман Сент-Пол соборының криптасында жерленді, оның қабірі әсем мазармен белгіленді. Британ империясы орденінің капелласы құрылғанда, бастапқы мазар едендегі тақтамен ауыстырылды.

Шығармалары

Милман драматург ретінде «Фацио» трагедиясымен (сахнада «Италиялық әйел» деген атпен қойылған) танылды. Ол сондай-ақ «Жарық қаланың иесі» – «Самор» шығармасын жазды, оның сюжеті британдық аңыздан алынған, ал «жарық қала» – Глостер қаласы. Кейінгі поэзиялық туындыларында оның сәттілігі арта түсті, атап айтқанда «Иерусалимнің құлауы» (1820) және «Антиохия шейіті» (1822, қасиетті Маргареттың өміріне негізделген), бұл туынды Артур Салливанның «қасиетті музыкалық драмасының» негізі болды. «Белшазар» (1822) еңбегінде Байронның ықпалы байқалады. 1826 жылы тағы бір трагедия – «Анна Болейн» жарық көрді. Милман «Басымыз қайғыдан иілгенде» және басқа да гимндердің авторы болды; ол Нала мен Дамаянти туралы санскрит аңызының нұсқасын жасады, сонымен қатар Эсхилдің «Агамемнон» және Эврипидтің «Бақхаи» трагедияларын аударды. Оның поэзиялық туындылары 1839 жылы үш томдық жинақта жарық көрді. Басқа бір салаға бет бұрған Милман 1829 жылы «Иудейлер тарихы» атты еңбегін жариялады. Бұл еңбек ағылшыз дін қызметкерінің еврейлерді шығыс тайпасы ретінде қарастырған, Ескі өсиеттегі шейхтер мен әмірлерді мойындаған, құжаттық деректерді талдап, жіктеген және ғажайып оқиғаларды жоққа шығарған немесе азайтуға тырысқан тұңғыш еңбегі ретінде танылды. Осының салдарынан авторға шабуыл жасалып, оның мансабы кейінге шегерілді. «Рим империясындағы христиандық пен мәңкілік діндердің жойылу тарихы» (1840) еш назарсыз қалды, бірақ оның негізгі еңбегінің жалғасы – «Латын христиандығының тарихы» (1855), көптеген басылымдардан өткен, жақсы қабылданды. 1838 жылы ол Эдвард Гиббонның «Рим империясының құлдырауы мен зымырауы» еңбегін редакциялады, ал келесі жылы «Гиббонның өмірі» атты кітабын жариялады. Милман Горацийдің шығармаларының басылымын да дайындады. Қайтыс болған кезде ол Санкт-Пол соборының тарихын аяқтауға жақын болған, оны оның ұлы А. Милман (Лондон, 1868) аяқтап, жариялады. Ұлы 1879 жылы оның мақалалары мен эсселерін жинақтап басып шығарды. Милман «Ride On, Ride On in Majesty!» гимнінің авторы, ол көбінесе Пальма жексенбісінде орындалады.

Отбасы

Әйелі Мэри Энн Кокель, генерал-лейтенант Уильям Кокелдің қызы, Милманның төрт ұлы мен екі қызы болды. Ұлдарының арасында Уильям Милман (1824–1908), әкесі туралы өмірбаян жазған Артур Милман және Халық үйінің хатшысы болған сэр Арчибальд Милман (1834–1902) еді. Оның туысы Роберт Милман (1816–1876) 1867 жылдан өліміне дейін Калькутта епископы болды және «Торквато Тассоның өмірі» (1850) кітабының авторы болды.