Кіріспе

Американдық айналмалы пулемет

M134 Minigun – американдық 7,62×51 мм НАТО стандартындағы алты түтікке ие айналмалы пулемет, өте жоғары атыс жылдамдығына ие (минутына 2000-6000 оқ). Ол Гатлинг стилінде айналатын түтіктер жиынтығымен және сыртқы қуат көзімен, әдетте электрмотормен жабдықталған. Атауындағы "Mini" сөзі General Electric компаниясының бұрынғы 20 мм M61 Vulcan сияқты айналмалы түтік конструкциясын қолданатын, ірі калибрлі үлгілермен салыстырылғанда берілген, ал "пулемет" – автокөліктік снарядтардың орнына мылтық оқтарын пайдалануын көрсетеді. "Минипушка" термині General Electric компаниясы алғаш шығарған нақты қару моделін білдіреді, бірақ "минипушка" термині кеңінен таралып, кез келген сыртқы қуатпен жұмыс істейтін, мылтық калибрлі айналмалы пулеметті білдіреді. Бұл термин кейде қуат көзі мен калибріне қарамастан, ұқсас атыс жылдамдығы мен құрылымы бар қаруларға қатысты қолданылады. Minigun АҚШ әскерінің бірнеше тармағында қолданылады. АҚШ Армиясы бұл үлгіні M134 және XM196 деп белгілейді, ал АҚШ Әуе күштері мен Әскери-теңіз күштері GAU 2/A және GAU 17/A деп атайды.

Тақырыбы: электрмен жұмыс істейтін Гатлинг пішіні

Қазіргі мини-пушканың алғабабы 1860 жылдары Ричард Джордан Гатлинг ойлап тапқан қолмен айналдырылатын механикалық құрылғы болды. Кейіннен ол, сол кезде салыстырмалы түрде жаңа өнертабыс болған электр қозғалтқышымен, мылтық калибрлі Гатлинг пулеметінің қолмен айналдырылатын механизмін ауыстырды. Гатлинг механизмнің жылдамдығын төмендеткеніне қарамастан, жаңа электрмен жұмыс істейтін Гатлинг пулеметінің теориялық атыс жылдамдығы минутына 3000 оқ болды, бұл қазіргі заманғы бір стволды пулеметтің жылдамдығынан шамамен үш есе жоғары. Гатлингтің электрмен жұмыс істейтін дизайны 1893 жылғы 25 шілдеде №502,185 АҚШ патентын алды. Оның жетістіктеріне қарамастан, Гатлинг пулеметі арзан, жеңіл салмақты, кері импульсті және газды пулеметтер ойлап табылғаннан кейін пайдаланудан шықты; Гатлинг өзі бір кездерде банкротқа ұшырады. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде бірнеше неміс компаниясы ұшақтарда қолдану үшін сыртқы қуатпен жұмыс істейтін қарулар жасаумен айналысты. Осы жобалардың бірі Fokker Leimberger болды, ол сыртқы қуатпен жұмыс істейтін 12 стволды айналмалы пулемет, ол 7.92×57 мм Mauser оғын пайдаланды; оның минутына 7000 айналымнан астам атуға қабілетті екені айтылды, бірақ оның "жаңғаққақ" айналмалы бөлінген құбырлы дизайнынан туындаған жиі патрон қабықтарының жарылуына ұшырады, бұл дәстүрлі айналмалы пулеметтерден өзгеше. Осы неміс қаруларының ешқайсысы соғыс кезінде өндіріске енгізілмеді, бірақ Батыс майданында сынақтан өткен бәсекелес Siemens прототипі (мүмкін, басқа механизмді пайдаланған) әуе шайқасында жеңіске жетті.

Минигун: 1960 жылдар Вьетнам

1960 жылдары АҚШ Қарулы күштері Вьетнам соғысында қолдану үшін электрмен жұмыс істейтін, айналмалы стволды Гатлинг стиліндегі қарудың қазіргі заманғы нұсқаларын зерттеуді бастады. Вьетнам соғысындағы американдық әскерлер, тығыз ормандар арқылы әскерлер мен жабдықтарды тасымалдаудың басты құралы ретінде тікұшақтарды пайдаланғандықтан, тікұшақтарының жерге қонғанда шағын қарулардың атысына және граната тастағыштардың (РПГ) шабуылына ұшырайтынын анықтады. Тікұшақтарда бір ғана пулемет болғанымен, оларды тығыз орманда жасырынып отырған шабуылшыларды кенеттен тоқтату үшін қолданғанда, стволдардың қызып кетуіне немесе патрондардың істемеуіне жиі келіп жататын. Жоғары ату жылдамдығымен және сенімді қару жасау үшін General Electric компаниясының инженерлері 20 мм М61 Вулкан зеңбірегінің айналмалы бөлігін 7,62×51 мм НАТО оқ-дәрісіне бейімдеді. Нәтижесінде пайда болған M134 деп аталған қару, "Минигън" деп белгілі болды және минутына 6000 оқтан астам атуға қабілетті. Қарудың ату жылдамдығы реттелетін (таңдаулы) және әдетте минутына 3000-4000 оқ аралығында орнатылған, бірақ 6000 оққа дейін атуға мүмкіндік береді. Минигън Хьюз OH 6 Cayuse және Белл OH 58 Kiowa тікұшақтарының бүйірлік бөлімдеріне, Bell AH 1 Cobra шабуылдық тікұшақтарының мұнараларына және палубаларына, сондай-ақ Bell UH 1 Iroquois көліктік тікұшақтарының есіктеріне, палубаларына және бөлімдеріне орнатылды. Бірнеше ірі ұшақтар жақыннан қолдау көрсету үшін минигънмен жабдықталды: Cessna A 37 Dragonfly ішкі зеңбірекпен және қанаттың сыртқы ілмектеріндегі бөлімдермен, сондай-ақ Дуглас A 1 Skyraider, қанаттың сыртқы ілмектеріндегі бөлімдермен. Басқа да танымал шабуылдық ұшақтарға Дуглас AC 47 Spooky, Fairchild AC 119 және Lockheed AC 130 жатады. 1990 жылы Dillon Aero "шетелдік қолданушыдан" көптеген Минигън қаруларын және қосалқы бөлшектерін сатып алды. Қарулар үздіксіз атудан бас тартты, олардың тозған қарулар екенін көрсетті. Компания қаруларды қоймаға қоюдың орнына, тапқан мәселелерді жоюға шешім қабылдады. Ақаулықтарды жою Минигънның жалпы дизайнын жақсартуға әкелді. Dillon компаниясының Минигънды жақсарту жөніндегі жұмысы туралы ақпарат 160-шы SOAR-ға жетті, және компания өнімдерін көрсету үшін Кентукки штатындағы Форт-Кэмпбеллге шақырылды. Оқ-дәрілерді белдеуден бөліп, қару корпусына беруге арналған делинкер және басқа да бөлшектер Кэмпбелл полигонында сынақтан өтті. 160-шы SOAR делинкердің өнімділігіне әсерленді және 1997 жылы оларды тапсырыс беруді бастады. Бұл Dillon компаниясын бұранда, корпус және ствол сияқты басқа да дизайндық аспектілерді жақсартуға итермеледі. 1997-2001 жылдар аралығында Dillon Aero жылына 25-30 өнім өндірді. 2001 жылы компания өнімділігі мен қызмет мерзімін арттыратын жаңа бұранда дизайны бойынша жұмыс істеді. 2002 жылға қарай Минигънның барлық компоненттері жақсартылды, сондықтан Dillon жақсартылған компоненттермен толық қару шығара бастады. Қару 160-шы SOAR-да стандартты қару жүйесі ретінде тез сатып алынды. Содан кейін қару Армияның ресми сатып алу жүйесінен өтті, және 2003 жылы Dillon Aero Минигън сертификатталды және M134D деп тағайындалды. M134D-нің негізгі бөлігі болат корпус пен ротордан тұрды. Салмақты азайту мақсатында титан корпус пен ротор енгізілді, нәтижесінде M134D T пайда болды, салмағы азайды. Қару корпусының тозуға дейін жұмыс істеу мерзімі 500 000 оқтан асты, бұл дәстүрлі пулеметтің 40 000 оқтан аспайтын қызмет мерзімінен әлдеқайда жоғары, бірақ басқа айналмалы зеңбіректерге қарағанда төмен. Екі қарудың гибриді M134D H болды, оның болат корпусы және титан роторы болды. Болат компоненттерінің арқасында ол арзанға түсті және M134D T-ден сәл ғана ауыр болды, ал қызмет мерзімі 1,5 миллион оққа дейін қалпына келтірілді. M134D H қазіргі уақытта 160-шы полктің әртүрлі платформаларында қолданылуда. Garwood Industries 1960 жылдарғы Минигън дизайнына қазіргі заманғы әскери және ISO стандарттарына сәйкес келетін бірнеше өзгерістер енгізді. 2015 жылдан 2017 жылға дейін Garwood Industries компаниясының бас директоры Трейси Гарвуд, атыс қаруларын сатушы Майкл Фокспен және қару контрабандисі Тайлер Карлсонмен бірлесіп, мексикалық есірткі картельдеріне Минигън қаруларын жеткізуге қатысты. Гарвуд ATF-ке жалған құжаттарды ұсынды, онда M134G ротор корпустарының бір бөлігі жойылғаны туралы мәлімдеме жасады, бірақ шындығында олар қару контрабандасымен айналысатын топқа сатылды. 2017 жылы федералды агенттер Фокстың үйінде тінту жүргізіп, Гарвуд жойылған деп хабарлаған екі ротор корпусын тапты. Ротор корпустарының бірнешеуі Мексикаға жіберілді, ал мексикалық құқық қорғау органдары картельден жойылған ротор корпусын пайдаланған M134G қаруын тапты. Гарвуд, сатып алушылардың мексикалық картельдер екенін білмегенін мәлімдеді, бірақ олардың қаруды заңсыз мақсаттар үшін пайдаланатынын білген.

Құрылымы мен нұсқалары

Негізгі мини-пулемет – алты стволды, ауамен салқындатылатын және электрмен жұмыс істейтін айналмалы машина. Электр жетегі қаруды корпусы ішінде айналдырады, айналмалы оқ ату механизмі және айналмалы патрон ұясы бар. Мини-пулеметтің көп стволды конструкциясы қызып кетуін болдырмауға көмектеседі, сонымен қатар басқа да функцияларды атқарады. Көптеген стволдар жоғары ату жылдамдығына мүмкіндік береді, себебі ату, гильзаны шығару және патрон салу процесі барлық стволдарда бір уақытта жүзеге асады. Осылайша, бір ствол атып тұрғанда, екеуі гильза шығарудың әртүрлі сатысында болады, ал тағы үшеуі патронмен толтырылады. Мини-пулемет дөңгелек корпус ішінде орналасқан бірнеше жабық инелі мылтық стволдарынан тұрады. Стволдар сыртқы қуат көзімен айналады, әдетте электр, пневматикалық немесе гидравликалық. Басқа айналмалы стволды зеңбіректер атылған оқ-дәрінің газ қысымымен немесе кері импульсымен жұмыс істейді. Газбен жұмыс істейтін XM133 аталымы да әзірленді. Қару тізбектелген оқ-дәрілермен қоректендіріле алады, бірақ патрон камераға жіберілген кезде тізбекті ажырату үшін арнайы ажырату құрылғысы қажет. Алғашқы ажырату құрылғысы MAU 56/A деп аталды, бірақ кейіннен жақсартылған MAU 201/A құрылғысымен ауыстырылды. General Electric мини-пулеметі АҚШ әскерінің бірнеше тармағында түрлі атаулармен қолданылады. АҚШ армиясы негізгі бекітілген қарулану нұсқасына M134 атауын берді, ал сол қару АҚШ Әуе күштері (USAF) және АҚШ Әскери-теңіз күштері (USN) тарапынан GAU 2/A (бекітілген орнатуда) және GAU 17/A (икемді орнатуда) деп аталды. Әуе күштерінің мини-пулеметінің үш нұсқасы бар, ал АҚШ армиясының қаруы атауын өзгертпей бірнеше жақсартулар енгізген сияқты. M134D – Dillon Aero компаниясы жасаған және өндірген M134-тің жақсартылған нұсқасы, ал Garwood Industries M134G нұсқасын өндіреді. Қолжетімді дереккөздер M134 пен GAU 2/A және M134 пен GAU 2B/A арасындағы байланысты көрсетеді. Lockheed AH 56 Cheyenne тікұшағының XM53 қару-жарақ жүйесі үшін арнайы әзірленген қосымша гильза шығару тізбегі бар XM196 аталымы да жасалды. Басқа нұсқаны Әуе күштері әсіресе икемді орнатулар үшін әзірледі, негізінен Bell UH 1N Twin Huey тікұшағымен GAU 17/A ретінде. General Dynamics компаниясы шығарған бұл нұсқада оттық жасырушы бар. GAU 17/A-ның негізгі соңғы пайдаланушылары – USN және АҚШ Теңіз корпусы (USMC), олар қаруды қорғаныс қару ретінде бірнеше тікұшақтар мен су үстіндегі кемелерде орнатады. GAU 17/A тікұшақтарынан кемелерге Mk16 20 мм зеңбіректерден алынған пинтеллдік орнатулармен 2003 жылғы Ирак соғысы алдында қорғану үшін жылдам жеткізілді. 30 күн ішінде 59 жүйе орнатылды. GAU 17/A машиналық пулеметтер сериясында Mk 44 деп аталады.

АҚШ Армиясының атауы АҚШ Әуе күшінің атауы АҚШ Әскери-теңіз күшінің атауы СипаттамасыXM134/M134GAU 2/AN/A7.62×51мм НАТО GE "Minigun" 6 стволды машинаN/AGAU 2A/AN/AGAU 2/A нұсқасы; белгісіз айырмашылықтарM134GAU 2B/AMk 25 MOD0GAU 2A/A нұсқасы; белгісіз айырмашылықтарN/AGAU 17/AN/AGAU 2B/A нұсқасы; әртүрлі кемелерге орнатылуы мүмкін, MAU 201/A немесе MAU 56/A ажырату құрылғысын пайдаланады. N/AN/AMk 44Белгісіз айырмашылықтарXM214 МикропулеметN/AN/A5.56×45 мм НАТО оғын атып, XM134-тің кішілендірілген нұсқасы. АҚШ әскері жобаға қызығушылық танытпады, сондықтан ол жаппай өндіріске енгізілген жоқ. XM196N/AN/AM134/GAU 2B/A нұсқасы; гильза шығару тізбегі қосылып өзгертілген; AH 56 тікұшағының XM53 қару-жарақ жүйесінде қолдануға арналған.

Қарулы қаптар және басқа да монтаждау жүйелері

Қарудың алғашқы қолданылу орындарының бірі – ұшақтардың қару-жарағын орнату болды. Бұл қарулар әр түрлі тұрақты және айналмалы қанатты ұшақтарда, негізінен Вьетнам соғысы кезінде қолданылды, кейіннен олар біршама уақыт қолданыста болды. Әуе күштері SUU 11/A деп, ал АҚШ армиясы M18 деп атаған стандартты қапшық салыстырмалы түрде қарапайым, толыққанды дербес құрылғы болып табылды. Онда 1500 оқтан тұратын дүңгірше тікелей қаруға оқ-дәрілерді жеткізіп тұрды. Бұл, Минигун қапшыққа орнатылғанда стандартты MAU 56/A байланыссыз қоректендіру блогын қажет етпейді деген сөз. Бұл қапшықтың бірнеше түрі бар. Бастапқыда Douglas AC 47 Spooky және Fairchild AC 119 сияқты тұрақты қанатты ұшақтарда SUU 11/A ұшақ қапшықтарын біріктіру арқылы жақтан атуға арналған қару-жарақ орнатылды. Көбінесе олардың аэродинамикалық алдыңғы бөліктері алынып тасталды және жергілікті құрастырылған тіреуге орнатылды. Бұл қапшықтар өзгертілмеген, сыртқы қуат көзі қажет етілмеді және ұшақтың отты басқару жүйесімен байланысты болды. Басқа миссиялар үшін осы қапшықтардың қажеттілігі арнайы "Минигун модулі" – MXU 470/A құрастыруға әкелді. Бұл модульдер алғаш рет 1967 жылдың қаңтарында 2000 оқтан тұратын барабан және ұшу кезінде оңай қайта зарядтауға мүмкіндік беретін электрлік қоректендіргіш сияқты мүмкіндіктермен келді. Бастапқы модульдер сенімді болмады және дереу қолданудан алынды. Жыл соңына қарай қиындықтар шешіліп, модульдер AC 47, AC 119 және AC 130 ұшақтарына қайта орнатылды. Арнайы оқ-дәрі жиынтығында әр бесінші "доп" оқ артиллериялық оқпен алмастырылды. Бұл ұшақтар Вьетконгтан "Солғайлы айдаһарды өртеп жіберуші" деген лақап алды, себебі олардың отты шашу және кез келген нысананы жою қабілетіне байланысты. AC 47 үш MXU 470/A (AC 119-да төртеу орнатылған) қапшығымен жабдықталған. Олардың бірдей атылуы жаудың көзінде қорқынышты көрініс тудырды. Алғашқы AC 130A Gunship II ұшақтарында MXU 470/A қапшықтары болған жоқ, олардың орнына GAU 2/A қолданылды. Онда төрт 7.62 мм GAU 2/A мини-пулемет қапшығынан басқа төрт 20 мм M61 Vulcan 6 түтікшелі айналмалы пулеметтері де болды. Бұл конфигурация екі жылдан кейін, 1969 жылы GAU 2/A және M61 пулеметтерінің екеуі алынып, екі 40 мм (1.58 дюйм) L/60 Bofors пулеметі қосылып, AC 130A "Surprise Package" деп аталды. Бұл конфигурация 1971 жылдың соңында AC 130E Pave Aegis ұшағы келгенге дейін тағы екі жыл бойы сақталды. Бұл ұшақта мини-пулеметтер және 40 мм Bofors пулеметтері болған жоқ, олардың орнына екі 20 мм M61 Vulcan, бір 40 мм L/60 Bofors және бір 105 мм (4.13 дюйм) M102 гаубицасы орнатылды. Бұл конфигурация 2000 жылдардың басына дейін сақталды. Содан кейін AC 130Hs (AC 130E ұшақтары авионика жаңартудан өткеннен кейін H үлгісіне қайта тағайындалды) қайта жөндеуден өтті, екі M61 Vulcan алынып, бір General Dynamics 25 мм (0.984 дюйм) GAU 12/U Equalizer 5 түтікшелі айналмалы пулеметімен ауыстырылды (H үлгісі сақталды). Жақсартылған MXU 470/A модульдері Cessna O 2 Skymaster сияқты жеңіл ұшақтарда да қолдануға ұсынылды, бірақ олар тым ауыр және икемсіз болып шықты. Екі MXU 470/A модульдері Fairchild AU 23A Peacemaker ұшағында да сынақтан өтті, бірақ Таиланд Корольдік әуе күштері кейіннен M197 20 мм пулеметімен жабдықталған басқа конфигурацияны таңдады. 2013 жылдың қыркүйегінде Dillon Aero M134D H үшін DGP2300 қару модулін шығарды. Онда 3000 оқ бар, бұл мини-пулеметті бір минут бойы атуға жеткілікті. Жүйе толыққанды дербес, сондықтан оны салмағын, айналу моментін және пулемет күшін көтере алатын кез келген ұшаққа орнатуға болады. Модульде ұшақтың электр жүйесіне қосылып зарядталатын жеке батареясы бар.

АҚШ армиясының белгісі АҚШ Әуе күшінің белгісі СипаттамасыXM18SUU 11/AGun қапшығы GAU 2/A/M134 7.62 мм пулеметімен жабдықталған және 4000 айналым/мин тұрақты атыс жылдамдығыXM18E1/M18SUU 11A/ASUU 11/A/XM18 түрі; қосымша қосалқы қуат және таңдамалы атыс жылдамдығы (2000 немесе 4000 айналым/мин) мүмкіндіктеріM18E1/A1SUU 11B/ASUU 11A/A/M18 түрі; айырмашылықтар таңдамалы атыс жылдамдығы (3000 немесе 6000 айналым/мин) мүмкіндіктеріMk 49 MOD0 және MOD1 Қашықтан басқарылатын қару станциясы тіреуі