Шон Куинн: Ирландиялық бизнесменнің өркендеуі мен құлдырауы

Кіріспе

Ирландиялық бизнесмен (1947 жылы туған)

Джон Игнатиус Куинн, көбінесе Сеан Куинн (1947 жылдың 5 желтоқсанында туған) – ирландиялық бизнесмен және конгломератор. 2008 жылы ол Ирландия Республикасындағы ең бай адам болды, бірақ 2012 жылы банкрот деп жарияланды. 2008 жылы "The Sunday Times Rich List" бағалауынша, оның жеке капиталы 4,722 миллиард евро немесе 3,73 миллиард фунт стерлингке тең болды, осылайша ол Ирландияның ең бай адамы атанды. Forbes журналының 2008 жылғы байлар тізімі оны Ирландияның ең бай адамы ретінде, әлемдегі ең бай адамдардың арасында 164-ші орынға қойды. 2008 жылдың ақпан айына қарай оның таза капиталы 6,0 миллиард долларға, шамамен 3,084 миллиард фунтқа бағаланды. 2005 жылдың қарашасында Куинн тобының құны 4-5 миллиард евроға бағаланды. 2011 жылдың сәуірінде KPMG компаниясының Киран Уоллес Anglo Irish Bank-тың (Quinn Group оған 2,8 миллиардтан астам евро қарыз) акцияларын басқарушы болып тағайындалды және Куинн отбасының Куинн тобындағы үлесін бақылауға алды. Сеан Куинн мен Куинн отбасы енді Куинн тобының басқаруында, жұмысында немесе меншігінде ешқандай рөл атқармайды. Куинн 2011 жылдың 11 қарашасында Солтүстік Ирландияда банкрот деп жарияланды; бұл апелляциялық сотта күшін жойды, бірақ ол 2012 жылдың 16 қаңтарында Ирландия Республикасында банкрот деп жарияланды. Ол бұл өтінішке қарсылық білдірмеді. Ол Ирландиялық Банктік Түзету Корпорациясына 2 миллиардтан астам евро қарыз болды. Куинн 2012 жылдың 2 қарашасында Дублиндегі Жоғары сотта сотқа бағынбағаны үшін тоғыз аптаға бас бостандығынан айырылды.

Құрылтай және алғашқы жылдары

Куинн 1967 жылдың соңында әкесі Хьюдің қайтысынан кейін отбасылық шаруашылықты басқаруға кірісті, ал әкесі оны 2000 фунт стерлингке сатып алған болатын. 1950-1960 жылдары жергілікті шаруалар осы жерден құм мен қиыршық тас қазған. Жер ауыл шаруашылығы үшін өнімді болмаса да, минералдарға бай болды. Шаруашылық отбасына көп пайда әкелмеді және Куинн оны қатты ұнатпады. Ирландияның Sunday Business Post газетіне берген сұхбатында Куинн өзінің алғашқы табысын Гейл қауымдастығы (GAA) арқылы орнаған байланыстарының нәтижесі деп атады. Осы байланыстар оған 1973 жылы 100 фунт стерлинг қарыз алып, отбасылық шаруашылығынан қиыршық тас шығарып, жуып, жергілікті құрылысшыларға сату арқылы Ирландия шекарасының екі жағында да жұмыс істейтін компания құруға мүмкіндік берді. Компания Seán Quinn Quarries Ltd деп аталды. Осыдан кейін оның байлығының негізі болған Quinn Cement пайда болды. Соңғы жылдары Куинн өзінің Quinn Group арқылы Ирландияның қонақжайлылық индустриясында жетекші рөл атқарды және Quinn Hotels желісін құрды. Басты мейрамхана Каван округіндегі Балликоннеллде орналасқан Slieve Russell Hotel болды. Ол Ирландияның шыны, радиатор және пластик өнеркәсіптеріндегі мүдделерін сақтап қалады, оның ішінде Ферманагтағы Quinn Glass және Лонгфорд округіндегі Quinn Lite Pac компаниялары бар. 2009 жылғы мәліметтер бойынша, Quinn Group Ирландия бойынша 5500-ден астам адамды жұмыспен қамтыды. 1996 жылы құрылған Quinn Financial Services құрамына Quinn Direct сақтандыру бизнесі кіреді. Каван қаласындағы кеңсесі 2006 жылдың бірінші жартыжылдығында 123 миллион евро пайда тапты (алдыңғы жылмен салыстырғанда 38% көп), ал 2006 жылдың қаңтар және маусым аралығында 386 миллион евроға сату жүзеге асырылды. 2007 жылдың қаңтарында Quinn Group Ирландияның екінші ірі денсаулық сақтану компаниясы Bupa Ireland-ті 150 миллион евроға сатып алды, бұл BUPA-ны Ирландияның денсаулық сақтану нарығынан кетуден сақтап қалды. Сол айда Куинн Anglo Irish Bank-тағы үлесін шамамен 5%-ға дейін ұлғайтты, бұл 570 миллион евроға бағаланды. Бұл қаржы топтың өзінің капиталы және швейцариялық Credit Suisse компаниясымен жасалған келісім арқылы қамтамасыз етілді. 2007 жыл бойы, 2008 жылдың шілдесіне дейін Куинн отбасы Anglo Irish Bank-тағы үлесін 15%-ға дейін арттырды. Банк, Ирландиядағы барлық қаржы институттары сияқты, 2008 жылдың екінші жартысында акцияларының құны күрт төмендеді. 2009 жылдың 15 қаңтарында Ирландия үкіметі банкке бақылауды алғанын жариялады. Банкке қатысты мәміле жасалғанға дейін акциялардың құны 20 центке (ең жоғары көрсеткіші 10,15 евро) дейін төмендеді.

Quinn took over the family farm in late 1967, after the passing of his father, Hugh, who had bought it for £2,000. A number of other local farmers had excavated gravel in the 1950s and 1960s the land, while being agriculturally poor, was mineral rich. Farming had not made the family much money and Quinn did not particularly enjoy it. In an interview with Ireland's Sunday Business Post, Quinn attributed his initial success to the contacts he developed through the Gaelic Athletic Association (GAA). These contacts enabled him to build a company spanning both sides of the Irish border when, in 1973, he borrowed £100 and started extracting gravel from his family farm, washing it and selling it to local builders. The company was called Seán Quinn Quarries Ltd. From this came Quinn Cement, the basis of his wealth. In recent years Quinn diversified with his Quinn Group playing a leading role in Ireland's hospitality industry, setting up Quinn Hotels. The centrepiece hotel was the Slieve Russell Hotel in Ballyconnell, County Cavan. He maintains interests in Ireland's glass, radiator and plastics industries with Quinn Glass, based in Fermanagh, and Quinn Lite Pac, based in County Longford. As of 2009, the Quinn Group employed more than 5,500 people throughout Ireland. Quinn Financial Services, founded in 1996, includes the Quinn Direct insurance business. With its headquarters in Cavan, it made €123 million profit in the first six months of 2006 (up 38% on the previous year), on sales of €386 million between January and June 2006. In January 2007 the Quinn Group purchased Ireland's second biggest health insurance provider, Bupa Ireland, for €150 million in a deal that saved BUPA from leaving Ireland's health insurance industry. In the same month Quinn increased his share holding in the Anglo Irish Bank to approximately 5%, for an equivalent value of €570 million – financed through the group's equity and through a deal with the Swiss based giant Credit Suisse. Throughout 2007 peaking in July 2008 Quinn increased his family's stake to 15% in Anglo Irish Bank. The bank along with all financial institutions in Ireland saw its share price collapse in the latter half of 2008, and on 15 January 2009 the Irish government announced it had taken control of the bank. Shares were trading for as little as 20c (from a high of €10.15c) before the takeover.

2008 жылғы дағдарыс

Forbes Rich List 2008-2009 жылдары Куинн отбасының таза кірісі күрт төмендеді деп бағалады, соның салдарынан Денис О'Брайен Куинннің орнын Ирландияның ең бай адамы ретінде иеленді.

Англо-Ирландия банкі инвестициясы

Кейінгі шығынның көп бөлігі, жақсы жарияланған Anglo Irish Bank-тың құлдырауымен байланысты, ол отбасының кем дегенде 2,8 миллиард евролық байлығын жойды. 2005 жылдың қазаны мен 2007 жылдың шілдесі аралығында Куинн банктегі 28% үлесін, негізінен айырмашылықтар бойынша келісімдер арқылы жинады, бұл банктің акцияларының бағасына құмар ойнауға қолданылатын қаржы құралы. Куинн сол кезде RTÉ Prime Time сұхбатында "бұл компанияны 2-3 жылға кері тартты" деп мойындады. 2008 жылы Anglo Irish Bank-та сатып алынған акциялардың немесе айырмашылықтар бойынша келісімдердің құны төмендеді және банк Куинн акцияларына сатып алушы табуға мәжбүр болды. "Алтын шеңбер" деп белгілі клиенттер тобы акцияларды сатып алды, және банктің оларға 451 миллион евро қарыз бергені дау тудырды (және заңсыз болды). 451 миллион евро ешқашан қайтарылмады, себебі Anglo Irish Bank-тың жасырын несиелеріне қатысты дау туындады, одан кейін банк 2009 жылы мемлекеттік меншікке алынды.

Quinn Insurance сақтандыру компаниясы

2008 жылы Куинн сақтандыру Ирландия Республикасының Қаржылық реттеушісінен рекордтық 3,25 миллион евро айыппұл алды, ал Куинн жеке өзіне 200 000 евро айыппұл салынды. Бұл айыппұлдар Куинн сақтандыру компаниясының оның бақылауындағы компанияға берген қарыздарымен байланысты болды. "Бұл қарыздар сақтандыру ережелерін бұзды, нәтижесінде Қаржылық реттеуші Куинн сақтандыруға және маған санкция салды. Мен осы ереже бұзуға толық жауапкершілікті қабылдаймын". Айыппұлдар реттеушіге Куинн сақтандыру компаниясының басқа фирмаларға берген 288 миллион евролық қарызы туралы хабарламағаны үшін салынды. Куинн отбасы бұл ақшаны акция нарығындағы құлдыраған инвестицияларды жабу және Anglo Irish Bank акцияларын сатып алуды қаржыландыру үшін пайдаланды. Айыппұлдардан кейін Куинн Куинн сақтандыру және басқа да Куинн тобының директорлар кеңесінен кетіп, директорлар кеңесін қайта құру жоспарларын жариялады, олармен қоғамдық компанияның директорлар кеңесі сәйкес келеді. 2010 жылдың наурыз айында Дублиндегі Жоғарғы сот Куинн сақтандыру компаниясын басқаруға беру туралы шешім шығарды. Куинн сақтандыру 2009 жылы 905 миллион евро, ал 2010 жылы 160 миллион евро зиянға ұшырады, ал Ирландия үкіметі 2011 жылғы Сақтандыру (өзгерістер) заң жобасын қабылдады, ол барлық басқа сақтандыру полистеріне 2% мөлшерінде алым енгізді, мемлекеттік сақтандыру өтемақы қорының шамамен 280 миллион евролық тапшылығын жабу үшін. Зиянның бір бөлігі Куинн сақтандыру компаниясының басқа Куинн отбасы компанияларының спекулятивтік инвестицияларын қаржыландыруға берген қарыздарынан туындағандықтан, Клэр Дейли былай деп мәлімдеді: "Сақтандыру шығындарының үлкен бөлігі отбасының жылжымайтын мүлік нарығындағы спекулятивтік құмар ойындарынан туындайды және заң осы құмар ойындарының қарызын ауыр жағдайдағы салық төлеушілер мен көлік, үй және т.б. сақтандыруға мұқтаж жұмыс істейтін адамдардың иығына аударуды көздейді". Ирландиялық полис иелері үшін шығын бес жыл ішінде жылына 65 миллион евроны құрайды.

2010 жылдан бастап таратылу бойынша сот ісін жүргізу

Anglo Irish Bank-тің қаржылық қиындықтарына байланысты 2010 жылы Куинннің одан алған несиелері талап етілді, бұл несиелер шамамен 2,8 миллиард евроны құрады және мүлкі одан әлдеқайда төмен бағаланған. 2011 жылдың сәуірінде несиелер ресми түрде талап етілді және бірнеше юрисдикцияда сот ісі басталды. Оның шетелдегі холдингтік компаниясы Quinn Investments Sweden 2011 жылдың шілдесінде таратылды. 2011 жылдың шілдесінде Anglo Irish Bank Irish Bank Resolution Corporation (IBRC) деп қайта аталды. 2011 жылдың соңында швед компаниясының бір бөлігі активтері Кипрдегі отбасылық бақылаудағы компанияларға ауыстырылды, бұл жаңа сот процесіне әкелді. Ликвидатордың мәлімдемесіне сәйкес, Ресейдегі 193 миллион долларлық мүлік оның туысы Питер Куиннге 1000 доллар мен ноутбукке сатылды. Куинн отбасы бұл айыптауларды "негізсіз және пікір білдіруге лайық емес" деп сипаттады. Украинаның Киев қаласындағы мүлік, Швециядан 93% бақылауда болған, 2011 жылдың желтоқсанында тағы да тергеуге алынды. Сонымен қатар, Куинннің әйелі мен балалары 2011 жылы Дублинде Anglo Irish Bank-тен банкті сатып алу үшін алған 2,34 миллиард евросын қайтаруға болмайды деп талап етіп сотқа жүгінді, себебі ақша банктің акцияларының бағасын қолдау мақсатында заңсыз түрде берілген. Ол осы іске үшінші тарап ретінде тартылды. Quinn Group компаниясының ликвидаторлары 2011 жылдың сәуірінде компания таратылғаннан кейін Quinn Group мүлкіне елеулі зиян келтірілгенін, сондай-ақ басшының машинасы оның үйінің алдында өртенгенін хабарлады. 2011 жылдың 11 қарашасында Куинн Белфастта ерікті банкроттыққа өтініш бергенін мәлімдеді және БАҚ-тан оның және банк пікірлерін ескеруді сұрады. Өтініш оның заңды аты Джон Игнатиус Куинн атынан Солтүстік Ирландиядағы мекенжай бойынша тіркелді, ол 194 миллион евро қарызын мойындады. Бірнеше күннен кейін IBRC Белфасттағы өтінішке қарсы сотқа шақыратынын мәлімдеді, Дублиндегі коммерциялық сотта Куинн 95 компанияның директорлық құжаттарында тек Ирландия Республикасының мекенжайын көрсеткенін, ал Солтүстік Ирландияда ешқандай мекенжай болмағанын айтты (сол кезде Республикада жеке банкроттық 12 жылға созылса, Солтүстік Ирландияда 1 жыл ғана). Алайда, Каван округінің сайлау тізілімін тексеру Куинннің Ирландия Республикасының тұрғыны ретінде тіркелгенін, барлық сайлауларда дауыс беруге құқығы бар екенін көрсетті, бұл Белфаст сотына оның тек Ферманаг округінде тұрғылықты екендігі туралы берген мәлімдемесіне қайшы келді. 2012 жылдың 10 қаңтарында Белфасттағы жоғары сот Куиннге қатысты банкроттық туралы шешімді жойды, ал сол күні Дублиндегі жоғары сот оны Ирландия Республикасында банкрот деп жариялау туралы өтінішті қарауды жеделдетуге келісті. Ол 2012 жылдың 16 қаңтарында Ирландия Республикасында банкрот деп жарияланды. Сеан Куиннге 2012 жылдың 2 қарашасында Дублиндегі жоғары сот судьясы Элизабет Данн 9 аптаға бас бостандығынан айыру жазасын берді, ол "Менің ойымша, ол тек өзінің кінәсін мойындауы керек" деп атап өтті. 2013 жылдың 3 қаңтарында Куинн Маунтджой түрмесінен босатылды, бірақ оған желтоқсан айында немересінің шомылдыру рәсіміне қатысуға рұқсат берілді. 24 қаңтарда сотта Куинннің бес ересек баласының екі күндік тексеруі басталды. Тексеруді IBRC адвокаттары жүргізді, мақсаты Куинн отбасы мүшелерінің сот бұйрықтарын орындап, банктік шоттары мен басқа да активтері туралы толық мәліметтер ұсынған-ұсынбағанын анылау болды. Көрініп тұрғанындай, Куинннің жылжымайтын мүлік бизнесінің ресейлік еншілес компаниялары оның балаларына және басқа да отбасы мүшелеріне 2011-2012 жылдары елеулі сомада ақша төлеген. Мысалы, Колетт Куинн 340 000 евро алған, ол "орыс тілінде жазылғандықтан түсінбеген" келісімшартқа қол қойғанын айтты. Ақшаның көп бөлігі кейіннен жұмсалды деген мәлімдеме бар, бірақ оны растайтын түбіртектер ұсынылмады. 2013 жылдың шілдесінде жоғары сот судьясы Питер Келли бес Куинн баласы мен олардың үш жұбайының Ресей компанияларындағы жұмыстары туралы құжаттарды ұсына алмағаны туралы талаптарын қабылдау "сенуге келмейтін" екенін айтты. Ол оларға "өте үлкен" сома төленгенін, олардың барлығы "өте ерекше" екі миллион еуроға жуық екенін мәлімдеді. 2005 жылы топ Англиядағы The De Vere Belfry қонақ үйін және гольф алаңын сатып алды. 2004 жылы Quinn Direct сақтандыру Ұлыбританияның автокөлік және коммерциялық сақтандыру нарығына кеңейді. Quinn Direct Insurance 2006 жылдың мамыр айында Британдық Мастерс турниріне демеушілік етті. 2007 жылдың 7 наурызында Куинн 10 жылдан кейін алғаш рет Каван округінің Кәсіпорын кеңесі ұйымдастырған Slieve Russell қонақ үйіндегі конференцияда сөйледі, онда Куинн тобының жақын болашақтағы стратегиялық мақсаттарын баяндады. 2011 жылдың сәуірінен бастап Куинн мен Куинн отбасы Quinn Group басқаруында, операцияларында немесе меншігінде ешқандай рөл атқармайды. Шындығында, IBRC Ресейдің Alfa Group компаниясының активтерді қайтару бөлімін өзінің талаптарын орындау үшін жалдады. Ресейде IBRC әлі де Кутузов мұнарасының бақылауын орнатуға күресіп жатыр.

With Anglo Irish Bank's financial difficulties Quinn was pursued in 2010 for his loans from it, then about €2.8 billion secured on property worth much less. In April 2011 the loans were formally called, and an ongoing series of court cases are underway in several jurisdictions. In particular, his overseas holding company, Quinn Investments Sweden, was wound up in July 2011. In July 2011 Anglo Irish Bank was renamed as the Irish Bank Resolution Corporation (IBRC). It was found in late 2011 that some of the Swedish company's assets had been transferred to family controlled companies in Cyprus, leading to a fresh round of litigation there. It was alleged by the liquidator that property owned in Russia worth $193m had been sold to a cousin, Peter Quinn, for $1,000 and a laptop computer. The Quinn family described the allegations as "baseless and hardly deserving of comment". Other property in Kyiv, Ukraine, that was 93% controlled from Sweden was the subject of further proceedings in December 2011. Separately, Quinn's wife and children have started legal proceedings in Dublin in 2011 alleging that the €2.34 billion that he borrowed from Anglo Irish Bank to buy the bank should not be repayable because the money was lent for the unlawful purpose of supporting the bank's share price. He has been joined as a third party in the case. The Quinn Group liquidator's staff have said that since its liquidation in April 2011 an unusual amount of damage has been caused to the Quinn Group's property, and an executive's car was burnt out at his home. On 11 November 2011, Quinn said that he had applied for voluntary bankruptcy in Belfast, and issued a statement asking the media to consider his views as well as the bank's. The case was filed under his legal name of John Ignatius Quinn, using an address in Northern Ireland, and he admitted debts of €194m. Within days the IBRC said it would challenge the Belfast application in the commercial court in Dublin, alleging that Quinn had only used a Republic of Ireland address in directors' filings for 95 companies and none in Northern Ireland (at the time, personal bankruptcies lasted for 12 years in the Republic, but only for 1 year in Northern Ireland). However a check of the electoral register for County Cavan clearly showed Quinn registered as a resident of the Republic of Ireland, having a vote in all elections, obviously contradicting the evidence given to the Belfast Court that he was only resident in County Fermanagh. On 10 January 2012 the High Court in Belfast annulled the Bankruptcy Order against Quinn, and later that day the High Court in Dublin agreed to expedite the hearing of a petition to render him bankrupt in the Republic of Ireland. He was declared bankrupt in the Republic of Ireland on 16 January 2012. Seán Quinn was sentenced by Ms Justice Elizabeth Dunne at the High Court in Dublin on 2 November 2012 to 9 weeks in jail, noting that "In my view he has only himself to blame." Quinn was released from Mountjoy Prison on 3 January 2013, although he had been allowed to attend the christening of his granddaughter in December. On 24 January, a two day cross examination began in court of all five adult children of Quinn. The cross examination was conducted by lawyers for IBRC and the goal was to establish whether the members of the Quinn family have complied with court orders to provide full details of their bank accounts and other assets. As it turned out, substantial sums of money had been paid by Russian subsidiaries of Quinn's real estate business to his children and other family members in 2011/12. For example, Colette Quinn received €340,000 after having allegedly signed a contract "without understanding it as it was in Russian" Most of the money has allegedly since been spent, but no receipts were available to support that claim. In July 2013 Mr Justice Peter Kelly of the High Court said that it was "simply incredible" to accept claims by five Quinn children and three of their spouses that they could not produce documents about their alleged employment by Russian companies. He said they had been paid "very large" sums that together came to nearly two million euro "in a very strange way". In 2005 the group bought The De Vere Belfry hotel and golf course in England. In 2004 Quinn Direct insurance expanded into the UK motor and commercial insurance market. Quinn Direct Insurance sponsored the British Masters tournament there in May 2006. On 7 March 2007, Quinn spoke publicly for the first time in 10 years at a conference at the Slieve Russell hotel organised by the Cavan County Enterprise Board, at which he outlined the strategic aims of the Quinn Group in the immediate future. As of April 2011 Quinn and the Quinn family no longer have any role in the management, operations or ownership of the Quinn Group. In fact, IBRC has hired Russian Alfa Group's asset recovery arm to enforce its claims. In Russia, IBRC is still struggling to establish its control over the Kutuzoff (or Kutuzov) Tower.

Жеке өмір

Куинн Ферманга графтығының Деррилин қаласында, Каван графтығының шекарасына жақын жерде дүниеге келді. 1960 жылдары аймақта зор кедейлік болды және футболдан басқа көңіл көтеру мүмкіндігі аз еді, Куинн өзінің жасөспірім жылдарының көп бөлігін осымен өткізді. Ол ағасы Питермен бірге «Теймор Шэмрокс» клубы үшін гейл футбол ойнады. Команда 1969 жылы Ферманаг округінің чемпионатында жеңіске жетті, бұл клуб үшін 1935 жылдан бері алғашқы жеңіс болды. Клуб 1970 жылдары тағы үш округтік титул жеңіп алды, ал Шон Куинн Ферманаг округтік командасының капитаны атанды. Питер қаржылық кеңесші болды және 1990 жылы Ирландияның ең ірі спорттық және мәдени ұйымы – Гейл Атлетикалық қауымдастығының (GAA) президенті болып сайланды, ол 1991–1994 жылдар аралығында осы лауазымды атқарды. «Quinn Group» сонымен қатар Ферманаг GAA-ның маңызды демеушісі болды. Бір комментатордың сөзімен, Куинннің GAA-ға қатысуы «топтың тұрақты тақырыбы болды». Бір әріптесінің айтуынша, «GAA Шонның өмірінің маңызды бөлігін құрайды. Одан басқа, ол Балликоннелдегі пабтарда кейде арақ ішеді және покер ойнауды ұнатады». 2012 жылы Куинн сотқа бағынбағаны үшін үш айға түрмеге жабылды, ол компанияны жоғалту алдында «Quinn Properties Ukraine» компаниясының бас директорына 500 000 АҚШ доллары төлеуді ұйымдастырды деген айып тағылды, яғни активтерді заңсыз алып тастады. Куинн әйелі мен отбасымен бірге Балликоннелл, Таллихоу, Каван округінде, өзінің «Slieve Russell» қонақ үйінің жанында және Деррилиндегі туған жеріне жақын жерде тұрады.