Кіріспе
Франк Александр Уетмор (18 маусым 1886 – 7 желтоқсан 1978) – американдық орнитолог және құстар палеонтологы. Ол Смитсондар институтының алтыншы хатшысы болды. Сонымен қатар, ол Америка философиялық қоғамының және АҚШ Ұлттық ғылым академиясының сайланған мүшесі еді.
Frank Alexander Wetmore (June 18, 1886 – December 7, 1978) was an American ornithologist and avian paleontologist. He was the sixth Secretary of the Smithsonian Institution. He was also an elected member of both the American Philosophical Society and the United States National Academy of Sciences.
Ерте өмір және білім
Дәрігердің ұлы Франк Александр Уетмор Висконсин штатының Солтүстік Фридом қаласында дүниеге келген. Ол жас кезінен құстарға қызығушылық танытып, алғашқы далалық жазбасын (1894 жылы демалыс кезінде көрген пеликан) сегіз жасында жасаған. 1900 жылы Уетмор «Bird Lore» журналында «Менің қызылбас тоқылдағымен тәжірибем» деген алғашқы мақаласын жариялады. Білімін одан әрі жетілдіру үшін 1905 жылы Канзас университетіне түсті. Оқу кезінде ол Чарльз Д. Банкердің жетекшілігімен университет мұражайында көмекші болып жұмыс істеді. Александр Уетмор 1912 жылы Канзас университетінен бакалавр, 1916 жылы магистр, ал 1920 жылы Джордж Вашингтон университетінен доктор ғылымын қорғады. Уетмор 1910 жылы федералдық қызметке қабылданды, Ауыл шаруашылығы департаментінің Биологиялық зерттеу бөлімінде жұмыс істеді. 1915 жылы су құстарының өліміне қорғасын оқтардың тигізетін зиянына қатысты зерттеу жүргізді. Оның палеонтологиялық зерттеулерінің нәтижесінде Palaeochenoides mioceanus және Nesotrochis debooyi қазба құстары туралы жұмыстар жарық көрді. 1923 жылдың сәуірінен 1924 жылдың шілдесіне дейін Уетмор «Танагер экспедициясының» жетекші ғалымы болды. Бұл экспедиция Солтүстік-Батыс Гавай аралдарының, Джонстон атоллының және Уэйк аралының флорасы, фаунасы және геологиясын зерттеу мақсатымен жүргізілген бес биологиялық зерттеуден тұрды. 1924 жылы Уетмор Вашингтондағы Ұлттық зообақтың директоры болып Смитсонов институтына қосылды. 1925 жылы Смитсонов институтының хатшысының орынбасары болып тағайындалды және 1945-1952 жылдар аралығында хатшы қызметін атқарды. 1929 жылы Пинчот Оңтүстік теңіз экспедициясына қатысты. 1939 жылы Корольдік Австралиялық орнитологтар одағының корреспондент мүшесі болып сайланды. Ол «Әлем құстарының жүйелі жіктемесін» (1930, 1951 және 1960 жылдары қайта жаңартылған) жазды. Бұл «Уетмор жіктемесі» кеңінен қабылданып, ХХ ғасырдың соңына дейін танымал болды. 1944-1946 жылдары «The Explorers Club» клубының 15-ші президенті болды. 1946-1966 жылдар аралығында Панамаға жыл сайын сапар шегіп, сусақтың құстарын зерттеді және олардың үлгілерін жинады. Оның 4 томдық еңбегі «Панама Республикасының құстары» Смитсонов институтымен 1965-1984 жылдар аралығында жарық көрді, соңғы томы авторының өлімінен кейін жарияланды. Ол сондай-ақ 1946-1953 жылдар аралығында қазіргі «Science & the Public Society» деп белгілі «Science Service» және «National Geographic Society» кеңестерінің құрамына кірді, онда ол 1933 жылдан бастап ғылыми-зерттеу және барлау комитетінің төрағасының орынбасары, міндетін атқарушы төрағасы және зейнеткер төрағасы болып қызмет етті. Оның құрметіне бірнеше құс таксондары аталды, оның ішінде креда кезеңіне жататын Алексорнис туысы, сондай-ақ Танагерлердің Wetmorethraupis sterrhopteron және Buthraupis wetmorei түрлері. Оның есімімен жәндіктер, сүтқоректілер, қосмекенділер, моллюскалар, бір өсімдік (аргентиналық кактус), Панамадағы көпір және Антарктикадағы Уетмор мұздығы да аталды. Ветмордың есімі бір түр және екі қосымша түрдің ғылыми атауында сақталған: Pholidoscelis wetmorei, Uromacer frenatus wetmorei және Anolis brevirostris wetmorei. 1953 жылы ол 1978 жылы қайтыс болғаннан кейін Америка орнитологтары одағының кепілі болған Энни Беатрис ван дер Бист Тиеланға үйленді. Оның еңбектері мен ауызша тарих сұхбаты Смитсонов институтында сақталады.
He wrote A Systematic Classification for the Birds of the World (1930, revised in 1951 and 1960). This Wetmore Order received widespread acceptance, remaining popular until the end of the twentieth century. From 1944 to 1946 Wetmore served as the 15th president of The Explorers Club. Between 1946 and 1966 Wetmore made annual trips to Panama to study and collect specimens of the birds of the Isthmus. His 4 volume magnum opus, Birds of the Republic of Panama, was published by the Smithsonian between 1965 and 1984, the last volume appearing posthumously. He also served on the boards of trustees of Science Service, now known as Society for Science & the Public, from 1946 to 1953, and of the National Geographic Society, where he served successively as vice chairman, acting chairman, and chairman emeritus of the Committee for Research and Exploration, from 1933 until his death, in his final years as a trustee emeritus. Several taxa of birds have been named in his honor, including the Cretaceous genus Alexornis and the tanagers Wetmorethraupis sterrhopteron and Buthraupis wetmorei. Insects, mammals, amphibians, mollusks, and one plant (an Argentinian cactus), as well as a bridge in Panama and the Wetmore Glacier in the Antarctic, have also been named after him. Wetmore is commemorated in the scientific names of one species and two subspecies of reptiles: Pholidoscelis wetmorei, Uromacer frenatus wetmorei, and Anolis brevirostris wetmorei. In 1953 he married Annie Beatrice van der Biest Thielan, who became guarantor of the American Ornithologists' Union after his death in 1978. His papers and an oral history interview are held at the Smithsonian Institution.