Кіріспе

Алмания немесе Алеманния – 213 жылы Рим лимес шебін бұзып өткен герман тайпаларының конфедерациясы – алеманндар құрған және мекендеген патшалық. Алеманндар 3 ғасырда Майн өзені бассейнінен кеңіп, Рим провинцияларына шабуыл жасады және 4 ғасырдан бастап Рейн өзенінің сол жағалауына қоныстанды. 4 және 5 ғасырларда тәуелсіз тайпалық патшалар басқарған Алеманния 5 ғасырдың соңында тәуелсіздігін жоғалтып, 6 ғасырда Франк империясының герцогтігіне айналды. Шығыс Франкия королі Конрад I (911-918 жылдары билік еткен) тұсында Киелі Рим империясы қалыптаса бастағанда, 915 жылы Алеманния аумағы Швабия герцогтігіне айналды. 10-12 ғасырларда жазушылар суэбия терминін алеманниямен жиі алмастырып қолданды. 7-9 ғасырлардағы Алеманния аумағы Констанц көлінің маңында орналасқан, Жоғарғы Рейннің екі жағындағы Жоғарғы Рейн, Қара Орман және Эльзас, Лех өзеніне құятын жерге дейінгі Дунай өзенінің жоғарғы бассейні, Аре өзені бассейні (Аргау) және оңтүстік-батыста Бургундияға қарай белгісіз шекарасы бар. Раетия Куриенсис, Алеманнияның бөлігі болмаса да, алеманн графтары басқарды және Бурхард I (909-911 жылдары Алеманния герцогы) құрғаннан бастап Швабия герцогтігінің құрамына кірді. Аумағы қазіргі герман тілінде сөйлейтін аймақтарға, француз Альзасына, неміс Баден және Швабиясына, неміс тілінде сөйлейтін Швейцарияға және Австрияның Воралберг аймағына сәйкес келеді. Қазіргі Швейцария аумағында алеманн аумағы жоғарғы орта ғасырларда Альпке, Зерингерлерге, кейіннен Берннің Үстіңгі Бургундияға және төменгі Раетия Верденберг графтарының билігіне өткен Гризонға қарай кеңейді.

Ұлт патшалықтары

Алғашында туысқандық байланысы жоқ тайпалардың бос конфедерациясы болған алеманндер 3-ші ғасырда этногенез процесінен өтіп, 4-ші және 5-ші ғасырларда 496 жылға дейін патшалар билік құрды, содан кейін олар Тольбиак шайқасында франктардың Клови I-інен жеңіліске ұшырады. Рим империясы кезеңінде алеманндер бірнеше кантонға немесе говияға бөлінді, олардың әрқайсысына ру патшасы басшылық етті. Бірақ, патшалардың әскери жорықтарға қатысу кезінде бір патшаның басшылығымен бірігу салты болған сияқты. Алеманндердің 4-ші және 5-ші ғасырлардағы бірнеше патшасы атымен белгілі, алғашқысы Хрокус (306 жылы қайтыс болды), ол 3-ші ғасырда лимес бойына шабуылдар ұйымдастырған әскери жетекші. Хнодомарий (шамамен 350 жылы) Магненцийдің бүліктерінде Констанций II-ге қолдау көрсетті. Хнодомарий 357 жылы Страсбург шайқасында алемандық әскердің басшысы болды. 359 жылы Юлианмен келісім жасаған алеман патшалары Макриан, Хариобауд, Урий, Урсицин, Вадомар және Вестралпус болды. 370 жылы Валентиан I-нің бұйрығымен ұйымдастырылған жорық кезінде Макриан тақтан түсірілді. Макриан Римге қарсы алемандық тайпалардың ірі одағын құруға қатысқан болуы мүмкін, бұл оған turbarum rex artifex ("наразылықтың патшасы және шебері") деген лақап атты әкелді. Римдіктер Фраомарды Маркианның мұрагері етіп тағайындады, бірақ Буцинобанттар оны қабылдамады және ол қуылды, ал Макриан қайта орнатылды, сондай-ақ Валентиан Буцинобанттарды франктарға қарсы соғыста өздерінің foederati етіп белгіледі. Макриан франктардың патшасы Маллобауд қойған тықсырған оққа түсіп, қаза тапты. Гибулд (шамамен 470 жылы) – алеманндердің соңғы белгілі патшасы. Оның Пассауға жасаған шабуылы Әулие Люптың өмірбаянында еске алынған. Толбиакта жеңілген Гибулдтың мұрагерінің кім болғаны белгісіз.

Меровинг герцогтігі

496 жылы жеңіліске ұшырағаннан кейін, алеманндар франктердің үстемдігіне қарсы шығып, остготтардың Теодорих Ұлының қорғауына өтті, бірақ оның қайтысынан кейін 536 жылы Теодеберт I басқаратын франктерге қайта бағынды. Осыдан кейін Аламанния Франция құрамында номиналды герцогство болып саналды. Өз герцогтары болғанымен, VI және VII ғасырларда олардың біреуінің басшылығымен біріккені күмәнді. Алеманндар көбінесе Италияға жасалған жорықтарда көмекші күш ретінде көзге түсті. Эльзас герцогтығы алемандық болғанымен, оны франк герцогтары биледі, ал Жоғарғы Дунай және Некар өзендері маңындағы аймақты Ахалольфингтер әулеті басқарды, бұл орталық Аламаннияны билеген герцогтық үй емес еді. Ретия да алемандық болғанымен, Викторидтермен бірге Чур епархиясымен бірлесіп билік жүргізді. Аламанния VII ғасырда христиан дініне енді, бірақ Францияның батысында немесе Баварияның шығысындағыдай толыққанды болмады. Осы кезеңде Аламандияның алғашқы заң кодексі – Pactus Alamannorum жарық көрді. Страсбург және Базельдің римдік епархиялары Эльзасты, ал Чур епархиясы Ретияны қамтыды. Аламаннияда тек шығысында, Аугсбургте (VII ғасырдың басында) ғана епархия болды. Римдік екі епископтық – Виндиш және Октодурум ертерек басқа жерлерге (тиісінше Авенш және Ситтен) көшірілді. Батыс Аламанния VII ғасырда Чур епископтары мен Меровинг монархтарының ынтымақтастығы арқасында епархияны (Констанц) алды. Констанцтың негізі туралы мәліметтер жеткіліксіз, бірақ ол Меровинг және ерте Каролинг дәуірінде Германиядағы ең ірі епархия болды. Милан архиепископиясының қарастырылымында болған Аламандия епархиялары, соның ішінде Чур, Каролингтердің кезінде Майнц архиепископиясының юрисдикциясына берілді. 638 жылы Дагоберт I қайтыс болғаннан кейін Аламанния, Бавария, Аквитания және Бретань сияқты, франк билеушілерімен байланысын үзіп, тәуелсіздікке ұмтылды. Бұл күрес 8 ғасырдың басына дейін сәтті аяқталды, бірақ Арнульфингтер әулетінің сарай басшылары жүргізген жорықтар Аламаннияны Францияның провинциясына қайтадан айналдырды. Алайда, де-факто тәуелсіздік кезеңінде алеманндар бірегей герцогтың билігіне көшті, бірақ Эльзас және Ретия Аламанния шегінен тыс қалды. 709 және 712 жылдар аралығында Пепин Геристальский алеманндардың дуксы ретінде танылған Лантфридке қарсы күресті, сондай-ақ ол Lex Alamannorum есімді екінші аламандық заң кодексін жазды. 743 жылы Пипин Ұсқын және Карлман Аламаннияны бағындыру үшін жорық ұйымдастырды, ал 746 жылы Карлман аламандық ақсүйектерді толыққанды бағындыру үшін соңғы шабуылға шықты. Канштатттағы кеңесте бірнеше мың аламандық ақсүйектер сатқындық айыбымен тұтқындалып, сотталып, өлім жазасына кесілді.

Каролингтер билігі

Луи Пейдің билігі тұсында Аламаннияда тәуелсіздікке ұмтылыс күшейді, ал 830 жылдары аймаққа үстемдік ету үшін таласқан аламандық және реттерлік ақсүйектер арасында қанды жанжалдар болды. 843 жылғы Верден шартынан кейін Аламанния Шығыс Франк корольдығының провинциясына айналды, ол Германия Корольдығының алдағысы Людовик Германның мемлекеті болды. Бұл замандағы дереккөздерде ол «regnum» деп аталды, бірақ бұл оның патшалық немесе кіші патшалық екенін міндетті түрде білдірмейді. Дегенмен, кейде ол солай болды. Ол 829 жылы Шарль Шалыға берілді, бірақ оның герцог немесе король ретінде танылғаны нақты емес. Бірақ ол Эльзас пен Ретияны қамтитын нағыз патшалық болды, және 876 жылы Шығыс Франк корольдығының бөлінісі кезінде Шарль Майлыға берілді. Карл билігінде Аламанния империяның орталығына айналды, бірақ оның құлауынан кейін маңыздылығы төмендеді. Этностық тұрғыдан біртұтас болғанымен, ол реттерлік-аламандық жанжалдар мен Аламандық шіркеуді бақылау үшін күреске толы болды. 9 ғасырдың соңында Аламанния, Бавария, Саксония және Франкония сияқты, бір герцогтың басшылығымен бірігуге тырысты, бірақ Саксония мен Баварияға қарағанда аз сәттілікке жетті. Аламанния – 9 ғасырдың соңы мен 10 ғасырдың басында Каролингтер әулетінің құлауынан кейін Шығыс Франк корольдығының саяси құрылымын құраған «жас» тайпалық герцогтықтардың бірі болды. 10 ғасырда Аламаннияның ешбір ақсүйек үйі герцогтік әулет құруға қол жеткізе алмады, саксондық Отондықтар немесе бавариялық Лиутпольдингтер сияқты, бірақ Хунфридингтерге ең жақын болды. Герцогтық Констанц көлінің маңындағы, Қара Ормандағы, Рейннің оң және сол жағалауларындағы, Эльзас және Швейцария таулы аймағының бір бөлігін қамтыды, Бургундиямен шектесетін жерлер де кірді. 843 жылы белгіленген Бургундиямен шекара төменгі Ааре өзені бойымен жүрді, Рейнде оңтүстікке бұрылып, Люцерннің батысынан өтіп, Альп таулары арқылы Жоғарғы Рона өзенінен Сент-Готтард өткеліне дейін созылды. Солтүстік шекарасы Мургтан (Карлсруэден оңтүстікке қарай шамамен 30 км) Хайльбронн мен Нёрдлингер Ристен өтеді. Шығыс шекарасы Лех өзенінен басталады. Арговия – Аламанния және Бургундия герцогтары арасындағы даулы аймақ. Бурхард II, қайтыс болған Бурхард I-нің ұлы және Раетия Куриенсис графы, 919 жылы жаңа сайланған король Генрих Құсшы таныған Швабия герцогы атағын алды. Швабия герцогтығы 1079–1268 жылдары Гогенштауфендер тарапынан басқарылды және Конрадиннің өлімінен кейін таратылды, ал оның аумағы келесі аралық кезеңде саяси жағынан бөлінді.