Германиядағы Харц тауларындағы Тале қаласы

Кіріспе

Германияның Харц тауларындағы қала.

Тале – Германияның орталық бөлігіндегі Саксония-Анхальт жеріндегі Харц ауданындағы қала. Харц тауларының тік солтүстік-шығыс жиегінде орналасқан, қала орталығынан жоғары созылатын әдемі Боде шатқалымен әйгілі.

География

Қала Боде өзенінің жағасында, шамамен Кведлинбургтің батысында орналасқан. Transdev Sachsen Anhalt пойыздарымен қызмет көрсететін Тале бас станциясы Магдебург-Тале темір жолының соңғы бекеті болып табылады. Қала Bundesstraße 6n тас жолы арқылы қолжетімді.

Тарих

Тале елді мекені 10 ғасырдың басында пайда болған. 936 жылы ол көршілес Вендхузен аббаттығымен байланысты деп құжатталып, 825 жылы канонисттердің тарауы (Kanonissenstift) ретінде құрылған. Шығысфалиялық графтық отбасымен құрылып, Херфорд аббаттығының үлгісінде салынған бұл монастырь, ортағасырлық Саксония герцогтығындағы алғашқы монастырлардың бірі болды. 936 жылы марқұм король Генрих I-нің әйелі, жесір королева Матильда монастырды көшіруге тырысқаннан кейін, ол жаңадан құрылған Кведлинбург бөлімінің қамқорлығына өтті. Жақын орналасқан ауыл 1231 жылы "Dat Dorp to dem Dale" деп еске алынған (1288 жылдан бастап латынша "de valle" деп, ал 1303 жылдан бастап "фон Тале" деп аталды). Орта ғасырдың соңында бұл жерлер Халберштадт князь-епископтарының вассалдары, Саксония графтары Регенштейнге тиесілі болды. 1525 жылы Германия шаруалар соғысы кезінде монастырь қиратылып, тонауға ұшырады. 1445 жылдан бастап Таледе темір зауыты болғандығы туралы жазбалар бар. Ол 1648 жылдан бастап Отыз жылдық соғыстың салдарынан қирағаннан кейін "Бергхаус цум Уилден Манн" ретінде қайта салынды, бірақ 1670 жылы толығымен өртенді. Секуляризацияланған Халберштадт аймақтары Бранденбург-Пруссияға қосылғаннан кейін 1686 жылы кішкентай балғалы диірмен салынды, одан кейін кен орындарына жақындығы мен ағаш ресурстарының болуының арқасында дамыған жаңа темір зауыты құрылды. Ол 1714 жылға дейін жұмыс істеді. 1740 жылы қайтадан кәсіп ашылды. Ұлы Фридрих басқарған Пруссия патшалығына қысқа мерзімге тиесілі болды. 1815 жылдан бері Пруссияның Саксония провинциясының құрамында, 1831 жылы Германия жеріндегі алғашқы шар темір вагон осі осы жерде жасалды. 1835 жылы Таледе Еуропадағы ең көне болат эмаль зауыты құрылды. 1862 жылы қала Берлинге баратын темір жол желісіне қосылғаннан кейін гүлденді, жұмысшылар саны да артты. 1872 жылы темір өнеркәсібінде 350 жұмысшы болса, 1905 жылы 4400-ге жетті. Эмаль өндірісі Thale қаласының халықаралық даңқына үлкен үлес қосты; өркендеген кезеңінде Thale әлемдік өндірістің 10% -ын құрады. 1910 жылы Карл Либкнехт, Роза Люксембург және Клара Цеткин Тале жұмысшыларымен сөйлесті. 1916 жылдан бастап Таледе болат шлемдер өндірілді. Екінші дүниежүзілік соғыста Тале бұл өнімді монополиялап алды (1934 жылдан бастап). 19 ғасырдан бастап Хубертус бұлағының радонға бай суының арқасында туризм дамыды, ол 1836 жылы ашылды. Нәтижесінде Генрих Гейне (Die Harzreise) және Теодор Фонтане сияқты көрнекті әдеби тұлғалар, әсіресе Боде шатқалына сапар шекті. Берлиннен келген туристер Талені жазғы курорт ретінде таң қылып, 1862 жылы Вегелебеннен темір жол желісіне қосылуына ықпал етті. 1909 жылы Бланкенбург (Харц) қаласынан тармақ желісі салынды. 1922 жылы курортқа қала құқығы берілді. 2009 жылдың 12-14 маусымы аралығында "Тале сагенхафт" ("Тарихи Тале") ұранымен Саксония-Анхальт күні өтті, ол шамамен 200 000 келушіні қамтыды.

The settlement of Thale probably emerged at the beginning of the 10th century. It was documented in 936 in connexion with the neighbouring Wendhusen Abbey, which had been founded around 825 AD as a chapter of canonesses (Kanonissenstift). Established by an Eastphalian comital family and based on the model of Herford Abbey, it was one of the first monasteries in the medieval Duchy of Saxony. After Queen Dowager Matilda, wife of the late King Henry the Fowler, tried in vain to relocate the convent in 936, it came under the guardianship of the newly established Quedlinburg chapter. The adjacent village was first mentioned in a 1231 deed as Dat Dorp to dem Dale (from 1288 it was given the Latinised description de valle, and from 1303 as von Thale). In the late Middle Ages, the estates were held by the Saxon Counts of Regenstein, vassals of the Halberstadt prince bishops. The monastery premises were stormed and devastated in 1525 during the German Peasants' War. From 1445 the records show that there had been an ironworks in Thale. It was rebuilt from 1648 onwards after the devastations of the Thirty Years' War as the Berghaus zum Wilden Mann, but was fully destroyed in 1670. After the secularised Halberstadt territories were incorporated by Brandenburg Prussia, a small hammer mill was established in 1686 out of which a new ironworks later developed that benefited especially from its proximity to the ore deposits and the availability of wood. It lasted until 1714. In 1740 a business was opened again. For a short time this ironworks was owned by the Prussian king Frederick the Great. Part of the Prussian Province of Saxony since 1815, the first wrought iron wagon axle to be made in the German lands was manufactured here in 1831. In 1835 the oldest sheet steel enamel works in Europe was founded in Thale. Following the town's connexion to the railway network in 1862 with a line to Berlin the place flourished as did the number of workers. Whilst the iron industry had only 350 workers in 1872, by 1905 there were as many as 4,400. In particular, the production of enamel contributed to Thale's international renown; in its heyday Thale produced no less than 10% of the world's production. In 1910 Karl Liebknecht, Rosa Luxemburg and Clara Zetkin spoke to Thale's workers. From 1916 steel helmets were produced in Thale. In the World War II Thale had the monopoly on this product (from 1934). Tourism blossomed from the 19th century onwards in connexion with the radon rich water of the Hubertus Spring, which had been opened up in 1836. As a result, various literary figures visited the place, including Heinrich Heine (Die Harzreise) and Theodor Fontane and especially the Bode Gorge. In addition tourists from Berlin enjoyed the summer resort of Thale. This encouraged the connexion of Thale in 1862 to the railway line from Wegeleben. In 1909 a branch line from Blankenburg (Harz) followed. In 1922 the resort was given town rights. From 12 to 14 June 2009 Thale was the venue for the Saxony Anhalt Day held under the motto Thale sagenhaft ("Legendary Thale"), and attracted around 200,000 visitors.

Қалалық кеңес

(Тал қалалық кеңесінің 2009 жылғы 7 маусымдағы сайлауының ресми нәтижесі бойынша; Сайлауға қатысқандар: 42,88%, алдыңғы сайлаумен салыстырғандағы өзгерістер жақшаларда)
CDU – 59,2%, 17 орын (өзгеріс жоқ)
Die Linke – 13,3%, 4 орын (өзгеріс жоқ)
FDP – 8,2%, 2 орын (+1)
SPD – 7,4%, 2 орын (-1)
GRÜNE Bürger Fraktion – 4,9%, 3 орын (+3)
Wählergruppen – 4,1%, 1 орын (-1)
Einzelbewerber – 2,9%, 0 орын (-1)

Елтаңба

Герб 1996 жылғы 11 шілдеде Магдебург аймақтық басқармасы (Regierungspräsidium) бекітілді.

Серіктестіктер

1990 жылдан бері Тале Харц тауының солтүстік-батыс шетінде орналасқан Сезен (Төменгі Саксония) қаласымен, ал 1998 жылдан бері Париж қаласынан 18 шақырым қашықтықтағы француздық Джувизи-сюр-Орж қаласымен және Нигер өзенінің солтүстік-батысындағы Тиллабери қаласымен қалалық серіктестік орнатып келеді.

Табиғи ескерткіштер

Боде шатқалы Тале қаласы Боде шатқалына апаратын қақпа болып табылады. Оған Боде шатқалының гондола лифтісімен жетуге болады, ал үстінен Hexentanzplatz ("Сиқыршылардың би алаңы") мен креслолы лифті бар Росстраппе көрінеді. Гексентанцплацта үлкен ашық аспандағы театр мен хайуанаттар бағы орналасқан. Тейфелсмауэр Веддерслебен және Варнштедт ауылдарының жанында Германияның ең көне табиғат қорықтарының бірі – Тейфелсмауэр орналасқан. Харц сиқыршылары жолы (Harzer Hexenstieg) – ұзақ қашықтыққа созылатын жаяу жол. Ол Таледен Гарц арқылы Остеродеге дейін 100 шақырымнан астам қашықтықты құрайды және Броккен, Торфхаус, Даммграбен және Жоғарғы Гарц көлдері сияқты әртүрлі көрікті жерлерден өтеді.

Медиа

Тале – Теодор Фонтанның «Сесил» романының оқиғасы орын алатын жер. Фонтан 1868 жылдан 1884 жылға дейін бірнеше рет Таледе болған.