Кіріспе

Роберт Джекаллдың 1988 жылғы кітабы «Моральдық лабиринттер: Корпоративтік менеджерлер әлемі» – АҚШ-та корпоративтік менеджерлер әлемін зерттейтін социолог Роберт Джекаллдың 1988 жылғы кітабы. Кіріспесінде Джекалл «өзінің бюрократияның – қоғамымыздың басым ұйымдық формасының – адамгершілік сананы қалай қалыптастыратынын зерттеу үшін осы ұйымдарға барғанын» және кітаптың «менеджерлердің әлем қалай жұмыс істейтіні туралы түсініктерін зерттейтін әлеуметтанулық еңбек» екенін жазады. Америка баспагерлері қауымдастығы бұл кітапты 1988 жылдың «Ең үздік бизнес және менеджмент кітабы» деп таныды.

Қорытынды

Моральдық лабиринттер авторының 1980-ші жылдардың басында бірнеше ірі корпорациялардың менеджерлерімен жүргізген бірнеше жылдық далалық зерттеулеріне негізделген. Осы сұхбаттардың нәтижесінде кітап АҚШ-тағы ірі корпорациялар ішіндегі шындықтың әлеуметтік құрылымын сипаттайды. Кітапта үлкен американдық корпорациялардағы бюрократия: "адамдардың уақытқа қатысты тәжірибесін реттейді және оларды күнделікті, ұтымды, әлеуметтік жағынан бекітілген, мақсатқа бағытталған іс-әрекеттерге тарту арқылы өмірлерін қалыпқа келтіреді; оларды күнделікті билікке жақындыққа және бағынуға итереді, нәтижесінде шешуші әлеуметтік және психологиялық салдары бар жоғары бағытталған көзқарастар қалыптасады; нақты мақсаттарға жетуге бағытталған функционалдық ұтымды, прагматикалық ойлау қабілетіне басымдық береді; сондай-ақ, беделдің айқын өлшемдерін және мәртебе үшін күшті бәсекелестікті қамтитын, ұйымның ережелерін, процедураларын, әлеуметтік контекстін және протоколын психологиялық және мінез-құлықты бағыттаушы ең маңызды факторларға айналдырады". "Мүмкін, ең маңызды жайт – табысты менеджерлер шебер символдарды қолданады. Жетістікке жеткен менеджерлер қоғамдық бейне жасап, олардың негізгі қызметтерінің бірі эмоционалды еңбек болып саналады. Олар басқалармен жақсы қарым-қатынас жасай білуі керек және өздерінің эмоционалдық және психологиялық қажеттіліктерін басқалардың талаптарына бағындыра білуі керек. Олардың жұмысының және оны бағалаудың күдіктілігі менеджерлердің "қабілет, талант және ұйымға адал қызмет емес, саясат, шебер сөз, сәттілік, байланыстар және өзін-өзі дәріптеу адамдарды қойлар мен ешкілерге ажыратудың нақты өлшемдері" деген сезімге әкеледі.

Құрылымы

Кітап тарихи контекстпен басталады. Ол 19-ғасырда американдық бизнестің ұйымдық құрылымы қалай өзгергенін көрсетеді. Автор өнеркәсіптік революцияның американдық өнеркәсіпті өзгерткеніне байланысты ірі корпорациялардың қалай құрылғанын түсіндіреді. Бұл өзгерістер кәсіби басқарушылар класын қажет етті. Бұл жаңа класс американдық бизнестің ұйымдық мәдениетін өзгертті, пайда мен шығын сияқты ақшалай өлшемдерге негізделген шешімдерге басымдық берді (рационалды таңдау теориясын да қараңыз). Кітап содан кейін автор жүргізген сұхбаттардың нәтижелерін сипаттайды. Автордың зерттеуі ұйымның әртүрлі деңгейлеріндегі басшылармен сұхбаттасуды қамтыды. Аталмаған ұйымдар – ірі және орташа компаниялар. Сұхбаттар арқылы жиналған сапалық деректер 1980 жылдан бастап шамамен төрт жылды қамтиды, корпорациялар ішіндегі басқарудағы өзгерістерді, бизнес шешімдерін және осы өзгерістер мен шешімдердің басшыларға тигізген әсерін көрсетеді.

Хактивистер арасында танымал

Моральдық лабиринттер хактивист Аарон Шварцтың "өте жақсы көретін кітаптарының" бірі болды, осылайша ол осы қауымдастықта ықпалды кітапқа айналды. Хактивистік мәдениеті туралы жазатын Питер Ладлоу Эдвард Сноуденнің әрекеттерін түсіндіру үшін "Моральдық лабиринттер" әлемін пайдаланды.