Кіріспе

1972 жылы Дэвид Боуидің "Suffragette City" әнін ағылшын әнші-әндер авторы Дэвид Боуи жазған. Ол 1972 жылы сәуірде "Starman" синглінің B жағы ретінде шығарылды, кейіннен оның бесінші студиялық альбомы "Зигги Стардуст пен Марстан келген жәндіктердің көтерілуі мен құлдырауы" (1972) альбомына енді. Ән 1976 жылы АҚШ-та "Stay" әнінің B жағы ретінде қайта шығарылды, бұл Ұлыбританияда "Changesonebowie" жинақ альбомын жарнамалау мақсатында жасалды. Боуи мен Кен Скотттың бірлесіп өндірген альбомы, Боуидің Лондонның Trident студиясында Мик Ронсон, Тревор Болдер және Мик Вудмансиден тұратын "Spiders from Mars" тобымен бірге альбомның соңғы кезеңінде жазылды. Ән бастапқыда ағылшын тобы Mott the Hoople-ға ұсынылған, бірақ олар одан бас тартып, оның орнына Боуидің "All the Young Dudes" әнін жазды. Бұл глэм-рок әні, оған Литтл Ричард пен Velvet Underground музыкасының ықпалы тиді. Әннің мәтіні Энтони Берджестің "Шынызды сағат" романына сілтеме жасайды және "Oooohh wham bam, thank you, ma'am" деген сөздерді қамтиды. "Suffragette City" музыка сыншыларынан жоғары баға алды, көптегені гитаралық жұмысты, топтың орындалуын, жалған аяқталуын, мәтінді және әннің қуатын мақтады. Кейіннен ол NME сияқты бірнеше басылымдарда Боуидің ең ұлы әндерінің бірі деп аталды. Боуи бұл әнді концерттік турнелерінде жиі орындады және ол бірнеше жинақ альбомдарға енді. Ол бірнеше рет қайта жаңартылды, соның ішінде 2012 жылы альбомның 40 жылдығына арналған нұсқасы, ол 2015 жылы шыққан "Five Years (1969–1973)" қорап жинағына енгізілді.

Құрастыру және жазу

"Suffragette City" 1972 жылдың 4 ақпанында Лондондағы Trident Studios студиясында Ziggy Stardust сессиясының соңында жазылды. Осы сессияда "Rock 'n' Roll Suicide" және "Starman" да жазылған. Ол Боуи мен Кен Скотттың бірлескен туындысы болып табылады және Боуидің Spiders from Mars тобымен – Мик Ронсон, Тревор Болдер және Мик Вудмансимен бірге орындалды. Боуи өзі жаздырмас бұрын, "Suffragette City" әнін өте бағалаған ағылшын тобы Mott the Hoople-ға, егер олар таралу жоспарынан бас тартса, ұсынды. Топ бас тартты, бірақ оның орнына Боуидің "All the Young Dudes" әнін жазды. Бұл трек глэм-рок, прото-панк және хард-рок жанрларындағы ән. Пианино рифіне Little Richard музыкасының күшті әсері тиді. Ән Боуидің ARP синтезаторын алғаш қолдануының бірі болып табылады, ол кейіннен оның Берлин трилогиясының негізгі бөлігіне айналды. Аспап саксофонды имитациялау үшін қолданылды, бұл трек бойында гитараның дыбысын күшейте түсті. Рифті Боуи жазды, ал Скотт Trident-тегі ARP-ді дұрыс дыбысты табу үшін пайдаланды, ал Ронсон ноталарды орындады. Қосымша вокалдар бірінші куплеттің сол жағынан екінші куплеттің оң жағына ауысады. Биограф Питер Доггеттің сөзінше, "Rolling Stones" тобының "Brown Sugar" және "The Kinks" тобының "All Day and All of the Night" сияқты басқа рок әндері "екі және үш жарты тон аралығында" (мысалы, E G A немесе A G C) стандартты үш аккордтық құрылымды қолданса, "Suffragette City" тығыз, екі жарты тондық аралықты (F G A) пайдаланады, бұл "құлақты әннің тамыры ретінде жұмсақ A минорын күтуге мәжбүр етеді, бірақ оның орнына шешуші A мажор аккорды пайда болады". Доггет бұл шешім трекке "шарасыз күш" береді деп санайды. Тректің акустикалық гитарасы Боуи орындаған, бірақ көбінесе Ронсонның электр гитарасының астында жасырынып қалады. Жалған аяқталудан кейін Боуи "Wham bam, рахмет, ханым!" деп айқайлайды, содан кейін топ қайтадан әнді ойнай бастайды, Боуи "Suffragette!" деп ұрысады. Доггеттің айтуынша, "Suffragette City" әнінен бұрын "suffragette" сөзі атаудың бөлігі болған жалғыз танымал ән – 1964 жылғы "Mary Poppins" фильміндегі "Sister Suffragette" болды. Оның пікірінше, фильмдегі ән "Suffragette City" әнінен гөрі әйелдердің азаттығы туралы көбірек айтады. "Suffragette City" әнінде "Ах, други, мұнда құлап кетпе" деген сөз бар, бұл Энтони Берджестің 1962 жылғы "A Clockwork Orange" романына тікелей сілтеме; Стэнли Кубриктің фильмге бейімделуі Ziggy Stardust мәдени жинағына үлкен әсер етті, ол гастрольдегі костюмдерді және концерт алдындағы музыканы анықтады. Ән 1971 жылы фильмнің шығуынан кейін бірнеше ай өткен соң жазылды. "Wham bam, рахмет, ханым!" деген атақты, "сексуалды қуатты" хок джаз басыстысы Чарльз Мингустың 1961 жылғы "Oh Yeah" альбомында және 1967 жылғы "Small Faces" әнінде бұрын пайда болған. Боуи Velvet Underground тобының 1968 жылғы "White Light/White Heat" әнінен "ақ жарық!" сияқты "эй, жігіт!" деген қосымша вокалын да қолданады, Джон Леннонның 1970 жылғы "I Found Out" әнінен, Марк Боланға ұқсас буги, "Flamin' Groovies жылдамдығы, Jerry Lee Lewis-тың мақтанышы" және соңында "хард-рок театрлық қойылымы" бар.

Шығару және қабылдау

"Suffragette City" әні 1972 жылғы 28 сәуірде RCA Records компаниясымен Боуидің "Starman" синглінің B жағы ретінде жарық көрді (RCA 2199 нөмірімен). RCA 1976 жылғы 9 шілдеде әнді синглдің A жағы ретінде қайта шығарды (RCA 2726 нөмірімен), Ұлыбританияда Changesonebowie жинақ альбомын насихаттау мақсатында, ал АҚШ-та Station to Station альбомынан "Stay" әнін B жағы ретінде ұсынды. Velvet Underground әсерін атап көрсетіп, әннің екінші бөлігіндегі гитаралық орындауды және жалған аяқталуын жоғары бағалады, "Ооооу Wham Bam Рахмет, ханым!" деген сөздер тыңдаушыны қайта әнге көңіл бөлдіретінін және құлпыта отырып билеуге шақыратынын айтты. Кромлин бұл әнге тек бір нәрсе жетіспейтінін, "Жұлдызға" арналғанын, "Бір ғана орын бар, және ол келеді, ол келеді" деген сөздермен түйіндеді. AllMusic-тен Нед Раггет те Лу Рид пен Velvet Underground әсерін байқады, бұл әсер Hunky Dory альбомынан "Queen Bitch" әнінде де көрінген, бірақ "Suffragette City" әнінде одан да жақсы нәтижеге қол жеткізгенін атап өтті. Louder журналынан Иан Фортнам "The Rise and Fall of Ziggy Stardust and the Spiders from Mars" альбомындағы барлық әндерді нашардан жақсыға қарай бағалап, "Suffragette City" әнін бесінші орынға қойып, оны "Зиггидің ең жаңартылған рокері" деп сипаттады. PopMatters журналына жазған мақаласында Жордан Блум "Suffragette City" және "Ziggy Stardust" әндерін альбомның ең керемет әндері деп атады, олар 40 жыл өткен соң да "кереметтей құнарлы және жағымды жұқпалы" екенін айтты. 2015 жылы Ultimate Classic Rock әнді 1970 жылдардың ең үздік 200 әнінің тізіміне қосты, "Бұл ән Боуидің кең қызығушылықтарын көрсетті – ол Чарльз Мингус пен A Clockwork Orange-ден сілтемелер алды, тіпті ARP синтезаторы сияқты жаңалықтармен тәжірибе жасауға дайын екенін көрсетті" деп жазды.

Тірі нұсқалар және кейінгі релиздер

1972 жылғы 16 мамырда Боуи Джон Пил ұсынған BBC радио бағдарламасы үшін "Suffragette City" әнін жазды. Жазба бір аптадан кейін эфирге шықты. 2000 жылы бұл жазба Bowie at the Beeb жинақ альбомында жарық көрді. Пегг орындауды "керемет" деп атап, Ронсонның "нақты" гитаралық шеберлігі мен Никки Грэмнің буги-вуги фортепианосында орындалуын жоғары бағалады. Боуи бұл әнді мансабы бойындағы концерттік турнелерінде жиі орындады. Ziggy Stardust турының (1972–1973) концерттері Live Santa Monica '72 (2008) және Ziggy Stardust: The Motion Picture (1983) альбомдарында пайда болды. Бұл турдың соңғы концертінде Боуи күтпеген жерден оны "біз ең соңғы рет орындайтын шоу" деп жариялады. 1974 жылғы Diamond Dogs турынан алынған орындалулар David Live (1974), Cracked Actor (Live Los Angeles '74) (2017) және I'm Only Dancing (The Soul Tour 74) (2020) альбомдарында жарияланды. 1976 жылғы Isolar турының орындалуы Live Nassau Coliseum '76 (2017) альбомында, ал 1978 жылғы Isolar II турының орындалуы Боуидің Stage және Welcome to the Blackout (2018) концерттік альбомдарының 2017 жылғы нұсқасына енгізілді. Шығарылғаннан бері "Suffragette City" көптеген жинақ альбомдарда пайда болды, оның ішінде Changesonebowie (1976), Changesbowie (1990), The Best of David Bowie 1969/1974 (1997) және Best of Bowie (2002). Ән, Ziggy Stardust альбомымен бірге, бірнеше рет қайта жаңартылды, соның ішінде 1990 жылы Rykodisc компаниясымен және 2012 жылы оның 40 жылдығына арналған ремастеринг жасалды. 2012 жылғы ремастеринг және 2003 жылғы ремикс, продюсер Кен Скотттың жұмысы, 2015 жылы Five Years (1969–1973) жинағының құрамына енгізілді.