Кіріспе

1969 жылы Дэвид Боуидің әні, «Space Oddity» – ағылшын әнші-авторы Дэвид Боуи жазған ән. Ол алғаш рет 1969 жылдың 11 шілдесінде Philips Records лейблымен 7 дюймдік сингл ретінде, содан кейін оның екінші студиялық альбомы «David Bowie»-дің ашылу трегі ретінде жарық көрді. Гас Даджен продюсерлік еткен және Лондондағы Trident Studios студиясында жазылған бұл ән, Майор Том есімді ойдан шығарылған астронавт туралы баяндайды; әннің атауы мен мазмұны Стэнли Кубриктің «2001: Ғарыш саяхаты» (1968) фильмінен және Боуидің осы кездегі өзінің мансабындағы шегініс сезімінен шабыт алды. Ол осы уақытқа дейін жазған әндерінің арасында музыкалық тұрғыдан ең күрделісі болып есептеледі, бұл оның дебюттік альбомындағы музыкалық зал дәстүрінен психоделикалық фолк стиліне және Bee Gees тобынан шабыт алған жаңа дыбысқа көшуді білдірді. Аполлон 11 Айға қонған кездегі шуды пайдаланып, сингл ретінде шығарылған «Rush» әні сыншылардың жоғары бағасын алды және BBC телеарнасы оқиғаны көрсету кезінде фондық музыка ретінде пайдаланды. Ән бастапқыда жақсы сатылмады, бірақ жақын арада Ұлыбританияда бесінші орынға жетіп, Боуидің алғашқы және үш жыл бойы жалғыз хит-парадқа ілескен әні болды. 1972 жылы RCA Records лейблымен қайта шығарылған ән Боуидің АҚШ-тағы алғашқы хиті болды және Мик Рок түсірген жаңа музыкалық бейнеклиппен бірге таныстырылды. 1975 жылы тағы бір қайта шығарылған ән макси-синглдің бөлігі ретінде Боуидің Ұлыбританиядағы бірінші номер бір әніне айналды. Боуи 1979 жылы әннің акустикалық нұсқасын қайта жазды. «Space Oddity» әні Боуидің концерттерінде 1990 жылғы Sound+Vision турнесінде тоқтағанша тұрақты түрде орындалды, ал Боуи кейінгі синглдерінде, әсіресе «Ashes to Ashes» (1980) әнінде Майор Том кейіпкеріне оралып келді. Көптеген әртістер «Space Oddity» әнін кавер жасайды, ал басқалары Майор Томға сілтеме жасайтын әндер шығарды. 2013 жылы астронавт Крис Хэдфилдтің орындауы кең назар аударды; оның музыкалық бейнеклипі ғарышта түсірілген алғашқы видео болды. Ән көптеген фильмдер мен телесериалдарда пайда болды және 2013 жылғы «The Secret Life of Walter Mitty» фильмінде маңызды рөл атқарады. 2019 жылы Висконти Боуидің түпнұсқалық жазбасын ремикстеп, оның алғашқы шығарылымының 50 жылдығын атап өтті, ал музыкалық бейнеклипті Тим Поуп түсірді. Бастапқыда жаңалық ретінде қарастырылған «Space Oddity» қазір Боуидің ең үздік жазбаларының бірі саналады және оның ең танымал әндерінің бірі болып табылады. Ол көптеген «ең жақсы» тізімдерге енді, соның ішінде Рок-н-ролл Даңқы залының «Рок-н-роллды қалыптастырған 500 ән» тізіміне де кірді.

Бастапқы және жазу

Бірнеше сәтсіз синглден кейін Дэвид Боуи 1967 жылы Deram Records лейблы арқылы музыкалық зал дәстүріне еліктейтін дебюттік студиялық альбомын шығарды. Альбом коммерциялық тұрғыдан сәтсіздікке ұшырады және Боуиге көп танылмады, ол екі жыл бойы оның соңғы шығарылымы болды. Осы кезеңде Боуидің жаңа менеджері Кеннет Питт болды. 1968 жылы Боуи биші Гермиона Фартингейлмен романтикалық қарым-қатынас бастады, ол 1969 жылдың ақпанына дейін жалғасты. Фартингейл мен гитарист Джон Хатчинсонмен бірге Боуи "Feathers" тобын құрды. Боуи акустикалық гитарада орындаған трио 1968 жылдың қыркүйегінен 1969 жылдың басына дейін фолк, Мерсибит, поэзия және мимді үйлестіре отырып, бірнеше концерттер берді. "Дэвид Боуи" альбомының коммерциялық сәтсіздігінен кейін Питт Боуиді кең аудиторияға таныстыру мақсатымен жарнамалық фильм түсіруге рұқсат берді. Питттің Боуиге тәлімгерлік беруінің аяқталуын белгілеген "Сейсенбіге дейін сүйемін" фильмі 1984 жылға дейін жарық көрмеді. 1968 жылдың соңына қарай Боуи мансабынан шеттегендей сезіне бастады. "Сейсенбіге дейін сүйемін" фильмінің кепілді аудиториясы болмайтынын және жаңа материалдар ұсынылмайтынын білген Питт Боуиден жаңа нәрсе жазуын сұрады; "Дэвидтің тамаша талантын көрсететін және өндірістің биік нүктесі болатын ерекше туынды". Осы оймен Боуи өзінің алғашқы танымал кейіпкері – майор Том есімді ойдан шығарылған ғарышкер туралы "Space Oddity" әнін жазды. Әннің атауы мен мазмұны 1968 жылдың мамырында көрсетілген Стэнли Кубриктің "2001: Ғарыш саяхаты" фильмінен шабыт алды. Боуи: "Мен фильмді көру үшін есімнен шығып, қатты қорқып қалдым, әсіресе саяхатқа қатысты көріністерден". Биограф Марк Шпиц әннің фильмнің басы немесе соңы емес, "мамаға телефон шалғанымды айт" деген сөздермен туған күнінде қызымен сөйлесетін ғарышкердің көрінесінен шабыттанғанын айтты. "Сейсенбіге дейін сүйемін" фильмінің режиссері Малкольм Томпсон кейінірек өзінің және әйелі Сюзи Мерсердің ән жазу процесіне үлес қосқанын мәлімдеді. Боуидің Фартингейлмен ажырасуы оған терең әсер етті. Кейін ол: "Менің белгілі бір адам туралы жазуымды Гермиона итермеледі", - деді. Шпиц Боуидің ажырасудан кейінгі жалғыздық және жүрек ауыру сезімдері "Space Oddity" әнін шабыттандырғанын айтты. "Space Oddity" әнін алғаш естігендердің бірі Лондонның Mercury Records компаниясының A&R бөлімінің басшысы Кальвин Марк Ли болды, ол әнді "басқа әлемдік" деп санады және бұл Боуидің лейблға қол қоюына мүмкіндік беретінін түсінді. Mercury компаниясының өкілі Саймон Хейздің айтуынша, "Ли "Space Oddity" әніне шын ниетпен берілді, ол толыққанды өзгерді. Ол Дэвидпен келісімшарт жасағысы келді, мен оған "тамаша идея" дедім". Сол кезде Боуидің болашақ әйелі Анжела Барнетт, оны ол 1968 жылдың соңында кездестірді, Mercury компаниясының басшысы Лу Райзнермен кездесіп жүрді, ол Боуидің туындыларына қызығушылық танытпады. Боуимен келісімшартқа қол қоюға асыққан Ли Райзнердің білмеуімен "Space Oddity" әнінің демо-жазбасын қаржыландырды. Кейін Ли Шпицке былай деді: "Біз Лудың рұқсатынсыз бәрін жасауға мәжбүр болдық. Бірақ бұл өте жақсы жазба еді".

Әндер мәтіні

"Space Oddity" - космонавт Майор Томның тарихын айтады, оған Жердегі басқару оның ғарыш кемесінде бұзылыс болғанын хабарлайды; бірақ Майор Том хабарды алмайды, өйткені ол оны қабылдамайды немесе сыртқы кеңістікке қатты тәнті болғандықтан естімейді. Ол ғарышта "дүниеден жоғары, қалайы банкада отырып", жалғыз өлімге дайындалады. Бұл фолк-рок балладасы. Ол Боуидің Feathers тобына қосылғаннан бері акустикалық музыкаға деген жаңа қызығушылығын көрсетеді. Пегг пен Доггет әннің стилін, құрылымын, мәтінін және аранжировкасын Bee Gees-тің 1967 жылғы "New York Mining Disaster 1941" синглымен салыстырады, оның ұқсас минорлық аккордтары мен хоры бар. Хатчинсон кейіннен: "'Space Oddity' – Bee Gees стиліндегі ән болды. Дэвид оны білді және сол кезде айтты, оның осылай орындауы – Bee Gees-тің өзіндік ерекшелігі" деді. "Space Oddity" – Боуи сол уақытқа дейін жазған ең күрделі әндердің бірі. Ол әр бөлімін сюжеттік тақтаға түсіріп, бірінен кейін бірін аяқтағанға дейін жалғастырды. О'Лиридің сөзіне göre, бес минуттан астам уақыт ішінде әнге "баяулап жоғалатын кіріспе, 12 тактты соло өлең, "ұшыру" кезеңі, дуэт өлең, бридж, екі тактты акустикалық гитара үзілісі, алты тактты гитара солосы, үшінші өлең, тағы бір бридж, үзіліс және соло, сондай-ақ "Өмірдегі бір күн" стиліндегі соңғы бөлім" кірген. Боуи 2002 жылы "мен өзімді рок-мюзиклдің бір түріне алып баратын етіп жазуға ниеттендім" деді. Ән негізінен C мажор тонында болғанымен, әңгімені айтуға көмектесетін түрлі аккордтар мен резонанстар бар. Кіріспеде F мажор7/E және E минор жұптасуы бар, ал бірінші өлең C мажор мен E минор арасында ауысады. Уэйннің гитарасы E және B дыбыстарын үйлестіреді, ал стилофонда Боуи C және B дыбыстарын "сонар" деп атайды. "Құдайдың мейірімі сіздермен болсын" деген жолға D мажор аккорды ойнатылады. Екінші өлеңде "нағыз жетістікке жетті" деген жолдағы E7 аккорды C мажордың жалпы тонына қарсы қойылады. О'Лири бұл өзгеріс әнді "жарқыратады" дейді. Бридждің "жер планетасы көк" деген сөзі стандартты фольклорлық стильдегі төмендеу прогрессиясын қамтиды: (B мажор 9th / A минор add9 / G мажор add9 / F). О'Лиридің сөзіне göre, B мажор9 аккорды "Майор Томның ғарышта қалуын (немесе қазасын) бекітеді". Акустикалық гитараның үзілісінде CFGAA ноталар тізбегі бар, екі A нотасы ерекше атап көрсетілген.

Альбом нұсқасы

1969 жылдың маусымында Боуи Deram-нен кеткеннен кейін Питт Mercury Records және оның Ұлыбританиядағы еншілес компаниясы Philips-пен бір немесе екі альбомға опциямен келісімшарт жасады. Mercury басшылары 1969 жылдың басында Боуи мен Хатчинсонның "Space Oddity" демо-жазуын қамтитын прослушивание таспасын тыңдады. Өндірушіні іздеу басталды. Битлз продюсері Джордж Мартин жобадан бас тартқаннан кейін, Питт Боуидің кейінірек Deram сессияларын шығарған Тони Висконтиді альбомды өндіру үшін жалдады. Альбомға жаздыру басталғанға дейін "Space Oddity" басты сингл ретінде таңдалды. Висконти оны "жаңалық жазу" деп қарастырды; 2016 жылы ол Yahoo! Music-ке бұл музыканы Битлз және Саймон & Гарфункелдің шығармаларынан алынған деп тапты, оны "арзан трюк – айға түсіруден ақша табу үшін айла" деп атады. Висконти альбомының қалған бөлігін өндірді, бірақ "Space Oddity" үшін өндіріс жауапкершілігін Боуидің бұрынғы инженері Гас Даддженге тапсырды. Дадджен Боуимен Deram жазбаларында инженер ретінде жұмыс істеген. Боуидің демосын естіген соң, Дадджен бұл "сенбеуге болмайтын" деп айтты; ол және Боуи кейін жазбаның "әрбір бөлшегін" жоспарлады. "Space Oddity" және оның B-жағы "Wild Eyed Boy from Freecloud" әндерінің альбомдық нұсқасы 1969 жылдың 20 маусымында Лондонның Trident Studios-та басталды. Боуи конъюнктивитпен ауырып, бірнеше күннен кейін қайталап жазды. Mercury синглдің келесі айда, Аполлон 11 Айға қону алдында шығарылатынын талап етті. Висконтидің ұсынысы бойынша британдық Junior's Eyes тобының гитарисі Мик Уэйн және клавишашы Рик Уэйкмен шақырылды, ал композитор Пол Бакмастер оркестрді ұйымдастыруға жалданады, ол сегіз скрипкадан, екі виоладан, екі виолончельден, екі арко бастан, екі флейтадан және органнан тұрады. Бакмастер Боуидің ән жазуының ажырамас бөлігіне айналды; ол Боуиге баяндамадан гөрі жалпы дыбысты құруға назар аударуды кеңес берді. Дадджен бас гитарисі Herbie Flowers және фолк-топ Pentangle-дің барабаншысы Terry Cox-ты жалдады, ал Боуи акустикалық гитара мен Stylophone-де топты толықтырды. Боуи кейінірек Марк Боланның ұсынысы бойынша стилофонды қосқанын айтты; "[Болан] сізге осындай заттар ұнайды, онымен бірдеңе жасаңыз деді. Мен оны "Space Oddity"-ге енгіздім, сондықтан ол маған жақсы қызмет етті". Дадджен қағазға жазбалар жазып, стилофон мен мелотронның бөліктерін сызды; кейін ол биограф Пол Тринкаға: "Біз студияға кіргенде біз қалағанымызды білдік – басқа ешқандай дыбыс жарамайды" деді. Сессияның бір сәтінде Уэйн гитараны ертерек бітіргенін ойлап, сымдардың бірін қайтадан баптауды бастады. Даддженға қайта баптаудың бұрмаланған әсері ұнады және Уэйннен келесі ретке қайталауын сұрады. Тринканың айтуынша, сессияның соңында музыканттар ерекше бір нәрсенің бір бөлігі екендерін білді. Уэйкмен демоны бір рет естігеннен кейін екі рет өз рөлін жазды; ол кейінірек былай деді: "Бұл шашыңызды мойныңызда тұрып, ерекше нәрсеге қатысқаныңызды білетін жарты ондаған жағдайдың бірі. "Ғарышқа қызығушылық" - бұл менің өмірімде алғаш рет орын алған оқиға болды". Кокс сессия аяқталғаннан кейін де біршама қуанышта болды. Сеанс 500 фунтқа қымбаттады. "Space Oddity" жарық көргеннен кейін көп ұзамай жарқын пікірлер алды. Диск пен Музыка Эхоның Пенни Валентин бұл жазба "барлығын ақылға сыймайтын етіп тастайды" деп болжады, кейіннен "Space Oddity" журналының жылдың жазбасы деп аталды. Крис Уэлч "Мелодия жасаушы" кітабында былай деп жазды: "Бұл Bee Geeian музыкасы мен поэзиясы әдемі жазылған, әнделген және орындалған. Бір қызығы, бұл хит болып, Боуидің беткейін көтере алады". Record World бұл "музыкаға үйретілген, қорқынышты және дәл уақытында жасалған" деп жазды. Оң пікірлерге және Питттің чартты бұрмалауға тырысуына қарамастан, сингл бастапқыда сатылмай қалды. 1969 жылдың қыркүйегінде ән Ұлыбританияның сингл чартында 48-орында тұрды. Mercury-дің публицисті Рон Оберман американдық журналистерге "Space Oddity" әнін "Мен естіген ең керемет жазбалардың бірі" деп сипаттаған хат жазды. Егер осы даулы әнді эфирге шығарсақ, ол үлкен хит болады". Philips 1969 жылы 14 қарашада "Space Oddity" әнін әнші ретінде Ұлыбританияда шығарды. Биограф Кристофер Сэндфордтың айтуынша, "Space Oddity" коммерциялық табысқа қарамастан, альбомның қалған бөлігі оған аз ұқсайды, нәтижесінде алғашқы шығарылымында коммерциялық сәтсіздікке ұшырады. Боуи 1969 жылы Music Now! оқырмандарының сауалнамасында 1969 жылдың ең үздік жаңашылы аталса да, 1970 жылдың наурызына дейін Дэвид Боуи 5000-нан астам данасын сатты. 1969 жылдың желтоқсан айының ортасында Филипс "Space Oddity" әнінің итальян тіліндегі мәтіні бар жаңа нұсқасын сұрады, итальяндықтардың түсінетіндей етіп аударуға болатынын білгеннен кейін. Питт бұл идеяны "абсурдты" деп ойлады және "Space Oddity" итальян тілінде итальяндықтар түсінетіндей етіп аударуға болмайды деп түсіндірді". Итальяндық нұсқасы 1970 жылы Италияда "Ragazzo solo, ragazza sola" деген атаумен сингл ретінде шығарылды және чартқа ілесе алмады. Пеггтің айтуынша, Scaffold-тың "Lily the Pink" әнімен басталып, Рольф Харристің "Two Little Boys" әнімен аяқталған жаңалықтар хиттерінің жылында "Space Oddity" да сол тағдырға ұшырауы тиіс еді; жаңалықтар хиттерінен артық емес. Ол сондай-ақ 1969 жылы Zager және Evans-тың "In the Year 2525" сияқты көптеген ғарыш тақырыбындағы әндердің чартқа ілескенін атап өтті, ол "Space Oddity"-нің топ 40-қа кіргеніне үш апта бұрын Ұлыбританияда бірінші орын алған. Кейін ғана Боуидің әні "жаңалықтар хитінен" асып, "нағыз классика" деп есептелді.

Жаңа релиздер

Боуидің бесінші студиялық альбомы «Зигги Стардуст пен Марстан келген жәндіктердің көтерілуі мен құлдырауы» коммерциялық сәттілікке жеткеннен кейін, RCA Records оның Mercury альбомдарын қайта шығару науқанын бастады, оның аясында Дэвид Боуи «Space Oddity» деген атпен қайта басылды. Бұл шығарылымды насихаттау мақсатымен, 1972 жылдың 13 желтоқсанында АҚШ-та RCA «Space Oddity» әнін «The Man Who Sold the World» әнімен бірге, 74 0876 каталогтық нөмірмен қайта шығарды. Бұл сингл АҚШ Billboard Hot 100 чартында 15-орынға жетіп, Боуидің елдегі алғашқы хит-синглына айналды. Канадада ол 16-шы орынды иеленді. 1979 жылдың желтоқсанында Боуи «Space Oddity» әнін ITV жаңа жылдық арнайы бағдарламасы «Will Kenny Everett Ever Make It to 1980?» үшін қайта жазды. Бұл идеяны бағдарлама режиссері Дэвид Маллет ұсынды. Боуи еске алды:

Висконти осы жаңа нұсқаны өндірді; ол түпнұсқа жазбаны акустикалық гитара, бас, барабан және фортепианоға дейін қысқартты. Доггет бұл аспаптар құрамының 1970 жылғы Джон Леннонның «Plastic Ono Band» альбомына ұқсас екенін, ол Боуидің 1977 жылғы «Heroes» альбомындағы вокалдық өнеріне әсер еткенін айтты. Жаңа жазбада түпнұсқадан бірнеше айырмашылықтар бар: ұшу кезеңінің орнына 12 секундтік үнсіздік келеді, ал ән барабанның баяу өшіп бара жатуымен аяқталады. О’Лири атап көрсеткендей, түпнұсқа «Space Oddity» «аяқталмаған» күйде бітеді, ал 1979 жылғы нұсқасы бос кеңістік қалдырады. Бұл нұсқа 1980 жылдың ақпанында Боуидің «Alabama Song» синглының B жағы ретінде шығарылды, бірақ Висконти кейіннен бұл «солай болуы керек емес еді» деді. 1979 жылғы жазба 1992 жылы Rykodisc шығарған «Scary Monsters (және Super Creeps)» альбомының қайта басылымында ремикстелді, ал 2017 жылы ол «Re:Call 3» жинағында қайта шығарылды. 2009 жылдың шілдесінде EMI түпнұсқалық синглдің 40 жылдығын мерекелеу үшін «Space Oddity 40th Anniversary EP» атты сандық кеңейтілген ойнату тізімін (EP) шығарды. EP-ге Ұлыбритания мен АҚШ-тың түпнұсқа моно-сингл редакциялары, 1979 жылғы қайта жазба және вокал, қосымша вокал, акустикалық гитара, сыбызғы, бас және барабан, флейта мен виолончель, меллотрон және стилофонды бөліп көрсететін сегіз трек кірді. Бұл тректерге қолданушыларға өз ремикстерін жасауға мүмкіндік беретін мобильді қосымша қоса берілді. Пегг бұл EP «классикалық жазбаның құрамдас бөліктеріне қызықты түсінік береді» деді. 2015 жылы Ұлыбританияның түпнұсқа моно-сингл редакциясы «Five Years (1969–1973)» жинағының бір бөлігі ретінде «Re:Call 1» альбомына енгізілді. Әннің 50 жылдығы 2019 жылдың 12 шілдесінде Тони Висконти жасаған әннің жаңа ремиксінің сандық және винилдік синглдері арқылы атап өтілді. Винилдік нұсқасы түпнұсқалық Ұлыбритания моно-сингл редакциясын қамтитын жинақ ретінде шығарылды.

Байланысты шығарылымдар

"Space Oddity" әнінің бірнеше демо нұсқасы коммерциялық түрде жарық көрді. 1969 жылғы қаңтардағы демо 40 жылдан астам уақыт бойы ресми түрде жарық көрмеді, ол 2009 жылы Дэвид Боуидің екі дискілік арнайы басылымында және 2019 жылдың мамырында Clareville Grove Demos жинағында винилде алғаш рет пайда болды. 1969 жылғы сәуірдегі демоның өңделген нұсқасы 1989 жылғы Sound + Vision жинағындағы алғашқы трек ретінде жарық көрді. Өңделмеген жазба 2019 жылдың маусымында The 'Mercury' Demos альбомында жарық көрді. Жоғарыда аталған барлық демо және тағы бір бұрын жарық көрмеген демо Conversation Piece 5 дискілік жинағына қосылды, ол 2019 жылдың қарашасында жарық көрді. 1969 жылғы ақпандағы студиялық жазба 1984 жылы Love You till Tuesday фильмінің VHS нұсқасында және оның саундтрек альбомында коммерциялық түрде қолжетімді болды. 1997 жылғы The Deram Anthology 1966–1968 жинақ альбомында қысқартылған өңделген нұсқасы, ал Conversation Piece жинағында басқаша орындалуы алғаш рет жарық көрді.

Тірі нұсқалары

"Space Oddity" Боуидің мансабы бойына концерттік репертуардың маңызды бөлігі болып қала берді және оның сүйікті әнінің бірі болды. 1972 жылдың 22 мамырында Боуи BBC Radio 1 арнасының Johnny Walker Lunchtime Show бағдарламасында осы әнді орындады, бірақ жазба эфирге шығарылмады. Соңында ол 1996 жылғы BBC Sessions 1969–1972 (Sampler) және Bowie at the Beeb (2000) жинақтарында жарық көрді. BBC сессиясы үшін Боуи әннің тармақтары арасына "Мен жай ғана ракета адамымын!" деген сөздерді қосты; Элтон Джон жақында "Rocket Man" әнін шығарған еді, ол да ғарышкер туралы және сонымен қатар Гас Дадженнің продюсерлігінде жасалған. 1972 жылдың 20 қазанында Зигги Стардуст турнесі аясында Санта-Моника қалалық залында жазылған әннің нұсқасы алғаш рет Santa Monica '72 альбомында жарияланды, ал 2008 жылы Live Santa Monica '72 альбомында ресми түрде қолжетімді болды. 1973 жылдың 3 шілдесінде Лондонның Хаммерсмит Одеонында жазылған тікелей орындалысы Ziggy Stardust: The Motion Picture (1983) альбомында жарық көрді. 1974 жылғы Diamond Dogs турнесі кезінде Боуи "Space Oddity" әнін орындағанда, сахнадан жоғары көтеріліп, төмен түсірілетін кранмен көтерілді және телефонға ұқсайтын радио микрофонын пайдаланды. 1974 жылғы шілдедегі әннің орындалысы 2005 жылы David Live қайта шығарылымында, ал сол турнеден 2017 жылы Cracked Actor (Live Los Angeles '74) альбомында қыркүйектегі орындалысы жарық көрді. 1983 жылдың 12 қыркүйегінде жазылған концерттік орындалысы Serious Moonlight (Live '83) концерттік альбомына енгізілді, ол 2018 жылы Loving the Alien (1983–1988) жинағына қосылды және келесі жылы жеке шығарылды. Сол орындалыс Serious Moonlight (1984) концерттік бейнежазбасында да бар. Боуи 1990 жылғы Sound+Vision турнесінен кейін әнді тікелей орындаудан тоқтатты, содан кейін ол оны бірнеше рет орындады, ең бастысы 1997 жылдың қаңтарындағы 50 жылдық мерейтойлық концертін акустикалық гитарада жеке орындаумен аяқтады; бұл нұсқа 1999 жылдың наурыз айында Variety журналымен бірге шығарылған шектеулі CD-ROM форматында жарық көрді. Содан кейін ол 2002 жылдың ақпан айында Карнеги залында өткен Тибет үйі АҚШ-тың қайырымдылық концертінде орындады; бұл жаңа нұсқада Висконти басқарған оркестр, Scorchio және Kronos Quartet орындаған скрипкалық аранжировкалар бар. Боуидің "Space Oddity" әнін соңғы рет орындауы 2002 жылы Heathen турнесі кезінде Данияның Horsens фестивалінде болды.

Музыкалық бейнелер

1969 жылғы 6 ақпанда "Space Oddity" әнінің алғашқы нұсқасының клипі Love You till Tuesday үшін Кларенс студиясында түсірілді. Боуи футболка киген Ground Control кейіпкерінің де, майор Томның да рөлін ойнайды; ол күміс костюм, көк визор және кеукеш киеді. Соңғы түзетулер келесі күні жасалды. RCA бұл клипті 1975 жылғы қыркүйекте Ұлыбританияда қайта шығарылған синглді насихаттау үшін пайдаланды. RCA 1972 жылғы желтоқсанда "Space Oddity" әнінің АҚШ-тағы қайта шығарылуын насихаттау үшін RCA Нью-Йорк студиясында фотограф Мик Рок жаңа промо-видео түсірді; шаршаған және көбінесе макияж жасамаған Боуи гитарамен әнге ишара жасайды. Боуи кейінірек былай деді:
«Шын мәнінде, біз мұны не үшін жасап жатырмыз екенімді жақсы білмедім, себебі мен әннен өттім, бірақ жазба компания оны қайтадан шығарып жатыр деп ойлаймын. Қалай болғанда да, мен осы іске қызығушылық танытпағанымды білемін және бұл менің өнерімде көрінеді. Бірақ Миктің видеосы жақсы». 1979 жылғы нұсқаның промо-видеосы Ұлыбританияда 1979 жылғы 31 желтоқсанда Will Kenny Everett Ever Make It to 1980? шоуында, ал АҚШ-та Дик Кларктың 70-ші жылдарға арналған салютінде көрсетілді. Төртінші видео, режиссерлігін Тим Поуп жасаған, Боуидің Мэдисон Сквер Гардендегі 50 жылдық мерейтойлық концертінің кадрларын хореограф Эдуард Локк Sound+Vision Tour (1990) үшін түсірген фондық кадрларымен біріктіреді. Бұл видео әннің 2019 жылғы ремиксін насихаттау үшін Conversation Piece бокс жинағына арналған. Видео 20 шілдеде Кеннеди ғарыш орталығында және Таймс-скверде көрсетілді, ал бірнеше сағаттан кейін YouTube-қа жүктелді.

Майор Том

Боуи 1980 жылғы "Ashes to Ashes" синглінде ("Scary Monsters (and Super Creeps)" альбомынан) Major Tom кейіпкеріне оралады. Әнде майор Том "көкте қанаты құсып, ең төменгі деңгейге жеткен" "ұры" ретінде сипатталады, бірақ Жердегі басқару орталығы майор Том он жыл бұрынғыдай жақсы жағдайда екеніне сендіреді. Ән Боуидің өзінің өткенімен санасуы ретінде түсіндіріледі; 1970 жылдары есірткіге тәуелді болғаннан кейін, ол осы күресін майор Томның есірткіге құмар болуының метафорасы ретінде пайдаланды. Әннің музыкалық видеосы 1979 жылғы желтоқсандағы "Space Oddity" телеарнасында көрсетілген визуалды элементтерді қайта қолданады. "Outside" (1995) альбомынан шыққан "Hallo Spaceboy" синглінің 1996 жылғы Pet Shop Boys ремиксі де Major Tom тақырыбына оралады. Ән идеясы Pet Shop Boys мүшесі Нил Теннанттан туындады, ол Боуиге ремикске "Space Oddity" байланысты шумақтар қосатынын хабарлады. Боуи бастапқыда күмәнмен қараса да, ол келісім берді. Теннант ремиксте "Space Oddity" шумақтарын орындады: "Жерден майорга, қоштас, Том / Тізбек үзілді, кері санау қате". Major Tom Боуидің 2015 жылғы "Blackstar" синглінің музыкалық видеосына ықпал еткен болуы мүмкін, бұл оның соңғы альбомы "Blackstar" (2016) альбомының тайтл трегі. Видеода, режиссер Йохан Ренк түсірген он минуттық сюрреалистік қысқа фильмде, құйрығы бар әйел (Элиса Ласовски) өлген астронавтты тауып, оның қымбат тастармен әшекейленген бас сүйегін ежелгі, беймәлім қалаға алып кетеді. Астронавттың сүйектері күн тұтылуына қарай көтеріледі, ал қаланың орталығында әйелдер тобы бас сүйекпен ритуалдық рәсім өткізеді. Ренк бастапқыда видеодағы астронавттың Major Tom екенін растаудан не жоққа шығарудан бас тартты, бірақ кейіннен BBC деректі фильмінде: "Мен үшін ол 100% Major Tom еді" деді.

Артқы бағалау

"Space Oddity" Боуидің ең танымал әндерінің бірі болып қала береді. 2015 жылы Mojo журналы оны Боуидің 100 ең үздік әнінің тізімінде 23-ші орынға қойды. 2016 жылы Боуи қайтыс болғаннан кейін, Rolling Stone журналы "Space Oddity" әнін Боуидің каталогындағы ең маңызды 30 әннің бірі деп атады. Бір жыл өткен соң Consequence of Sound оны Боуидің ең үздік әнінің оныншысына таңдады. 2017 жылы NME оқырмандары "Space Oddity" әнін Боуидің жетінші үздік әні деп таныды, ал журналдың редакторы оны Боуидің 40 ең үздік әнінің тізімінде 18-орынға орналастырды. The Guardian журналының Алексис Петридис "Space Oddity" әнін Боуидің 50 ең үздік әнінің тізімінде 25-ші орынға қойды, осылай деп жазды: "Боуи бұл әннің көздері бос, ғарыш заманының уайымды көңіл-күйін толыққанды бейнелейді". 2020 жылы Smooth Radio-ның Том Эймс "Space Oddity" әнін Боуидің бесінші ең ұлы әні деп атады. Ultimate Classic Rock оны 2016 жылы Боуидің ең үздік әні деп мойындады. Спенсер Кауфман былай деп жазды: "Бұл ән өзінің заманы үшін музыкалық және мәтіндік тұрғыдан революциялық болды және біз білетін ең динамикалық және шығармашылық музыкалық топтардың бірімен таныстыруға көмектесті". Боуидің барлық синглдерін нашардан жақсыға қарай бағалайтын тізімде Ultimate Classic Rock "Space Oddity" әнін төртінші орынға қойды. "Space Oddity" көптеген үздік әндер тізіміне енді. 2000 жылы VH1 оны 60-шы орынға орналастырды. 2012 жылы Consequence of Sound оны барлық уақыттағы 100 ең үздік әннің тізіміне қосып, 43-ші орын берді. 1960 жылдардың ең ұлы әндерін бағалайтын тізімдерде NME "Space Oddity" әнін 20-шы орынға, Pitchfork 48-ші орынға, Paste журналы үшінші орынға, ал Treble журналы екінші орынға қойды. 2021 жылы Rolling Stone журналы "Space Oddity" әнін "Барлық уақыттың 500 ең ұлы әні" тізімінде 189-шы орынға орналастырды. Журнал Боуидің алғашқы хиті ретінде "ол оның үнемі дамитын жұлдызының бір көрінісін ұсынды" деп мәлімдеді. Mojo (39), NME (67) және Sounds (41) сияқты бірнеше басылымдар "Space Oddity" әнін барлық уақыттағы ең ұлы синглдердің бірі деп атады. Channel 4 және The Guardian оны 1997 жылы Ұлыбританияның ең ұлы 27-ші синглі деп бағаласа, ал NME оны 2012 жылы тарихтағы ең ұлы синглдердің тізімінде 26-шы орынға қойды. Rock and Roll Hall of Fame "Space Oddity" әнін "Рок-н-роллды қалыптастырған 500 ән" тізіміне енгізді. Ән 2018 жылы Grammy Hall of Fame-ге қосылды.

Қаптама нұсқалары мен БАҚ-тағы көріністер

"Space Oddity" әнін көптеген әртістер орындаған. Бастапқы жазбадағы орындаушылар Рик Уэйкмен және Терри Кокс, әсіресе соңғысының Pentangle тобы, әнді қайтадан орындаған. Боуидің өте ұнаған нұсқаларының бірі – Лэнгли мектептері музыкалық жобасының жазбасы. 1970-жылдардың соңында жазылған бұл хорға 60 канадтық бала қатысқан және 2002 жылы CD-де қайта шығарылды. Боуи былай деді: "Акомпанемент керемет. Шыншыл, бірақ көңілсіз вокалмен үйлескенде, мен тіпті Колумбияның ең жақсы экспорттық тауарын жартылай қолданып жасамайтын өнер туындысын аласыз". Көптеген әртістер "Space Oddity" әнінің мазмұнын дамытатын немесе сілтеме жасайтын әндер жазды, соның ішінде неміс әншісі Питер Шиллингтің 1983 жылғы "Major Tom (Coming Home)" әні бар.

"Space Oddity" әні көптеген фильмдер мен телесериалдарда естілді және сілтеме жасалды, олардың ішінде американдық "Достар" комедиясы, британдық "ИстЭндерс" және "Shooting Stars" сериалдары, сондай-ақ "Мистер Томның ісі" (2002), "Ана" (2003) және "C. R. A. Z. Y." (2005) фильмдері бар. Оригинальды сингл нұсқасы 2004 жылғы "Питер Селлерстің өмірі мен өлімі" фильмінің саундтрегінде және 2015 жылғы американдық "Mad Men" драмалық сериалының бір эпизодында ойнады. Ол сондай-ақ 2011 жылғы Renault Clio жарнамасында қолданылды және 2018 жылдың ақпан айында Falcon Heavy-дің алғашқы ұшуы кезінде Элон Масктың Tesla Roadster радиосында дыбыстады. Ән 2013 жылғы "Уолтер Миттидің құпия өмірі" фильмінде маңызды рөл атқарады, онда Уолтер Митти (Бен Стиллер) жұмыста армандағаны үшін "Мейджор Том" деп аталады. "Space Oddity" әні Митти өзінің әріптесі Шерилдің (Кристен Виг) ән айтып жатқанын көріп, тікұшаққа секіруге шешім қабылдаған сахнада естіледі. Сахна үшін Вигтің вокалы Боуидің түпнұсқа трегімен біріктірілді. Стиллер сахнадағы "Space Oddity" әнінің маңыздылығы туралы былай деді: "Менің ойымша, бұл ән оқиғаға өте дұрыс келді, біз осы сахнаға жеттік, ол Уолтер үшін қиял мен шындықтың қалай бірігетінін көрсетеді. Сол ән, оның ойындағы ойлар, қиялдары мен іс-әрекеттерінің бәрі сол әнмен байланысты болды". "Space Oddity" әні 2017 жылғы "Валериан және мың планетаның қаласы" фильмінің ашылу монтажында толық ойнатылды, онда адамдардың ғарыздық өмірмен байланысқа түскенін көрсетті. Режиссер Люк Бессон сахнаның кадрларын "Space Oddity" әнінің гитаралық акордымен синхрондады, кадрларды әнмен сәйкестендіруге көп уақыт кетті, ал бас риф адамзаттың ғарыздық өмірмен алғашқы байланысын білдіру үшін қолданылды. Бастапқыда сахнаны түсіру жоспарында "Space Oddity" әні фондық музыка ретінде ойнауы тиіс болған, Бессон: "Бұл музыкалық бейне сияқты, мен әнді суретке сәйкес келтірдім" деді. Бессон бұрын Боуимен "Артур және көрінбейтіндер" (2006) фильмінде жұмыс істеген, және әнші Бессонға "Space Oddity" әнін "Валериан және мың планетаның қаласы" фильмінде пайдалануға рұқсат берді, бірақ Боуи фильм шығар алмай тұрып қайтыс болды.

Крис Хэдфилд нұсқасы

2013 жылдың мамыр айында Халықаралық ғарыш станциясына (ХҒС) экспедиция 35 командасының командирі, канадалық ғарышкер Крис Хэдфилд "Space Oddity" әнінің видеосын жазды, ол кеңінен таралды және көптеген БАҚ-та жарияланды. Бұл ғарышта түсірілген алғашқы музыкалық клип болды. Хэдфилдтің ХҒС-тегі жұмысының соңында түсірілген видеода Хэдфилд ғарыш станциясының ішінде жүзіп жүріп ән шырқады және гитарада ойнады. Жерде Джо Коркоран 1999–2000 жылдардағы концерттік турнелерде Боуимен бірге жұмыс істеген көп құралды орындаушы Эмм Грайнердің фортепианолық аранжировкасымен қосымша дыбысты жасады және араластырды. Грайнер «оның бір бөлігі болғаныма қатты қуаныштымын» деді. Әннің мәтіні сәл өзгертілді; Жердегі басқару орталығымен байланыс үзіліп, ғарышта жоғалып кетудің орнына, майор Том қонуға бұйрық алады және қауіпсіз қонады, бұл Хэдфилдтің ХҒС-ке соңғы миссиясынан оралуының алдында екенін көрсетеді. Хэдфилд видеоны Twitter-де жариялап, былай деп жазды: «Дэвид Боуидің генийіне деген құрметпен, Station-да жазылған Space Oddity. Әлемге соңғы көрініс». Боуидің әлеуметтік желідегі командасы видеоға жауап беріп, Хэдфилдке «Hallo Spaceboy » деп жауап берді, ал кейіннен осы кавер нұсқасын «әпсана әннің ең терең мағынасы бар нұсқасы» деп атады. Хэдфилдтің орындауы 22 мамыр 2013 жылы The Economist журналында Глен Флейшман жазған, Жер орбитасында авторлық құқыққа ие музыкалық шығарманы жария түрде орындаудың құқықтық салдарына арналған мақаланың тақырыбы болды. Бұл Боуидің авторлық құқығына тиесілі емес жалғыз әні. Боуидің баспагері Хэдфилдке әнге бір жылдық лицензия берді. 2014 жылдың 13 мамырында бір жылдық лицензия мерзімі біткен соң, Боуидің баспагерге әнді жазуға және бейнероликті шығаруға Хэдфилдке тегін лицензия беру туралы тілегіне қарамастан, ресми видео желіден алынып тасталды. Пеггтің сөзінше, Хэдфилдтің видеосы «көз тартарлықтай әдемі және ерекше әсерлі, [және] бұл "керемет" деген сөзді толыққанды негіздемемен қолдануға сирек мүмкіндік береді».