Кіріспе

Глен Бранка (6 қазан 1948 – 13 мамыр 2018) – американдық авангард композиторы, гитарист және аспап жасаушы. Ол дыбыс күшін, гитараның баламалы құбылыстарын, қайталауды, монотонды дыбыстарды және гармониялық қатарларды пайдалануымен белгілі болды. Ол no wave, тотализм және noise rock жанрларын дамытуға зор үлес қосты. Бранка 2009 жылы Contemporary Arts Grants to Artists қорынан грант алды.

Басталуы: 1960 жылдар мен 1970 жылдардың басында

Пенсильвания штатының Харрисбург қаласында туған Бранка 15 жасында гитара ойнай бастады. Ол сонымен қатар өзінің көңіл көтеруі үшін бірнеше дыбыс таспасынан коллаждар жасады. 1966-1967 жылдары Йорк колледжінде оқығаннан кейін, 1967 жылдың жазында Аль Уайтсайд пен Дейв Списпен бірге қысқа ғұмырлы The Crystal Ship тобын құрды. 1970 жылдардың басында Бранка Бостонның Эмерсон колледжінде театр мамандығы бойынша оқыды. 1973 жылы ол сол кездегі әйелі Мег Инглишпен бірге Бостоннан Лондонға көшіп кетті. 1974 жылы Бостонға оралғаннан кейін Джон Ребергермен танысты. Ол жерде ол 1975 жылы "Бастард Театры" деп аталатын эксперименталды театр тобының негізін қалап, дыбыспен тәжірибелер жасауды бастады. Массачусетс даңғылындағы пәтерде жұмыс істеп, олар екі аптаға Anthropophagoi музыкалық-театрлық туындысын жазып, қойды. 1976 жылы "Бастард Театрының" екінші қойылымы Кембридждің Орталық алаңындағы жаңа пәтерде және кейін Бостон өнер тобында "Не болды?" деп аталды. Қойылымдардың бұрынғыдан өзгеше және кейде қақтығыс тудыратын сипатына қарамастан, "Феникс" және "Бостон глобусы" газеттерінде оларға қызығушылықпен толы мақалалар жарық көрді. "Бастард Театрының" барлық қойылымдарына жазылған музыка Бранка немесе Ребергердің түпнұсқалық шығармалары болды және актерлер-музыканттар тікелей орындады.

Нью-Йорк: 1970 және 1980 жылдардың соңы

1976 жылы Бранка эксперименталды театр саласында жұмыс істеу үшін Нью-Йоркке көшіп барды. Ол “N. Dodo Band” тобымен кездесіп, олардың Челсидегі репетицияларын тамашалады, бұл орынды театр қойылымы үшін пайдалануға үміттенді. Бранка оның мүшелерінің бірі Джеффри Лонмен уақыт өткізді, ол оны Suicide сияқты топтармен таныстырды. Бранка өзінің “Static” және кейіннен “Theoretical Girls” деп атаған тобын құруды шешкен кезде екеуі театр тобы құруды жоспарлады. Бранка мүшелерді іздеу үшін плакаттар іліп қойды, ал плакаттардың біреуін көргеннен кейін Лон қызығушылық танытты. Лонның әйелі Маргарет Де Вис бассист ретінде топқа қосылды, ал олар N. Dodo Band тобынан Майк Антолды домбырашы ретінде шақырып алды. Суретші Дэн Грэм топтың алғашқы өнер көрсетісі үшін оларды Франклин Фурнасқа шақырды. 1977 жылы топ қайта құрылды, оның барабаншысы Уортон Тиерс болды. Бранка сонымен қатар Барбара Эсс тобының Y Pants тобын 99 Records лейбліндегі дебюттік альбомы үшін жазды және 1977-1979 жылдар аралығында Rhys Chatham’s Guitar Trio тобымен бірге өнер көрсетті, бұл оның композиторлық дауысының қалыптасуында маңызды рөл атқарған шулы музыка тәжірибесі болды (Branca 1979). 1982 жылы Бранка өзінің Neutral Records атты жеке лейблін ашып, Y Pants тобының LP және Нью-Йорк шу-рок тобы Sonic Youth-тің алғашқы бірнеше жазбаларын шығарды. 1978 жылы Бранка Майкл Цвак пен Роберт Лонго ұйымдастырған Artists Space-те өткен бес күндік No Wave музыка фестиваліне екі рет қатысып, No Wave қозғалысының басталуына үлес қосты. Фестивальде Нью-Йорктің он постпанк тобы өнер көрсетті, олардың ішінде Rhys Chatham’s The Gynecologists, Communists, Бранканың Theoretical Girls, Terminal, Chatham’s Tone Death (электр гитараларға арналған оның Guitar Trio композициясын орындады) және Бранканың Daily Life (Барбара Эсс, Пол МакМахон және Кристин Ханмен бірге). 1980 жылдардың басында Бранка өзінің Lesson No. 1 атты тұңғыш альбомын шығарды. Сол жылы ол электр гитаралар ансамблі үшін бірнеше орташа ұзындықтағы композициялар жазды, соның ішінде The Ascension (1981) және Indeterminate Activity of Resultant Masses (1981). The Ascension 1981 жылы екінші, сол аттас жеке альбомында жарияланды, ал Indeterminate Activity of Resultant Masses тек 2008 жылы шықты. Осы екі композициядан кейін ол электр гитаралары мен соққы аспаптарының оркестрі үшін симфониялар жаза бастады, олар дрондық индустриалдық қақтығысты және микротоналдылықты квази-мистицизм мен озық математикамен үйлестірді. 1982 жылы Бранка Z'EV-пен бірлесіп жұмыс істеп, Бранканың No. 2 симфониясын жасады, онда Z'EV металл банкамен сольді бөлім орындады, тізбектер мен болат жақтарды шалқалады. No. 3 (Gloria) (1983) симфониясымен ол гармониялық қатарлар үшін жүйелі түрде шығармалар жаза бастады, оларды барлық музыканың және көптеген адамның іс-әрекеттерінің негізі деп есептеді. Бұл жобада Бранкаға бастапқыда Дане Рудьяр, Герман фон Гельмгольц және Гарри Парчтың еңбектері әсер етті. Оның тобының алғашқы мүшелерінің арасында Sonic Youth тобынан Thurston Moore және Lee Ranaldo, Helmet тобынан Page Hamilton, The Del Byzanteens тобынан Phil Kline және Swans тобының бірнеше мүшелері, соның ішінде Michael Gira, Dan Braun және Algis Kizys болды.

Өзгелерге арналған музыкалық аспаптар

Гармониялық серияға негізделген шығармаларын одан әрі дамыту үшін Бранка өзінің ойлап тапқан бірнеше электрлік күшейткіш аспаптарды құрастырды, бұл оның ансамблін гитарадан асырып кеңейтті. Осы аспаптардың бір бөлігі үшінші көпірлі цитралар болды, ол оларды «гармоникалық гитаралар» деп атады. Ол сонымен қатар көптеген ішектері бар аспаптарды да жасады, оларды «соққылы гитаралар» деп атады, себебі олар барабаншалармен ойнатылатын соққылы аспаптар еді, және резонанстық орындарда қосымша үшінші көпірі бар монотонды электрлік симбалдарды да жасады. Осы аспаптардың көптеген түрлерін Glenn Branca Symphonies 8 & 10 Live at The Kitchen DVD-дегі тікелей концерттерде көруге болады.

Соңғы еңбектері: 1990 жылдан 2018 жылға дейін

1990 жылдардың басында Дэвид Баратие «They Walked in Line» кітабында Бранканың оқыту әдісін сипаттауға тырысты. 1996 жылдың қыркүйегінде Глен Бранка ансамблі Даниядағы Орхус фестивалінің ашылу салтанатында өнер көрсетті. Салтанат Мусихусет опера үйінде өтті, көрермендер қатарында Дания патшайымы, Орхус мэрі және басқа да көрнекті тұлғалар болды. Композитор 1981 жылдан бастап 2018 жылы қайтыс болғанға дейін 25-тен астам маңызды тапсырыс алғаннан кейін, Бранканың музыкасы ғылыми зерттеулер назарына іліге бастады. Кейбір ғалымдар, ең белгілісі Кайл Ганн, оны (және Рис Чатемді) постминимализмнің тоталистік мектебінің өкілі деп санайды. 7-ші симфониясынан бастап Бранка дәстүрлі оркестр үшін шығармалар жаза бастады, бірақ электр гитарадан бас тартқан жоқ. Бранка әйелі Рег Блормен бірге қатты күшейтілген гитарада дуэт орындады және 2001 жылдың 13 маусымында Нью-Йорктегі Әлемдік сауда орталығының іргесінде 100 электр гитараға арналған 13-ші симфониясын дирижерлік етті. Бұл орталықтың 11 қыркүйектегі шабуылда қирауына үш айдан аз уақыт қалған еді. Осыдан кейін оның 100 гитаралық туындысы АҚШ және Еуропаның көптеген қалаларында орындалды. 2008 жылы ол 14-ші симфониясын жазды, ол «Гармониялық қатар» деп аталады және дәстүрлі оркестрмен орындалады. Бұл симфонияның «2,000,000,000 Жарық жылдары үйден» деп аталған бірінші (және аяқталған жалғыз) бөлігі 2008 жылдың 13 қарашасында Дэвид Робертсон дирижерлік еткен Сент-Луис симфониялық оркестрімен Сент-Луис қаласында тұсаукесер өткізді. Бұл 1986 жылдан бері Бранканың оркестрлік шығармаларын орындаған 12-ші ірі оркестр болды. 2008 жылы ол Contemporary Arts Grants to Artists Award қорынан грант, сондай-ақ 1983 жылы CAPS грантын, 1988 жылы Ұлттық өнер кеңесінің сыйлығын және 1998 жылы NYSCA грантын алды – бәрі де музыкалық композиция үшін берілді. 2010 жылы BBN Music Бранканың 1981 жылғы «The Ascension» альбомын 180 граммдық винилде арнайы басылым ретінде қайта шығарды, ал Бранка сол жылы Systems Neutralizers лейблінде шыққан «The Ascension: The Sequel» атты туындысын жазды. Бұл жалғастыру туындысы оның шығармаларына жаңа қызығушылықты тудырды және 2011 жылы Primavera Sound Festival және Villette Sonique 2011 фестивальдерінде сәтті өнер көрсетілді. 2014 жылдың қазан айында Бранка «Ascension Three» туындысын тұсаукесерлеп, оны Гленн Бранка ансамблімен бірге Еуропаға гастрольдік сапарға шығарды. 2015 жылдың ақпан айында Бранканың екінші 100 электр гитаралық туындысы «Symphony No. 16 (Оргазм)» Париждегі Cité de la Musique театрында тұсаукесер өткізді. Төрт гитара, бас және барабанға арналған «The Light (David үшін)» туындысы 2016 жылдың қазан айында Бруклиндегі Roulette-те тұсаукесер өткізді.

Өлім

2018 жылдың 14 мамырында Редж Блурдың ресми Facebook парақшасы Бранканың кеше тамақ қызылынан қайтыс болғанын жариялады. Ол 69 жасқа толыпты.