Кіріспе

Америка композиторы және орындаушы музыкант (1935 жылы туған) британдық саңыраулар құқығын қорғаушы және хабар таратушы Терренс Митчелл "Терри" Райли (24 маусым 1935 жылы туған) – американдық композитор және орындаушы музыкант, композицияның минималистік мектебінің пионері ретінде танымал. Оның ең танымал туындылары – 1964 жылғы In C композициясы және 1969 жылғы A Rainbow in Curved Air альбомы, екеуі де минимализмнің маңызды кезеңдері және эксперименталды музыкаға, рокқа және заманауи электрондық музыкаға елеулі әсер еткен туындылар саналады. 1950 жылдары ол жеке пианист ретінде өнер көрсете бастады және Сан-Франциско мемлекеттік университетінде, Сан-Франциско консерваториясында және Берклидегі Калифорния университетінде композицияны оқыды, Сеймур Шифрин мен Роберт Эриксонның басшылығымен білім алды. Ол композитор Ла Монте Янгпен достық қарым-қатынас орнатты, оның тұрақты үнді қолданатын алғашқы минималистік композициялары оған әсер етті; Янг пен Райли 1959-60 жылдары Райлидің импровизациялық композициясы – «Екі пианино мен таспа магнитофонына арналған концертті» бірге орындады. Кейін Райли Сан-Францискодағы эксперименталды музыка орталығында Мортон Суботник, Стив Райх, Паулин Оливерос және Рамон Сендермен жұмыс істеді. 1960 жылдары ол Еуропаға жиі саяхаттап, музыкалық ықпалдарға қанықты және фортепиано барларында ойнап, өзін асырады. 1965-1966 жылдары ол Нью-Йорктегі Мәңгілік музыка театрында қысқа уақыт өнер көрсетті. Оның ең ықпалды ұстазы – пандит Пран Нат (1918-1996), үнді классикалық вокалының шебері, сондай-ақ Ла Монте Янг, Мариан Зазила және Майкл Харрисонға сабақ берген. Райли олармен байланысы барысында Үндістанға көптеген сапарлар жасап, табла, тамбура және дауыспен оқыды және онымен бірге орындады. 1971 жылы Миллс колледжінің профессоры болып жұмысқа орналасып, үнді классикалық музыкасын оқыта бастады. Райли Джон Кейджді және «Джон Колтрейн мен Майлс Дэвис, Чарльз Мингус, Билл Эванс және Гил Эванстың керемет камералық музыкалық топтарын» өзінің жұмысына әсер еткендердің қатарына қосады. 2007 жылы Чепмен университетінен музыка ғылымы бойынша құрметті докторлық дәрежесін алды. Райли Миллсте олардың негізін қалаушы Дэвид Харрингтонмен танысқан кезде "Кронос" квартетімен ұзақ мерзімді байланысын бастады. Мансабында Райли ансамбль үшін тағы 13 скрипкалық квартет, сондай-ақ басқа да туындылар жазды. Ол өзінің алғашқы оркестрлік шығармасын – Jade Palace-ты 1991 жылы жазды және осы бағытта жұмысын жалғастырып, бірнеше оркестрлік композицияларға тапсырыс берді. Қазіргі уақытта ол үнді рага әншісі және жеке пианист ретінде өнер көрсетеді және сабақтар береді. Райли концерттік өнер көрсетуді жалғастыруда және 2011 жылдың мамыр айында All Tomorrow's Parties фестиваліне қатысты.

Техникалар

Райлидің музыкасы көбінесе әртүрлі ұзындықтағы модальдық фигуралар арқылы импровизацияға негізделген. In C (1964) және Keyboard Studies (1964–1966) сияқты туындылар осы техниканы көрсетеді. In C-ді алғаш рет Стив Райх, Джон Гибсон, Паулин Оливерос және Мортон Суботник орындады. Оның формасы жаңашылдық болды: шығарма шамамен бір такттан тұратын 53 жеке модульден құралған, әрқайсысы әртүрлі музыкалық үлгіні қамтиды, бірақ атаудан көрініп тұрғандай, барлығы да C тоналысында. Орындаушылардың бірі пианинода C ноталарын тұрақты темпте ойнап, ритмді сақтайды. Ал қалғандары, саны мен аспаптарына қарамастан, музыкалық модульдерді бірнеше еркін ереже бойынша орындайды, әртүрлі музыкалық модульдер уақыт өте келе әртүрлі тәсілдермен өзара байланысады. 1950 жылдары Райли таспалық циклдармен жұмыс істеді, ол кезде бұл технология әлі де жаңа болған; кейіннен ол дыбыс инженерінің көмегімен «уақытты жылдамдату аккумуляторы» деп атаған құрылғыны жасады. Ол мансабының барысында студияда да, тікелей эфирде де таспаларды музыкалық эффект үшін өңдеуді жалғастырды. Music for the Gift (1963) атты ерте туындысында Чет Бейкердің трубасы ойнатылған. Райли осы шығарманы жазып жүрген Парижде болған кезінде уақытты жылдамдату аккумуляторын ойлап тапты. Инсталляцияның жаңа нұсқасы үш онжылдықтан кейін 2004 жылы Еуропаның мәдени астанасы Лилльдің тапсырысымен жасалды және Лиондағы қазіргі заманғы өнер мұражайы сатып алды. Үшінші нұсқасы 2019 жылы Бохумдағы Schauspielhaus сарайында жасалып, көрсетілді. Ол тек интонация мен микротонды қолданып шығармалар жазды. 1960 жылдардың ортасында Нью-Йоркте ол өзінің көп жылғы досы Ла Монте Янгпен, сондай-ақ Джон Кейлмен және The Velvet Underground тобының негізін қалаушыларының бірі болған таблашы Ангус МакЛайзбен бірге ойнады. Райли Кейлдің «All Tomorrow's Parties» композициясындағы клавишалық бөлігіне шабыттандырды деп есептеледі, оны неміс актрисасы Нико орындап, 1966 жылы жазылған The Velvet Underground and Nico альбомына енгізді. Райлидің әйгілі A Rainbow in Curved Air альбомы (1968 жылы жазылған, 1969 жылы шыққан) электронды музыканың кейінгі дамуына үлкен әсер етті. Олардың ішінде Пит Тауншендтің The Who тобының «Won't Get Fooled Again» және «Baba O'Riley» әндеріндегі орган бөліктері бар, соңғысы Райли мен Мехер Бабаға құрмет көрсету үшін аталған. Чарльз Хейзлвуд BBC-дегі «Минимализм» (1-бөлім) деректі фильмінде Майк Олдфилдтің «Tubular Bells» альбомы да Райлидің үлгісімен шабыттандырылғанын айтады. 1970 жылы құрылған ағылшын прогрессивті рок тобы Curved Air өз атын осы альбомнан алған. Райлидің серіктестерінің арасында Рова саксофон квартеті, Паулин Оливерос, ARTE квартеті және, атап айтқанда, Кронос квартеті бар. 1995 жылы Лиссабон концерті жазылғанда ол жеке пианинода өз туындыларын импровизациялап орындайды. Линерлік жазбаларда Райли Арт Тэтум, Бад Пауэлл және Билл Эвансты өз пианино «батырлары» деп атап, оның тұжырымдамалары үшін джаздың маңыздылығын көрсетеді.

Жеке өмір

Оның үш баласы бар: бір қызы Коллин, және екі ұлы – гитарист Гиан мен Шах. Ол 2015 жылы қайтыс болған Энн Райлиге үйленген болатын.