Кіріспе
Дэвид Юджин Тюдор (20 қаңтар 1926 – 13 тамыз 1996) – американдық пианист және тәжірибелік музыканың композиторы.
Өмір және мансап
Тюдор Филадельфияда, Пенсильвания штатында дүниеге келген. Ол Ирма Вольпеден фортепиано, ал Стефан Вольпеден композиция сабақтарын алды және авангард фортепиано музыкасының жетекші орындаушыларының бірі ретінде танылды. 1950 жылы ол Пьер Булездің «No. 2» шығармасын Америкада тұңғыш рет орындады, ал 1954 жылғы Еуропалық гастролі оның айрықша беделін арттырды. Карлхайнц Стокхаузен өзінің «Клаверштук VI» (1955) шығармасын Тюдорға арнады. Тюдор Мортон Фельдман, Эрл Браун, Кристиан Вольф және Ла Монте Янгтың шығармаларын да ерте орындады. Тюдордың ерекше жақын композиторы – Джон Кейдж. Ол Кейдждің «Music of Changes», «Концерт фортепиано мен оркестр үшін» және «4’33» шығармаларының премьерасын өткізді. Кейдж өзінің көптеген шығармаларын Тюдордың орындауы үшін немесе оны еске алып жазғанын айтты, бірде ол: «Сіздің жасауыңыз керек нәрсе – оны қызықтыратын жағдай жасау. Ол осы рөлді атқарды» деді. Екеуі Кейдждің фортепиано және электрондық шығармаларында, соның ішінде Смитсония фольклорлық альбомында: «Интерминанттылық: Аспаптық және электрондық музыкадағы форманың жаңа көрінісі» (1959) тығыз жұмыс істеді. Тюдор Кейдждің бірнеше музыкалық жазбаларында орындады, оның ішінде Cartridge Music-тің Mainstream жазбасы, Variations II-нің Columbia Records-тағы жазбасы және Variations IV-тің екі Everest жазбасы бар. Тюдор Джон Кейдж музыкасының 25 жылдығына арналған ретроспективті концертте орындалатын шығармаларды іріктеді (1958 жылдың 16 мамыры) және сол концерттің жабылу жұмысы ретінде орындалған фортепиано мен оркестрге арналған концерттің премьерасында өнер көрсетті. Сонымен қатар, Тюдор қазіргі заманғы өнер қорынан Джон Кейдж сыйлығын алды (1992). 1956-1961 жылдары Дармштадтта сабақ бергеннен кейін, Тюдор композиторлық шығармашылыққа көңіл бөлгені үшін пианист ретіндегі қызметін аяқтады. Ол көбінесе электрондық шығармалар жазды, олардың көпшілігі Кейдждің серіктесі, хореограф Мерс Каннингхэмнің тапсырысы бойынша жазылған. Оның үйде жасалған музыкалық схемалары тікелей эфирдегі электрондық музыка мен электр аспаптарын жасау арқылы композиция жасаудағы маңызды жетістіктер саналады. «Reunion» (1968) атты бір шығармасы Лоуэлл Кросспен бірлесіп жазылған, онда шахмат ойыны бар, ондағы әр қимыл жарық эффектісін немесе проекцияны тудырады. Премьерада ойын Джон Кейдж мен Марсель Дюшан арасында өтті. «Reunion» шығармасы Джеймс Притчеттің «Джон Кейдждің музыкасы» кітабында дұрыс емес түрде Кейджге жатқызылған. «Rain Forest» – бұл музыкалық сүйемелдеу ретінде қызмет еткен металл бочка, ескі компьютерлік дискі және пластикалық түтік сияқты тұрмыстық заттардан жасалған мүсіндер мен дыбыс инсталляциясы. (Дэвид Тюдор және Composers Inside Electronics Inc.: Rain forest V (variation 1)) 1969 жылы Тюдор Ахмадабадтағы Ұлттық дизайн институтында Үндістанның алғашқы электрондық музыка студиясын құрды. Кейдж 1992 жылы қайтыс болғаннан кейін, Тюдор Мерс Каннингхэм би компаниясының музыкалық директоры болды. Компания үшін жасалған көптеген шығармалардың ішінде Тюдор «Soundings: Ocean Diary» (1994) шығармасын жазды, бұл шығарманың электрондық бөлігі «Ocean» болып табылады, оны Джон Кейдж мен Мерс Каннингхэм ойлап тапқан, ал хореографиясы Мерс Каннингхемге, оркестрлік музыкасы Эндрю Калверге және дизайны Марша Скиннерге тиесілі. Тюдор Нью-Йорктің Томкинс Ков қаласында 70 жасында инсульт сериясынан кейін қайтыс болды.
In 1969, Tudor set up India's first electronic music studio at the National Institute of Design in Ahmedabad. Upon Cage's death in 1992, Tudor took over as music director of the Merce Cunningham Dance Company. Among many works created for the company, Tudor composed Soundings: Ocean Diary (1994), the electronic component of Ocean, which was conceived by John Cage and Merce Cunningham, with choreography by Merce Cunningham, orchestral music by Andrew Culver and design by Marsha Skinner. Tudor died after a series of strokes in Tomkins Cove, New York at the age of 70.
Фортепианолық орындалулары
1951 жылдан 1960 жылдардың соңына дейін Тюдор (көбінесе пианист ретінде) Джон Кейдждің белгісіздікке толы туындыларын тұрақты түрде орындады. Осы кезеңде Джон Холзепфельдің пікірінше, «Кейдж жазған барлық музыка бір адамды ойда ұстап жазылған», ал ол адам – Тюдор еді. Бұл кезеңнің шыңы – Тюдордың орындау кезінде маңызды рөл атқаратын туындылар. Мысалы, «Winter Music» (1957) жиырма беттен тұрады, әр бетте бірден 61-ге дейін кластерлік аккордтар болады, ал орындаушы олардың қайсысын ойнау керектігін өзі шешеді. Тюдор осы ноталарды орындағанда, оларды «көбелектерді қаптағандай етіп бекітті», белгісіздікті анықтап, осы туындылардың әр орындалуы алдыңғысына сай келеді. Ол өзінің түсіндіруін «қаттырақ етуді» қалағандықтан, нотадан импровизация жасамады, керісінше Тюдордың орындаған «Winter Music»-інің әр орындалуы уақыт өте келе бірдей болды. Мартин Иддон былай түсіндіреді: «Тюдордың практикасы, негізінен, бір ғана нұсқаны жасап, содан кейін барлық келесі жазбаларда осы нұсқаны пайдалану болды». Кейдж үшін туындының идеясы мен мағынасы әрқашан Тюдорды еске түсіреді, демек, бұл екі тұлғаның субъективтілігімен ортақ. Сол сияқты, шығыс «дыбыс әлемі» де ортақ, себебі Тюдордың ноталарды орындаудағы қызметі – Кейджтің ұсынысы (ноталар) негізінде шешім қабылдау, ал Кейдждің ұсынысы өзінен үйлесімді дыбыс әлемін құрамайды. Пиэкут бұл шығармашылық үлестіруді Кейдждің буддалық эгосыздық көзқарасымен байланыстырады.