Кіріспе

АҚШ армиясының 2-ші штаб бастығы, оның ұлы да генерал болған Адна Романза Чаффи (14 сәуір 1842 – 1 қараша 1914) – АҚШ армиясының генерал-лейтенанты. Чаффи Америка Азамат соғысы мен Үнді соғыстарына қатысып, испан-американ соғысында маңызды рөл атқарды және Қытайдағы Боксерлер көтерілісінде шайқасты. 1904-1906 жылдары АҚШ армиясының штаб бастығы қызметін атқарып, армия ұйымы мен доктринасының кең ауқымды өзгерістерін бақылады.

Ерте өмірі және Азамат соғысы

Шафи Огайо штатының Оруэлл қаласында дүниеге келген. 1861 жылы шілдеде Америка Азамат соғысы басталғанда, Шафи Одақ армиясына АҚШ-тың 6-атқыштар полкіне қарапайым жауынгер ретінде қосылды. 1862 жылы Шафи сержант қызыметіне көтеріліп, Жарым аралдағы науқанға және Антиетам шайқасына қатысты. Сол жылдың қыркүйек айында ол K ротасының аға сержанты болды. 1863 жылдың мамырында екінші лейтенант болып тағайындалды. Оның 6-шы кавалериясы, генерал Джон Бьюфордтың 1-ші кавалерия дивизиясынан бөлінген күйде, Геттисбургтің сыртындағы Пенсильвания штатындағы Фэрфилдте 1863 жылдың 3 шілдесінде Конфедерация кавалерия полкіне шабуыл жасады, олар сандар жағынан кем болса да (дерегі: Виттенберг, Эрик: Геттисбург: ұмытылған кавалерия шайқастары). Соңынан болған шайқаста ол жарақаттанды және қысқа мерзімге Конфедерация тұтқынында болды. Ол соғыстың соңына дейін 6-шы кавалерияда қызмет етіп, екі рет жараланды. 1865 жылдың ақпанында бірінші лейтенант болып тағайындалды. Динуиди сот шайқасындағы "батылдығы мен еңбегі" үшін капитан шеніне ие болды. Соғыстан кейін Шафи АҚШ-тың адал легионының әскери орденіне мүше болды.

Үнді соғыстары

Шафи соғыстан кейін де әскерде қалуға шешім қабылдады. Ол батыс шекарасына жіберілді және 1867 жылдың қазан айында тұрақты әскердің капитаны болды. Келесі отыз жыл бойы ол Үнді соғыстарында қызмет етті, Орталық жазықтар мен Оңтүстік-Батыс тайпаларымен шайқасты. 1868 жылы Техас штатындағы Пэйнт-Крик шайқасы үшін ол майор шеніне ие болды. Келесі жылдары ол көп рет жергілікті американдықтармен соғысты, ең ірілері 1874 жылы Техастағы Ред-Ривер және 1882 жылы Аризона аймағындағы Биг-Драй-Уош шайқастары болды, олар үшін ол подполковник шеніне ие болды. Шафи қытайлар тек күшті билікті құрметтейтініне көз жеткізді. Филиппинге қайта тағайындалған ол ондағы тәжірибесін пайдаланды, қайырымдылық пен халық денсаулығын күшпен және жергілікті билікпен ынтымақтастықпен үйлестірді. Шафи Боксер көтерілісі кезінде Қытайда қызмет еткен офицерлер үшін құрылған Әскери Дракон орденінің негісқалаушыларының бірі болды. Ол 1900 жылы орден құрылғаннан бастап өмірінің соңына дейін оның президенті болды.

Филиппин және зейнеткерлік өмір

1901 жылы ақпанда Шаффи Тұрақты армияның генерал-майорына көтерілді. Сол жылдың шілдесінен бастап 1902 жылдың қазанына дейін ол Филиппиндегі американдық күштердің қолбасшысы болды, бұл генерал Артур Макартур кіші басшылығымен американдық әскери үкімет таратылғаннан және генерал-губернатор Уильям Говард Тафт басшылығымен азаматтық билік орнатылғаннан кейін болды. Шаффи филиппин-американ соғысының негізгі кезеңінің соңғы айларында АҚШ әскерлеріне басшылық етті. 1901 жылдың желтоқсанында ол генерал Джейкоб Х. Смитті Самар провинциясындағы американдыққа қарсы кедергілермен күресуге жіберді, нәтижесінде 2000-ға дейін филиппиндік азаматтар қаза тапты, бұл сәтсіз әскери науқанға әкелді. Шаффи филиппиндік ардагерлерге арналған Карабао әскери орденінің мүшесі болды және бір кезде Парамоунт Карабао лауазымында да қызмет етті. 1902 жылдың қазанында Шаффи Шығыс департаментінің командирі болды және 1903 жылдың қазанына дейін осы лауазымды атқарды. 1904 жылдың қаңтарында ол генерал-лейтенант болып тағайындалды және 1904 жылдың 9 қаңтарынан 1906 жылдың 14 қаңтарына дейін АҚШ армиясының Бас штабының бастығы болып қызмет етті. Шаффи 1906 жылдың 1 ақпанында өз өтініші бойынша зейнетке шықты. Франция президенті генерал Шаффиге Құрмет легионының Ұлы кресімен марапаттады. Зейнетке шыққаннан кейін ол Лос-Анджелеске көшіп, қалалық қоғамдық жұмыстар жөніндегі кеңестің президенті болып тағайындалды.

Отбасы

Шафи екі рет үйленген; 1867 жылдың қыркүйегінде ол екі жарым жылдан кейін қайтыс болған жас жесір Кейт Хейни Рейнольдсқа үйленді. 1875 жылы ол Энни Фрэнсис Роквеллге үйленді. Олардың ұлы Адна Р. Чаффи кіші де генерал болды және АҚШ армиясының броньды күштерінің негізін қалаушылардың бірі болды, оның құрметіне M24 Чаффи деп аталған жеңіл танк құрылды. Шафи 9 қарашада 1914 жылы Арлингтон ұлттық зиратында толық әскери салтанатпен жерленді, ал одан бұрын Әулие Жоханның епископ шіркеуінде жобалау рәсімі болды. Оның екінші әйелі Энни алты жарым жылдан кейін қайтыс болғаннан кейін, ол оның қасына жерленді.

Құрметтеулер

Огайо штатының Оруэлл қаласында Шаффи туған жерін көрсететін тарихи белгі орнатылған. 1905 жылы негізі салынған Миссури штатының Шаффи қаласы оның құрметіне аталған.