Кіріспе

Уильям Бритон "Билл" Бэйрд (1904 жылғы 15 тамыз – 1987 жылғы 18 наурыз) – 20-шы ғасырдың ортасы мен соңындағы американдық қуыршақ ойыншысы. Ол және оның қуыршақтары миллиондаған ересектер мен балалар үшін өнер көрсетті. Оның ең белгілі туындыларының бірі – Шарлеман арыстаны. Ол әйелі Кора Айзенберг Бэйрдпен (1912–1967) бірге "Музыкалық дыбыс" фильміндегі "Жалғыз ешкінің бақташысы" сахнасы үшін танымал қуыршақ қойылымын жасады және орындады. Оның ұлы Питер Бэйрд де қуыршақ ойыншысы болды және ол 2004 жылдың шілдесінде қайтыс болғанға дейін отбасының дәстүрін жалғастырды. Ол "Қуыршақтың өнері" (1965) кітабын жазды және "Қара көлеңкелер" сериалы үшін қуыршақтар жасады. Бэйрд сонымен қатар Карло Коллоди әңгімесінің 1968 жылғы музыкалық бейімделуінде Пиноккио рөлінде Питер Нун киген кеңейтілетін мұрынды жасады, ол NBC телеарнасында Hallmark Hall of Fame арнайы бағдарламасы ретінде көрсетілді.

Ерте өмір

Гранд-Айленд, Небраскада туған Бейрд, Айова штатының Мейсон-Сити қаласында өсті. Ол қуыршақтарға деген сүйіспеншілігін әкесі сегіз жасында оған қарапайым иірімді қуыршақ жасап берген сәттен бастады. 1921 жылы ол Тони Саргтың «Рип Ван Винкл» өндірісінің жергілікті көрсетілімін тамашалады, бұл оның қызығушылығын одан әрі нығайтты. 14 жасқа келгенде, Бейрд өзінің қуыршақтарын жасап, ата-анасының үйінің шатырында қойылымдар қоятын. 1928 жылы ол Тони Саргқа Мейсидің Алғыс айту күні шеруі үшін алып кептерлер жасауға көмектесті.

Актерлік мансап

Айова университетінің және Чикаго көркемсурет академиясының түлегі, ол 1928 жылы Нью-Йоркте балалық шағындағы кумирі Тони Саргпен жұмыс істей бастады. Бірнеше жылдан кейін Бэрд өзінің жеке компаниясын құрды – «Бэрд марионеттері», ол бастапқыда 1933 жылы Чикагодағы әлемдік көрмеде өнер көрсетті. 1950 жылы Бэрд және продюсер Юл Бриннер оның кейіпкері Снарки Паркерге негізделген «Снарки Паркермен өмір» атты шоу жасады, ол американдық вестерн фильмдерінің пародиязы болды. Шоуда Бэрд бұрын жасаған көптеген кейіпкерлер болды, соның ішінде «Снарки Паркер», «Шарлеман» арыстаны, «Фланелл тышқан», «Слаггер Райан», пианино тартып ойнайтын таяқ қуыршақ, сондай-ақ жаңа кейіпкерлер «Флаффи» және «Нолан», жаман «Рональд Родент», сәл бағдарсыз «Бирди», сүйкімді «Куда Бара», мектеп мұғалімі және Снаркидің сүйіктісі «Баттербелл» және оның әкесі «Пау». 1951 жылы Бэрдтың марионеттері «Flahooley» Бродвей мюзикліндегі кейбір рөлдерді орындады, ол Американың өндірістік жүйесіне бейкүнә қауіп төндіретін, көптеп өндірілген күлдіретін қуыршақ туралы фантазиялық әңгіме болды. Содан кейін, 1956 жылы, Бэрдтың «Гаргл» және «Снарки» қуыршақтары Westinghouse Broadcasting компаниясының «Сандар мен кеңістіктегі оқиғалар» атты тоғыз бөлімдік сериясында пайда болды, бұл серия балаларды математикаға қызықтыру мақсатында жасалған.

1950 жылдардың соңы - 1960 жылдар

1958 жылдан 1963 жылға дейін Бейрдтің қуыршақтары «Парлон Франсуа» (Let's Talk French) атты білім беру шоуында жиі пайда болды, ол кішкентай балаларға француз тілін үйретті. Бұл шоу үшін Бэрд «Патапуф», «Леди Грейбангс» және «Кликко» деп аталатын үш жаңа қол қуыршақтарын жасады, олар бағдарламаның жүргізушісі Энн Слэкпен бірге балаларға сабақ берді. Оның «Солғақ пияз» пьесасының мәтіні алғаш рет 1961 жылы «Woman's Day» журналында жарық көрді. Бұл қойылым әлі де көрсетілуде, онда «әдемі ханшайым мен адал иті, зұлым сиқыршы мен сиқырлы пияз, сұлу ханзада, аш айдаһар және сиқырлы көк орманның ішіндегі сарай» бейнеленген. 1959 жылы Бэрд Шульц пен Дулидің құрылуына көмектесті, олар 1959–1964 жылдар аралығында «Утика клубы» сырасының жарнамаларында пайда болды. Олар Ресей, Үндістан, Непал, Ауғанстан және Түркияда гастрольде болды, «The Lonely Goatherd» эпизодында «The Sound of Music» (1965) фильмінде, сондай-ақ ABC TV 1958 жылғы «Арт Карни Питермен және қасқырмен кездеседі» және «Арт Карни сиқыршының шәкіртімен кездеседі» телеарнасында, көптеген әлемдік көрмелерде болды, «Ремингтон» қырыққыштары, «Wildroot Cream Oil», «Wheaties» дәнді дақылдары, «Borden Dairy», «United Cerebral Palsy» және «Young & Rubicam» үшін жарнамалар жасады, сондай-ақ бес «Macy's» Алғыс айту күні шерулеріне қатысты. Нью-Йорктегі 1964/65 жылғы әлемдік көрме кезінде Бейрдтың марионеткалары «The Show Go Round» атты әсем музыкалық көрмені ұйымдастырды. 1967 жылы Гринвич-Виллидждегі 59-шы Барроу көшесінде ашылған Бил Бэрд марионетка театры он жылдан астам уақыт бойы спектакльдер көрсетті. Олардың ішінде: «Әли Баба», «Оз сиқыршысы», «Пиноккио», «Әлиса Әлемде», «Винни Пух», «Питер және қасқыр», «Дэви Джонстың шкафшасы», «Қуыршақ түрлерінің парады», «Сызықты мереке», «Адамдар – әлемдегі ең көп нәрсе», «Билл Бэрдтің оркестрлік вагон», «Аждаһа мен тіс дәрігері», «L'Histoire du Soldat» және «Суырдау сиқыршысы және Туфет сұлтаны».

1970-1980 жылдар

1972 жылы Бэйрд "Картонелла" атты білім беру мақсатындағы қысқаметражды фильм жасады, ол сүттің маңыздылығы туралы айтады. Бұл фильмде "Картонелла" атты бақ дұрыс болжайтын сиыр бейнеленген, бұл кейіпкер "Қайырлы болмаған қыз" сюжетіне тән. Кейіннен бұл кейіпкер Бэйрдтің ең танымал кейіпкерлерінің біріне айналды, тіпті 1974/75 жылғы Мейсидің Алғыс айту күні шеруіне жеке арбада қатысты. 1974 жылы Бэйрд өзінен 36 жас кіші актриса Джози Ллойдқа үйленді және ол 1987 жылы қайтыс болғанға дейін олар бірге өмір сүрді. 1977 жылы Бэйрд театрды уақытша жапты, себебі ол Буш-Гарденс: Ескі елде "Бір Аждаһа туралы ертегі" атты жаңа қойылымды дайындағысы келді. Бұл қойылым Сид пен Марти Крофттың "Камелот ревюі" қойылымын алмастырды және 1977 жылдан 1978 жылға дейін парктің Англияның Хейстингс бөлігіндегі Рейнольдс алюминий қуыршақ театрында тұрақты түрде қойылды. Бұл қойылым бірнеше дарынды қуыршақ шеберлерінің мансабын бастағанымен ерекшеленді. Олардың ішінде Мартин П. Робинсон, кейіннен "Сезам көшесінде" "Телли Монстр" және "Мистер Снаффлепагус" рөлін сомдады; Рэнди Карфагно, кейіннен Бас лига бейсбол командасы "Вашингтон ұлттықтары" үшін жарыс президенттерінің костюмдерін жасады; Джонатан Фриман, Диснейдің 1992 жылғы анимациялық фильмі "Аладдинде" "Жафар" зұлым кейіпкерін дауыстады; және Крейг Марин, Ольга Фелгемахер атты тағы бір Бэйрд қуыршақ шеберіне үйленгеннен кейін "Flexitoon" компаниясын құрды. "Бір Аждаһа туралы ертегі" аяқталғаннан кейін Бэйрд қуыршақ өнерімен айналысуын жалғастырды және "Bubble Yum" үшін "Дәмді құмарлық" сияқты бірнеше жарнамалық кейіпкерлерді жасауға көмектесті, сондай-ақ қазір жабылып қалған "Гринвич жинақ банкі" үшін қуыршақтар отбасы, иттің отбасы және "Hartz Flea Tags" үшін Алтыншаш кейіпкерін жасады, "Drano" үшін қызметші, "Desitin" теріге күтім жасау лосьоны үшін Stop Motion анимациялық бөтелкелер және "RSO Records" талисманның қуыршақ нұсқасын жасады. Бэйрд пен оның қуыршақтары жақын арада HBO арнасында "I've Got The World on a String: The First Annual All Star Puppet Spectacular" атты арнайы бағдарламада пайда болды, онда Рита Морено және Бен Веррин сияқты танымал әншілер өнер көрсетті. 1983 жылы Бэйрд Игорь Стравинскийдің "Солдат тарихы" шығармасының қуыршақ нұсқасын қойды, бұл ауыр артритке байланысты зейнеткерлікке шығар алдындағы соңғы қойылымы болды. 1985 жылы Бэйрд қысқа уақытқа қайта оралып, өзінің "Аждаһа мен тіс дәрігері" атты пьесасын қойды.

Өлім

1987 жылдың 18 наурызында Бэрд 82 жасында Манхэттендегі үйінде пневмония мен қатерлі ісіктен қайтыс болды. Ол қайтыс болғаннан кейін алты ай өткен соң, 19 қыркүйекте Бэрдтің балалары Лора мен Питер аукционда қалған Бил Бэрд марионеткаларының көбін сатты. 800 лоттан тұратын сауда Нью-Йорк қаласындағы Гринвич аукцион залында, Шығыс 13-ші көшесінің 110-шы үйінде өтті. Бонни Бьен көрме кезінде жас студенттерді қуыршақ қойылымына шақырды. Питер Бэрд және Бил Бэрд труппасының басқа мүшелері балаларды ойын-сауықпен қамтыды. Бонни галереяның жарияланыммен байланыс жөніндегі сарапшысы ретінде жаз бойы жұмыс істеді, содан кейін Рита Рифф, "Нью-Йорк Таймс" аукционы туралы жазған журналист, Боннидің баспасөз хабарламасын басып шығарды. "Ильзи сиыры" мен оның отбасын бейнелейтін марионеткалар Нью-Йорк коллекционеріне сатылды. АҚШ президенттері Франклин Рузвельт пен Гарри Трумэннің Рокеттер фигуралары мен карикатуралық қуыршақтарын Пенсильваниялық ойыншық сатушы сатып алды. 1939 жылғы Нью-Йорк әлемдік көрмесінен танымал "Олли Ойлкан" кейіпкері 11 000 долларға сатылды (1987 жылғы 11000.0 доллар қазіргі шақта шамамен <есептелген сомаға> тең).

Сыйлықтар мен мұра

Бейрд мансабында көптеген наградалар мен құрметтерге ие болды, оның ішінде Нью-Йорктегі Lotos клубының «Жетістік медалі» және Айова университетінің «Ең үздік түлек» сыйлығы. 1980 жылы Вашингтон қаласындағы Кеннеди орталығында Халықаралық марионеткалар одағы мен Американың қуыршақ шеберлері оны құрметпен атады. 1988 жылдың желтоқсанында Бил Бэрдтің қуыршақ театры Нью-Йорктегі Минетта Лейн театрында қойылым қойды. Джером Куперсмиттің кітабынан қойылған «Пиноккио» пьесасын Артур Кантор қойды, ал оны Питер Б. Бэрд, Пади Блэквуд, Рэнди Карфагно, Ларри Энглер, Уильям Тост және Ричард Стивен Вебер сияқты қуыршақ шеберлері орындады. Мэри Роджерс музыкасын жазды, ал Шелдон Харник ән сөздерін жазды. (Playbill 88-том, № 12).