Француз қуыршақ театрының басты кейіпкері – Гиньоль

Кіріспе

Француздық қуыршақ театрындағы басты кейіпкер Гвиньол (ɡiɲɔl) – оның атымен аталатын француздық қуыршақ театрындағы негізгі тұлға. Ол Францияның жібек өнеркәсібіндегі жұмысшыларды бейнелейді. Көптеген адамдар Гвиньолды балаларға арналған ойын-сауық деп есептесе де, оның өткір әзіл-қалжыңдары мен тілдік шеберлігі ересектерге де ұнайды, бұл туралы Лион қаласындағы белгілі труппаның ұраны дәлелдейді: "Гвиньол балаларды да, зиялы ересектерді де көңілді етеді".

Тарих

Гвиньолдың негізін қалаушы Лоран Мурге 1769 жылдың 3 наурызында қарапайым жібек тоқымашылар отбасында дүниеге келді. 1788 жылы Жанна Эстерлемен неке қию туралы куәлігінде ол оқи алмайтыны көрсетілген. Француз революциясы кезінде жібек саудасы қиындыққа тап болғанда, ол саудагер болып жұмыс істеді және 1797 жылы тіс салып емдеуге кірісті, сол кезде бұл әдіс тек тістерді жұлып алудан тұрды. Қызмет ақысыз болды, ал ақшаны емнен кейін ауруды басу үшін сатылатын дәрі-дәрмектерден табуға болатын. Науқастарды тарту үшін ол тіс емшісінің креслосының алдында қуыршақтар театрын ұйымдастыра бастады. Мургенің алғашқы қойылымдарында итальяндық комедия дель артеден алынған Полихинель кейіпкері болды, ол Ұлыбританияда Панчқа айналды. 1804 жылға қарай, сәттілік соншалыққа жетті, ол тіс емшілігін толығымен тастап, кәсіби қуыршақшыға айналды, жұмысшы табының алаңдаушылықтарына және сол күнгі жаңалықтарға сілтеме жасай отырып, өзінің сценарийлерін жазды. Ол Лиондық көрермендердің күнделікті өміріне жақын кейіпкерлерді жасады, біріншіден, 1808 жылы шарап сүйетін аяқ киім шебері Гнафронды, содан кейін Гиньолды. Көп ұзамай Гиньолдың әйелі Маделон және жандарм Флажоле сияқты басқа кейіпкерлер де пайда болды, бірақ олар екі басты кейіпкер үшін тек фондық рөлде болды. Гиньолдың кәсібі, отбасылық жағдайы сияқты, өзгереді; ол кезекпен үй шаруасы, саудагер, ағаш шебері, аяқ киім шебері немесе жұмыссыз болуы мүмкін; кейде ол Маделонның күйеуі, ал кейде оның ғашығы, сценарийдің талаптарына сәйкес. Оның кедейлігі, бірақ одан да маңыздысы, оның жақсы мінезі мен әділдік сезімі өзгермейді. Француз тілінде "гиньоль" сөзін "буффон" деген мағынадағы қорлау ретінде қолдану – қызықты қателік, өйткені Гиньол ақылды, батыл және жомарт; оның сөзсіз жеңісі – әрқашан жақсылықтың жамандыққа жеңісі. Мургенің 16 баласы мен немерелері оның дәстүрін жалғастырды, бүгінгі таңда өнер көрсететін көптеген театрлар өздерінің тамырларын оған дейін жегізе алады, бірақ Лоран Мургенің соңғы ұрпағы Жан Ги Мурге 2012 жылдың 8 қазанында 82 жасында қайтыс болды, өмірінің соңына дейін Лиондағы Гиньол театрында жұмыс істеді. Жан Ги өзінің мамандығын әжесі Огюстинге, содан кейін ата-анасына көмектесе отырып үйренді. Кейін ол театрының директоры болды және өмірінің соңына дейін сол қызметте болды. Гиньолдың бастапқы сатирасы көбінесе қарапайым балалар ойынына дейін жеңілдетілді, тіпті операны пародизациялау үшін де қолданылды, бірақ оның бастапқы рухы туған қаласы Лионда сақталған, онда дәстүрлі және заманауи қойылымдар жергілікті мәдениеттің ажырамас бөлігі болып табылады. Әлеуметтік сатирасынан басқа, Гиньол жергілікті диалекттің ("Лион диалектісі") маңызды қорғаушысына айналды.

Laurent Mourguet, Guignol's creator, was born into a family of modest silk weavers on 3 March 1769. The certificate of his marriage to Jeanne Esterle in 1788 shows he was unable to read. When hard times fell on the silk trade during the French Revolution, he became a peddler and, in 1797, started to practice dentistry, which in those days was simply the pulling of teeth. The service was free; the money was made from the medicines sold afterward to ease the pain. To attract patients, he started setting up a puppet show in front of his dentist's chair. Mourguet's first shows featured Polichinelle, a character borrowed from the Italian commedia dell'arte who, in Britain, would become Punch. By 1804, the success was such that he gave up dentistry altogether and became a professional puppeteer, creating his own scenarios drawing on the concerns of his working class audience and improvising references to the news of the day. He developed characters closer to the daily lives of his Lyon audience, first Gnafron, a wine loving cobbler, later Guignol, in 1808. Other characters, including Guignol's wife Madelon and the gendarme Flageolet soon followed, but these are never much more than foils for the two heroes. Although nominally a silkweaver like much of his original audience, Guignol's profession changes, as does his marital status; he can be in turn valet, peddler, carpenter, shoemaker, or unemployed; at times he is Madelon's husband, at times her smitten suitor, according to requirements of the scenario. What remain constant are his poverty, but more importantly his good humor and his sense of justice. The use in French of "guignol" as an insult meaning "buffoon" is a curious misnomer, as Guignol is clever, courageous, and generous; his inevitable victory is always the triumph of good over evil. Sixteen of Mourguet's children and grandchildren continued his tradition, and many of the companies performing today can trace their artistic heritage back to him, although Laurent Mourguet's last descendant, Jean Guy Mourguet, died on 8 October 2012, at the age of 82, after working all his life in the Theatre de Guignol at Lyon. Jean Guy learned his job helping his grandmother Augustine and then his parents. He later became the director of the theatre until his death. Guignol's original caustic satire has often been watered down to simple children's fare, and has even been used to parody grand opera, but his original spirit still survives in his hometown of Lyon, where both traditional and original contemporary performances are an integral part of local culture. In addition to his social satire, Guignol has become an important protector of the local dialect, the fr ("Lyonnais dialect").