Роберт Плутчик: Эмоциялар теориясының негізін қалаушысы
Robert Plutchik
Роберт Плутчик (1927-2006) – американдық психолог, эмоциялар, суицид, зорлық-зомбылық және психотерапия саласындағы зерттеуші. 260-тан астам мақала авторы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Американдық психолог (1927–2006)
American psychologist (1927–2006)
Роберт Плутчик (21 қазан 1927 – 29 сәуір 2006) Альберт Эйнштейн медицина колледжінің зейнеткер профессор және Оңтүстік Флорида университетінің қосымша профессоры болған. Ол Колумбия университетінен докторлық диссертациясын қорғады және психолог болды. Ол 260-тан астам мақала, 45 тарау, сегіз кітаптың авторы немесе қатысушы авторы, ал жеті кітапты редакциялаған. Оның ғылыми еңбектері эмоцияларды, суицид пен зорлық-зомбылықты және психотерапия процесін зерттеуді қамтыды.
Robert Plutchik (21 October 1927 – 29 April 2006) was a professor emeritus at the Albert Einstein College of Medicine and adjunct professor at the University of South Florida. He received his Ph. D. from Columbia University and he was also a psychologist. He authored or coauthored more than 260 articles, 45 chapters and eight books and edited seven books. His research interests included the study of emotions, the study of suicide and violence, and the study of the psychotherapy process.
Сезім теориясы
Плутчик жалпы эмоционалдық реакциялар үшін психоэволюциялық жіктеу тәсілін ұсынды. Ол сегіз негізгі эмоция бар екенін қарастырды: ашу, қорқыныш, қайғы, жирену, таңғалу, күту, сенім және қуаныш. Плутчик осы эмоциялардың алға басушылығын дәлелдеп, олардың әрқайсысының тірі қалудың жоғары құндылығы бар мінез-құлықты тудыратынын көрсетеді, мысалы, қорқыныш қашу немесе күресу реакциясын қалай шақырады. Плутчиктың негізгі эмоциялардың психоэволюциялық теориясында он постулат бар. Эмоция ұғымы эволюцияның барлық деңгейлеріне қатысты және адамдарды қоса, барлық жануарларға қолданылады. Эмоциялар эволюциялық тарихқа ие және әртүрлі түрлерде әртүрлі өрнектерге ие болған. Эмоциялар организмдерге қоршаған ортаның маңызды тіршілік мәселелерін шешуге көмектесетін бейімделу рөлін атқарды. Әртүрлі түрлерде эмоциялардың әртүрлі өрнектелген формаларына қарамастан, белгілі бір ортақ элементтер немесе прототиптік үлгілерді анықтауға болады. Негізгі, бастапқы немесе прототиптік эмоциялардың саны шектеулі. Барлық басқа эмоциялар аралас немесе туынды күйлер болып табылады; яғни, олар негізгі эмоциялардың комбинациялары, қоспалары немесе құрамы ретінде пайда болады. Бастапқы эмоциялар – бұл гипотетикалық конструкциялар немесе идеалданған күйлер, олардың қасиеттері мен ерекшеліктері тек әртүрлі деректерден ғана қорытынды жасауға болады. Бастапқы эмоцияларды полярлық қарама-қарсы жұптар ретінде қарастыруға болады. Барлық эмоциялар бір-біріне ұқсастық дәрежесі бойынша өзгешеленеді. Әр эмоция әртүрлі қарқындылық деңгейлерінде немесе белсенділік деңгейлерінде болуы мүмкін.
Plutchik proposed a psychoevolutionary classification approach for general emotional responses. He considered there to be eight primary emotions—anger, fear, sadness, disgust, surprise, anticipation, trust, and joy. Plutchik argues for the primacy of these emotions by showing each to be the trigger of behaviour with high survival value, such as the way fear inspires the fight or flight response. Plutchik's psychoevolutionary theory of basic emotions has ten postulates. The concept of emotion is applicable to all evolutionary levels and applies to all animals including humans. Emotions have an evolutionary history and have evolved various forms of expression in different species. Emotions served an adaptive role in helping organisms deal with key survival issues posed by the environment. Despite different forms of expression of emotions in different species, there are certain common elements, or prototype patterns, that can be identified. There is a small number of basic, primary, or prototype emotions. All other emotions are mixed or derivative states; that is, they occur as combinations, mixtures, or compounds of the primary emotions. Primary emotions are hypothetical constructs or idealized states whose properties and characteristics can only be inferred from various kinds of evidence. Primary emotions can be conceptualized in terms of pairs of polar opposites. All emotions vary in their degree of similarity to one another. Each emotion can exist in varying degrees of intensity or levels of arousal.
Жарияланымдар
Плутчик "Эмоциялар" мақаласын "Дүниежүзілік кітап мыңжылдығы 2000" энциклопедиясына жазды.
Plutchik contributed the "Emotions" article to the encyclopedia, World Book Millennium 2000.